Sterftegolf onder Amerikaanse daklozen

San Francisco – Mannen met grijs haar die boodschappenkarren duwen, vrouwen met ingevallen gezichten en ontbrekende tanden onder stapels karton – het is een bekend gezicht in de Verenigde Staten, de daklozen hier zijn oud.

Het aantal daklozen in de Verenigde Staten zal het komende decennium flink afnemen, zo staat in het deze week verschenen rapport The Age Structure of Contemporary Homelessness: Evidence and Implications for Public Policy van een groep onderzoekers onder leiding van Dennis Culhane, hoogleraar sociaal beleid aan de University of Pennsylvania. Daklozen zijn zo oud dat ze massaal zullen overlijden.

In 1990 was de grootste groep daklozen in de VS 34 jaar oud, in 2010 ligt de modale leeftijd op 53 jaar. Aangezien de gemiddelde levensverwachting van daklozen 64 jaar is, zal volgens de onderzoekers de helft van alle daklozen die zijn geboren tussen 1959 en 1964 de komende tien jaar overlijden.

De onderzoekers gaan uit van de hypothese dat zo’n dertig jaar geleden een grote groep jongeren dakloos is geworden en altijd economisch kwetsbaar is gebleven. Het begin van de jaren tachtig wordt beschreven als een big bang aan daklozen. De recessie zorgde voor hoge jeugdwerkloosheid. Tegelijkertijd bezuinigde Reagan sterk op sociale voorzieningen. Zo werden subsidies op huisvesting in 1982 gekort met 75 procent. Tot slot wordt de introductie van crack cocaine genoemd waarvan het gebruik begin jaren tachtig epidemische vormen aannam.

Crack cocaine verloor aan populariteit, maar Reagans retoriek van een ‘kleine overheid’ bleef. Ook na Reagan zijn de gaten in sociale zekerheid nooit hersteld. Mensen die begin jaren tachtig dakloos zijn geworden, hebben altijd beperkte toegang tot ondersteuning gehad. En nu dreigt deze groep op straat te sterven.

Het zou kunnen, zegt Culhane, dat jongeren van nu hetzelfde staat te wachten. De economische omstandigheden zijn vergelijkbaar: jeugdwerkloosheid ligt op dit moment op 16,3 procent, onder Afro-Amerikaanse jongeren zelfs op 29,7 procent. En hoewel Obama een andere toon aanslaat als het gaat om sociale voorzieningen, wordt volgens de onderzoekers nog steeds structureel te weinig uitgegeven om mensen met een laag inkomen tegen een zwerversbestaan te beschermen. Als dat niet verandert, waarschuwt Culhane, wacht de VS een nieuwe golf aan langdurig daklozen.