Buitenland

Stille revolutie

De relschoppers die op 6 januari het Capitool bestormden lieten een herdenkingsplakkaat voor het vorig jaar overleden Congreslid John Lewis vernield achter. Het is een illustratie van de diep racistische motieven van Trumps trouwe achterban. In hoeverre de aanval het label ‘poging tot staatsgreep’ verdient blijft onderdeel van een interpretatiestrijd. Het besmeuren van de nagedachtenis aan een Afro-Amerikaanse volksvertegenwoordiger, die naast Martin Luther King een icoon van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging was, is een heldere uitdrukking van waar het de aanvallers om te doen was. De grief was ‘gestolen verkiezingen’. Het was codetaal voor een stembusnederlaag toegebracht aan witte supremacisten in het bijzonder door de zwarte kiezer.

Want, terugblikkend, dat is wat er gebeurde de afgelopen presidentsverkiezingen. Joe Biden was een afgeschreven kandidaat totdat South Carolina sprak tijdens de voorverkiezingen en overweldigend liet weten dat hij wat deze zuidelijke staat betreft het tegen Trump moest opnemen.

Je kunt de Democratische kiezers in South Carolina achteraf alleen maar prijzen om hun scherpe antenne. Biden won van Trump in Georgia, een cruciale staat met een grote Afro-Amerikaanse gemeenschap. Hij was de eerste Democraat die dit klaarspeelde sinds Carter, die uit deze staat afkomstig is. Dat was het resultaat van een jarenlang voorbereide mobilisatiecampagne om veelal ongeregistreerde, via ingewikkelde regels van de stembus weggehouden kiezers te laten stemmen.

De boze energie van het trumpisme ontbrak in Georgia

Gerard Reve dichtte dat de schreeuwlelijk met het protestbord kon genieten van zijn smoel op tv, terwijl de stille inzet vaak onopgemerkt blijft. Eigenlijk is daarmee het hele Trump-tijdperk samengevat. Keer op keer richtten de camera’s zich op de uitgedoste Trump-menigtes, en tekenden pennen hun woorden op. Ondertussen voltrok de revolutie zich elders. Dit was zeker het geval op 6 januari. De man met bizonhorens werd wereldnieuws, en verdrukte de berichten over Georgia, waar de Democraten twee Senaatszetels wonnen. De boze energie van het trumpisme die de bestormers in Washington dreef, ontbrak in Georgia waar de Republikeinse kiezer in onvoldoende mate naar het stemlokaal toog.

Als gevolg daarvan ligt de weg voor een effectief presidentschap van Biden nu open. Met hun net-aan-meerderheid in de Senaat kunnen de Democraten in ieder geval tot aan de midterm-verkiezingen in 2022 Amerika ingrijpend hervormen. Radicale verduurzaming, nieuwe infrastructuur, voldoende noodhulp om de door covid geplaagde economie te stutten; er is alle potentieel voor een beleidsrevolutie die de vier jaar stilstand onder Trump kan doorbreken. Het enige wat de Democraten tegenhoudt, is hun verbeelding. Dit in tegenstelling tot de quasi-revolutionairen van Trump: hun verbeelding was eindeloos groot, de realiteit weerbarstig. Uiteindelijk werd de overwinning van Biden kort na de inval van het Capitool alsnog gecertificeerd.

Onder elk plan van de regering-Biden zal straks de handtekening van Raphael Warnock staan, een van de twee nieuwe Democratische Senatoren uit Georgia. Hij is de eerste Afro-Amerikaan die als Senator een staat vertegenwoordigt die behoorde tot de Confederatie. Het is dan ook treffend dat Warnock heeft gezegd dat het invoeren van de John Lewis-wet zijn grootste prioriteit is. Ook Lewis kwam uit Georgia, streed een leven lang voor stemrecht en kreeg een wet naar zich vernoemd die kiezersonderdrukking moet tegengaan. De hallen waar Lewis wordt herdacht werden ondergepist en ondergekakt door Trump-aanhangers, maar iemand die Lewis’ nagedachtenis wil eren won ondertussen van een Republikein die campagne voerde met de leugens over gestolen verkiezingen.

Ja, er heeft een strijd om het Capitool plaatsgevonden in de VS. Alleen was die opgesplitst in meerdere veldslagen. Die in Washington werd na een paar spannende uren gewonnen door Congresleden die het bekrachtigen van de verkiezingsuitslag voltooiden. Daarvoor waren er al verschillende slagen gewonnen tijdens de Senaatsverkiezingen. Georgia was de beslissende. Racistisch-rechts is daarmee niet verdwenen en de weg naar de inauguratiedag blijft gevaarlijk, maar een politieke nederlaag is deze fractie hoe dan ook toegebracht. Sinds lange tijd goed nieuws uit Amerika.