Philip Mechanicus

Stof genoeg

Ik had het niet kunnen weten.Dat ik eenzelfde voorkeur aan de dag legde als Adolf Hitler. Voor de film Quax de brokkenpiloot Philip Mechanicus(Kurt Hofmann, 1941), met de beroemde acteur Heinz Rühmann als Quax. Wanneer de Führer ervan genoot weet ik niet, maar ik zag hem op de middag van, pakweg de 18de oktober 1943. Ik noteer deze lachfilm, alhoewel niet de eerste filmbeelden die ik zag, als mijn bewegendebeeldendoop omdat ik nog nooit eerder in een echte bioscoop (Cinema Hollandia, Nieuwe Herengracht vlakbij de Hortus) had gezeten. In dat geval kun je niet van voorkeur spreken. Overmacht is meer op z’n plaats. Gelukkig maar. Ik zal vast wel hebben gelachen. Hoewel humor niet universeel is en, zoals je wordt geacht fijntjes op te merken, vooral Duitse humor.

Mijn eerste echte cinematografische prikkels genoot ik al eerder, in de huiskamer van de benedenburen. Waar Sieg, de zoon van het joodse echtpaar Speelman die zelf de projector bediende in een filmtheater, ons op zijn vrije avond verraste met iets zeer bovennatuurlijks. Zes jaar of zoiets was ik.

De beelden ben ik niet vergeten. Onderaardse grotten, grijsbruin getint, waarvan de camera rusteloos draaiend alle hoeken en gaten afzocht. Op zoek naar iets geheims. Van omlaag naar omhoog en naar alle kanten opzij. Er werd een grammofoonplaat opgezet. Dat maakte dat je helemaal duizelig raakte. In meer gedetailleerde zin nog steeds het gewenste resultaat van filmmuziek.

Opeens zat er een meisje, niet al te vrolijk kijkend, aan de rand van het water. De beelden waren anders gekleurd. Lichtrood en lichtblauw tegelijk.

«Aan d’oever van een stille vliet…», zong iemand in de kamer. Het violette meisje verdween in de verte. Waarheen?

Je kunt niet alles onthouden.