Straatcultuur in de stadsgevangenis

New York - Twee weken terug kwam The New York Times met een diepgravend exposé over Rikers Island, de stadsgevangenis van New York City, waar volgens de krant een ‘cultuur van geweld’ heerst, waarvan ‘vooral gedetineerden met psychische problemen het slachtoffer zijn’. Na lezing beklijft een beeld van gevangenisbewakers die niet opgeleid zijn om met psychische problemen om te gaan en zelfs de geringste provocatie met fysiek geweld beantwoorden.

Rikers Island herbergt doorgaans elfduizend gedetineerden, waarvan zo’n vierduizend met psychologische problemen kampen. De Rikers-bevolking bestaat deels uit mensen die er hun proces afwachten, deels uit mensen die er een gevangenisstraf van minder dan een jaar uitzitten. Die laatsten zijn vaak geharde criminelen.

Schrijnend voorbeeld uit het _Times-_artikel was de Mexicaanse immigrant Jose Bautista, die op Rikers een hoorzitting moest afwachten omdat hij zijn borgtocht van 250 dollar niet kon betalen. Drie dagen na aankomst op Rikers verscheurde Bautista, die met depressies kampte, zijn ondergoed om zich ermee op te hangen in zijn cel. Vier bewakers stormden binnen en voorkwamen dit. Maar in plaats van hem over te dragen aan medische hulpverleners boeiden ze hem en legden hem op de vloer, alwaar ze hem zo hard sloegen dat zijn darmen scheurden. Een spoedoperatie redde zijn leven. Geen der bewakers werd vervolgd of zelfs maar berispt.

‘De straatcultuur wordt hier voortgezet’, vertelde een Rikers-bewaker, wiens dochter bij mijn zoontje in de klas zit, me na verschijning van het artikel. ‘Wie iets flikt, wordt keihard teruggepakt.’ De man, die niet bij naam genoemd wil worden, erkent dat er veel mis is op Rikers: ‘Er wordt gesmokkeld, verkracht en mishandeld. Maar de meesten van ons volgen gewoon hun orders. Het is stressvol werk. Nergens lees je over de aanvallen die wij bewakers te verduren hebben. En alle gevangenen dragen hetzelfde pak, dus je weet niet of je te maken hebt met een crimineel of een gek.’

Een week later verscheen in de Times een opiniestuk van Cecily McMillan, de Occupy Wall Street-activiste die 58 dagen op Rikers zat omdat ze een agent zou hebben geslagen. McMillan deed een boekje open over de gewelddadigheden en vernederingen die ze in korte tijd op Rikers Island meemaakte. Opnieuw leken de bewakers de grote boosdoeners. Maar deze week nam ze het in een interview met de New York Observer juist op voor de bewakers: bewakers en gedetineerden zijn in gelijke mate de dupe van een systeem waarop ze nauwelijks invloed hebben.

Ze wees erop dat de auteurs van het _Times-_exposé, hoewel vol goede bedoelingen, ‘twee blanke mannen’ waren die zich in hun berichtgeving hadden beperkt tot de kant van het gevangenisleven die het onder hun lezers levende beeld van gevangenissen bevestigt: gewelddadig. Daarmee werden de dieper in de maatschappij liggende oorzaken genegeerd. ‘Wie een democratie onderschrijft die voornamelijk gerund wordt door welvarende blanken is niet geneigd de oorzaken van het probleem te zoeken bij mensen die eruitzien als jij. Zet de gevangenen en de bewakers naast elkaar en je ziet geen verschil’, zei ze. ‘Ze hebben dezelfde demografische achtergrond.’