Straatroof pillen zijn niet nodig, de politiedreiging doet de adrenaline ook wel door de aderen spuiten

Dansen tegen de auto. Of gewoon dansen om het dansen zelf, maar dan wel op de snelweg. Feestvierders en actievoerders hebben elkaar gevonden in het nieuwste house-fenomeen: de streetrave.
AMSTERDAM - Zaterdagmiddag 26 april. De agenten worden wat ongedurig, de handen op de rug, de lange lat binnen handbereik. Blootshoofds moeten ze de voorjaarszon trotseren, want hun petten behoren tot de meest geliefde oorlogstroffeeën van de ravers.

Stevige beats klinken over het kruispunt en werken enkele agenten duidelijk op de zenuwen. Sommige jongere collega’s bewegen haast onmerkbaar mee op de technodreun, maar ook hun gezichten staan strak. Ze hebben zojuist het gummi moeten hanteren om enkele doorbraakpogingen naar de drukke kruising te voorkomen.
Hier, aan de rand van de Amsterdamse ringweg, wordt dansend geprotesteerd op de beats van ‘asfaltjungle’ en 'tunneltechno’. Een streetrave met als doel het platleggen van autoverkeer. Een daad tegen het stinkende blik, maar dat zal veel dansers worst zijn. Neem Eliza (trainingsbroek en strak gabberkapsel), die een hekel heeft aan actievoeren. Ze is meegesleept door vriendinnen en ze vindt het fantastisch. Lekker housen in de zon, pilsje erbij, met een petloze politiemacht als publiek. Te gek, toch?
De rave breidt zich uit.Vuurspuwers ontsteken hun toortsen, een tweede soundsystem - een geluidsinstallatie gevoed door een generator en vervoerd op een bakfiets - wordt aangesloten. Met mobiele telefoons worden maatjes naar de rave geroepen. Grijzende 'autolozen’ dansen zij aan zij met jonge skaters. Een jongen in spijkerpak overziet het zonovergoten dansfeest met een tevreden blik. Hij balt zijn vuist en roept: 'De straat is van ons!’ Op zijn rug prijkt een grote gele smiley - symbool van de house-scene - met een bloedend oog en schuim op de mondhoeken; 'Kankerwelvaart’ luidt het bijschrift.
De streetrave is een nieuw verschijnsel. Een actiemiddel waarbij doorgewinterde actievoerders en apolitieke dansliefhebbers een openluchtfeestje bouwen. Zonder vergunning, maar de actievoerders houden tijdens het festijn wel contact met de politie om al te heftige charges te voorkomen. Pillen zijn niet nodig, de constante politiedreiging doet de adrenaline ook zonder MDMA wel door de aderen spuiten.
En uiteindelijk wordt het altijd 'hakkuh’, want hoe goed gepsychologiseerd ook, de politie laat zich na een urenlang techno-offensief graag provoceren.
Ingewijden duiden het nieuwe actiemiddel aan als 'straatroof’. De straat wordt tijdelijk opgeëist voor een feest tegen autoverkeer, gezag en gezapigheid. Amsterdam heeft al twee protest-raves gehad, in Den Haag werd er een afgelast omdat hij samenviel met een stille tocht ter herdenking van de Schilderswijkbrand.
Techno, voortgekomen uit de acid house, is meer dan kille computermuziek. De commercie heeft zich weliswaar meester gemaakt van de rauwe dansbeats, maar op de wilde onderstroom van onafhankelijke deejays en geestelijk verruimde dansslaven heeft ze geen vat gekregen. Iedereen die dat wil, kan zich zonder enige moeite in die onderstroom storten, want techno is muziek zonder gezicht, zonder noodzakelijk imago, met een sterk unificerende werking. Je kunt fan zijn van de hardste skatepunk of de softste Schlager en je toch een adrenalinevergiftiging dansen op een streng verboden underground party. Je vrienden zullen het je niet kwalijk nemen, want techno vertegenwoordigt een open wereld. Of geen wereld eigenlijk. Het is gewoon muziek waarop iedereen kan doen wat hij wil.
Maar provocerend as hell, dus uitermate geschikt voor een protest-rave op straat. De beats zetten aan tot actie, in de vorm van onafgebroken dansen. Enige ruimte voor apathie is omstanders noch dansers gegund. Werkelijk iedereen wordt geprikkeld door de razende technodreun. Van de mijnheer bij het bloemenstalletje ('Ze moeten er nu de mitrailleur op zetten. Alle drugsverslaafden van Amsterdam bij elkaar, zo'n kans krijgen we nooit meer’) tot de politieagente die bijna een raver te lijf gaat die het waagt haar toe te voegen: 'Gezellig hè, mevrouw?’
Als het feest bij de ringweg moet worden opgebroken, blijkt de kracht van de beats eens te meer. De politie drijft de feestgangers op richting Victorieplein, maar de soundsystems blijven draaien vanaf de bakfietsen en de ravers blijven dansen. Lopend nu, als een Zoeloe-stam op oorlogspad, onstuitbaar zolang de muziek klinkt.
Elk kruispunt dat wordt gepasseerd, wordt kortstondig bezet. De eerste klappen vallen op het Victorieplein. Ravers veranderen in actievoerders, actievoerders vergeten even het dansen en meppen terug. Bij de Hemonystraat, in de buurt van de Nederlandsche Bank, wordt de sfeer zo grimmig dat de rave lijkt te ontaarden in een ordinair straatgevecht. Agenten raken in het nauw, de buurt wordt afgezet en politie te paard dringt op. Maar de beat blijft klinken, dus blijft het dansende protest golven.
'WE WILLEN NIET vechten met de politie, maar gewoon dansen op straat. Het blokkeren van kruispunten ligt natuurlijk vrij gevoelig, daarom wijken we uiteindelijk uit naar een plek waar het verkeer niet wordt gehinderd’, zegt Carla. Ze maakt deel uit van Pluk de Straat, een 'losse groep individuen’ die de Amsterdamse streetrave heeft georganiseerd. Uitgangspunt van de groep is het autoverkeer te bemoeilijken en de straat terug te plukken voor leuke dingen onder het motto: 'Deze straat is van ons en wij willen hier feesten.’
Volgens Jan Thomas, actief bij Pluk de Straat, gaat het om meer dan alleen 'Amsterdam autovrij’, de leuze van de 'Autolozen’ die zich bij de rave hebben aangesloten: 'Ons feest is gericht tegen de heilige mobiliteit. Door de autovoorzieningen kennen de mensen elkaar niet meer. Je stapt in je blik en vervoert je naar waar je wilt zijn. Je komt niemand meer tegen onderweg.’
Eigenlijk weten ze niet zo goed waar de mensen nu precies op af komen, op het feest of op het protest. Dat maakt ook niet uit, àls ze maar komen. Deze zaterdag zijn er zo'n tweehonderd. Carla: 'We werven zo breed mogelijk. We verspreiden flyers in het clubcircuit en op houseparties.’ Jan Thomas: 'Bij een heleboel mensen slaat het niet-commerciële erg aan. Geen grote organisatie, maar een spontaan feest. Als je dat op straat doet, is dat vanzelf protest.’
Carla: 'Als je het er niet mee eens bent dat er een weg wordt geblokkeerd, dan moet je niet op een kruispunt gaan dansen. We leggen iedereen uit waar het om gaat. Wie blijft, steunt ons dus.’
Beroepsactievoerders, gepokt en gemazeld in de jaren tachtig, beschouwen protesteren op een housedreun als een uiting van het nieuwe hippiedom. Daarmee bereik je niets. Tijdens de streetrave, vlak na de knokpartij op het Victorieplein, beantwoordt een oudere Autoloze het overleg tussen Pluk de Straat en de politie met hoongelach: 'Je gaat nu toch niet praten met de smeris. Amateurs.’ 'Kortzichtige onzin’, vindt Jan Thomas. 'Vroeger werd altijd geklaagd over relschoppers die op een demonstratie afkwamen voor de rel. Nu klagen ze over feestgangers die op een straatroof afkomen om te feesten. Daar lijkt me niets verkeerds aan.’
Carla: 'De lui die ons softheid verwijten zijn in staat om een vergunning aan te vragen voor een demonstratie op de Dam. Dat is pas zinloos. Wij doen gewoon waar we zin in hebben. Feesten dus. Ik ben liever een ludieke hippie dan iemand die op de vuist gaat met de politie. Ik trek me niet veel aan van mensen die zeggen dat het vroeger beter was en nu niet zo veel uitvoeren.’
Begin februari dit jaar organiseerde Pluk de Straat de eerste streetrave in Amsterdam. De Wibautstraat, normaal gesproken een levensgevaarlijke racebaan, bood urenlang de vredige aanblik van dansende jongeren en spelende kinderen. ’s Middags zond het Journaal beelden van de rave uit en vanaf dat moment werd het echt druk.
In februari ontdekten de organisatoren dat de politie een goed voorbereide streetrave niet kon voorkomen. Nog voordat het feest losbarstte, werd beslag gelegd op twee vrachtwagens met geluidsapparatuur en een flinke politiemacht had zich verzameld bij de Rai, waar de rave in eerste instantie zou plaatsvinden. Jan Thomas: 'Je had hun gezichten moeten zien. Big smile, want ze hadden een ramp voorkomen. Maar even later lag er midden in de stad een vierbaansweg stil. Dat was Plan B, dat we feilloos hebben kunnen uitvoeren.’ Een nieuwe geluidsinstallatie arriveerde per bakfiets. Een kleedje erover en niemand die doorhad welk een subversieve apparatuur er werd vervoerd.
Carla: 'Dat werkt nu ook weer. We hoorden via de scanner dat ze hard op zoek waren naar een vrachtwagen, terwijl we onze installatie gewoon bij ons hebben.’
RAVES IN DE openlucht zijn vooral buiten Nederland populair. Niet per se als actiemiddel, maar als een alternatieve manier van feestvieren. Gewoon even iets anders dan de zaterdagavond doorbrengen in een te dure club, met een voorspelbare deejay, een kostbaar biertje en zwaar versneden dope, zo redeneren veel dancefreaks.
Het gigantische succes van de Love Parade in Berlijn, ooit begonnen als een kleine 'Liebesdemo’ op de housemuziek van een bescheiden mobiel soundsystem, komt natuurlijk vooral daaruit voort. Vorig jaar bleek de Love Parade uitgegroeid tot een gigantische happening waar meer dan 750.000 ravers op afkwamen. Het feest ademt elk jaar een sfeer van verzet tegen het burgerdom. Magiër Usch von Husch, de Robert Jasper Grootveld van de Love Parade, orakelde: 'Diegenen die de burgerlijke en schijnheilige moraal huldigen, zullen ons vervloeken.’ De stad moet tot leven gewekt worden, dat is het doel. Hoewel elk jaar weer een groot deel van Berlijn plat ligt, grijpt de politie niet in. Het feest, de liefde en de lol zijn keurig geregeld.
In Engeland gaat het heel anders toe. Daar bestaat een uitgebreide underground dance scene met eigen tijdschriften als Squall, Not for Rent en Urban75. Onder jongeren heerst sterke onvrede over het dure reguliere clubcircuit, over de politiek, en over de toekomst in het algemeen. Daar is inderdaad wel enige reden toe. Op grond van de Criminal Justice Act kan de overheid elk groot housefeest verbieden en ogenblikkelijk tegen de dansers optreden. De Police Bill, een wet in voorbereiding, maakt het nog bonter. Daarin wordt onder meer als criminele daad bestempeld: 'A conduct by a large number of people involved in a common purpose.’ Een ruime definitie waaronder ook de streetraves vallen.
De Britse underground scene heeft ruime ervaring met straatfeesten. Ze vormen een middel om gratis en voor niks uit de vastgeroeste uitgaanswereld te breken. Smudge, medewerker van een mobiel soundsystem, schetst in het tijdschrift Not for Rent de magie van zulke feesten. 'Ze zijn ontzettend mysterieus. Je weet niet waar zo'n feest gehouden wordt, je weet niet wie er zullen komen en wat er gaat gebeuren. En als je dan de plek gevonden hebt, zie je een gigantische geluidsinstallatie op een vrachtwagen die licht en rook uitbraakt. Er branden vuren, er zijn vuurspuwers en acrobaten. Je kunt zoiets elke week in the middle of nowhere tegenkomen.’
Britse openlucht-raves worden druk bezocht. In 1992 richtten drie werkloze jongeren in de stad Luton het Exodus Soundsystem op. Ze begonnen met het organiseren van Free Parties in de heuvels net buiten de stad. Er werd geen entree geheven en er was geen politiek gedoe. Het ging alleen maar om de rave. Op de eerste party kwamen honderdvijftig mensen af, op de volgende waren dat er al duizend en uiteindelijk dansten in de heuvels rond Luton tijdens de vrije Exodus-festivals tienduizenden jongeren. De organisatoren werden gearresteerd, maar uiteindelijk kon de politie niet anders dan de verveelde, grotendeels werkloze jeugd toestemming geven haar frustraties weg te dansen. De parties werden oogluikend toegestaan.
De Criminal Justice Act heeft ervoor gezorgd dat de underground scene in rap tempo politiseert. Grote soundsystems zijn gaan samenwerken met protestgroepen als Reclaim the Streets, Newbury Protestors, Glasgow Anarchist Society en Liverpool Dockers om zich te verzetten tegen de Criminal Justice Act. Smudge in Not for Rent: 'Ik zie mezelf niet als gepolitiseerd, maar we verzetten ons wel tegen veel zaken. Als het gaat om demonstraties tegen de Criminal Justice Act of tegen het aanleggen van een snelweg, doen we mee. Dat is toch wel tamelijk politiek.’
Vooral Reclaim the Streets, een actiegroep die zich hetzelfde doel stelt als Pluk de Straat, organiseert veel streetraves. Daar komen veel meer mensen op af dan op die van haar Nederlandse pendant. De strategie is dezelfde als in Amsterdam: autowegen worden geblokkeerd door feestende jongeren die geen confrontatie met de politie zoeken, maar uiteindelijk wel in een flinke knokpartij terechtkomen. De politie grijpt altijd in en er worden steevast mensen gearresteerd.
Jan Thomas van Pluk de Straat: 'Reclaim the Streets is in de verte wel een voorbeeld voor ons geweest. Rondom de eerste actie hebben we veel contact met ze gehad. Ze zonden veertig man hiernaartoe om te kijken hoe we het deden. Die hebben zich prima vermaakt.’
Carla reisde onlangs af naar Londen om deel te nemen aan een grote streetrave op Trafalgar Square. Carla: 'Dat was werkelijk gigantisch, vijfduizend ravers midden in de stad.’ De Engelse politie stond er beteuterd bij. Tegen zo'n overmacht valt weinig te beginnen. Carla: 'Ze haalden natuurlijk wel een smerige truc uit. Als het soundsystem vrijwillig zou vertrekken, zouden er geen arrestaties worden verricht. Maar zodra de muziek stopte, werden de mensen van de geluidsinstallatie toch opgepakt. Wegens poging tot doodslag, omdat ze aan het begin van de rave door een politiekordon heen moesten rijden om de wagen op het plein te krijgen.’
ZOU HET NIEUWE protestmiddel in Nederland net zulke grote vormen kunnen aannemen als in Engeland? Deejay Buzz denkt van wel. Hij maakt deel uit van Legalize!, een geheimzinnige actiegroep die een enorme streetrave aan het organiseren is rond de Eurotop in juni.
Deejay Buzz: 'In Engeland heerst na tuurlijk veel meer onvrede. Daar heb je een grote onderklasse van werkloze jongeren en travellers, die in woonwagens door het land trekken. Die hebben wij hier niet. Maar er is wel, net als in Engeland, grote malaise in de house-scene. Die is doodgebloed door de commercie. De ene verzamel-cd na de andere wordt uitgebracht. Ik zie mensen helemaal fout gaan op verkeerde dope. Ze werken zich door de week kapot, slikken zich in het weekend een ongeluk in te dure clubs en kunnen dan niet meer landen. Dat wordt de dood van de housescene.
Er moet iets nieuws komen, legalisering van drugs, betere voorlichting. We moeten uit die sleur vandaan. Iedereen heeft volgens mij behoefte aan zo'n streetparty. We verwachten duizenden mensen. Geen gefokte krakers, maar goudeerlijke ravers die pal staan voor hun cultuur. De enige manier om het feest te stoppen, is het in beslag nemen van de geluidsinstallaties, maar als de politie dat probeert, wordt er geknokt.’
De Amsterdamse politie is erin geslaagd de straatrovers naar het Frederiksplein te drijven. Daar barst het feest pas echt los. Een extra sterk soundsystem wordt aangesloten en de mensen van Rampenplan bereiden soep. Het verkeer wordt nu niet meer gehinderd, dus de noodzaak om in te grijpen is verdwenen.
Maar de sterke arm is het zat. Er klinkt een sirene die wordt beantwoord met gejuich, want hij loeit perfect in de maat met de beat. Een politiemegafoon knettert. 'We horen je niet’, schreeuwen de ravers terug, zonder hun dans te onderbreken. De politie probeert met enkele heftige charges het soundsystem in handen te krijgen. Platen sneuvelen onder paardenhoeven, een deejay raakt door het dolle heen. De ravers weten de geluidsinstallatie uit handen van de politie te houden, maar ze moeten er toch aan geloven. De politie slaat het feest definitief uiteen. De straat is weer van hen.