Straattaal

Rabat - In het Marokkaanse reclamewezen is sinds een paar jaar een stille revolutie gaande. Het betreft het gebruik van de taal die de meeste Marokkanen wel spreken, het Marokkaans-Arabisch of Dariezja. Overal op posters zie je tegenwoordig kreten in dat Dariezja. Voorheen was het taboe die ‘straattaal’ ook op te schrijven.

De officiële landstaal in Marokko is het standaard-Arabisch, maar dat is niemands moedertaal. De koning gebruikt dit SA voor zijn speeches, de overheid voor haar beleidsnota’s, en de kranten schrijven erin. Dan is er het elitaire Frans, veel gebruikt in de zakenwereld. En er zijn drie Berbertalen. Ondertussen beginnen meer en meer mensen het Dariezja, dat simpelweg ‘dialect’ betekent, als het Marokkaans bij uitstek te beschouwen.
Ruim een jaar geleden kwam filmmaker Noureddine Lakhmari met Casanegra, die hier een hit werd. Casanegra werd als rauw beschouwd deels vanwege het ongecensureerde gebruik van de straattaal Dariezja. In de bioscoop moesten de mensen vaak lachen louter omdat hier de taal werd gesproken, inclusief de platte uitdrukkingen, die ze dagelijks om zich heen horen en zelf ook spreken. Casanegra fungeerde als lachspiegel juist omdat de film de werkelijkheid niet vervormde.
Een mooi meisje wordt hier soms - in dat Dariezja - toeta genoemd, dat betekent oorspronkelijk framboos. Een automerk prijst zijn kleine stadsautootjes (voor vrouwen) nu aan als ‘toeta’. Aan de telefoon legt Noureddine Ayouch, directeur van een reclamebureau, uit dat dergelijke vondsten, in het Dariezja, de mensen in het hart treffen. ‘Het is de taal bij uitstek om in te communiceren.’
In reclameboodschappen op televisie doet men dat al lang. Maar daar wordt het Dariezja gesproken. Die straattaal ook opschrijven is lange tijd not done geweest, een soort heiligschennis. Dat verandert nu. Ayouch schat dat twintig procent van de reclameteksten op posters tegenwoordig in het Dariezja wordt geschreven.
Adverteerders zijn nog wel huiverig. Goed, als je het volk wilt overhalen jouw zonnebloemolie te kopen, dan is Dariezja geen slecht idee. Maar voor de meer elitaire producten, de dure Audi? Dan toch liever het sjieke standaard-Arabisch, of het minstens zo sjieke Frans.
Een andere reden om huiverig te zijn is volgens Ayouch de elasticiteit van het Dariezja, een springlevende taal die buitenlandse invloeden gemakkelijk in zich opneemt, waarmee je alle kanten op kunt. Er zijn er die beweren dat ieder woord wel drie betekenissen heeft. Met zo'n taal is het oppassen geblazen. Voor je het weet krijgt je mooie slogan een onvoorziene draai, en loopt je merk zware imagoschade op.