Commentaar: spionage

Strategische concurrenten

De noodlanding van een Amerikaans spionagevliegtuig in China zou geen internationaal incident zijn geworden als er geen donderwolk boven de Amerikaans-Chinese betrekkingen hing.

Een halve eeuw werd de Amerikaanse militaire strategie bepaald door de verwachting van oorlog met Rusland in Europa. Tegenwoordig echter is China vijand nummer één. Volgens de Strategic Defense Review van het Pentagon is de Stille Oceaan de meest waarschijnlijke arena van grootscheepse Amerikaanse militaire operaties, nu China machtiger en Rusland minder machtig wordt. Daarom wil defensieminister Rumsfeld bestedingen aan wapensystemen voor een landoorlog in Europa afbouwen en andere, die de slagkracht tegenover China vergroten, verhogen.

Dat een conflict niet denkbeeldig is, blijkt uit de wapenwedloop die aan de gang is aan beide kanten van de Straat van Taiwan. China accumuleert er raketten, oorlogsschepen, onderzeeërs en gevechtsvliegtuigen die in snel tempo werden aangekocht in Rusland. Taiwan riposteert met geavanceerde Amerikaanse wapens. China wil Taiwan koste wat het kost terug. De rijke economie van het eiland doet Peking watertanden en de eis tot hereniging is cruciaal in de nationalistische ideologie waarmee het regime zijn gezag handhaaft. Washington erkent dat Taiwan deel uitmaakt van China en beloofde zijn wapenverkoop aan het eiland te verminderen. Maar die belofte werd nooit nagekomen. Onder Amerika’s militaire paraplu leek Taiwans feitelijke onafhankelijkheid permanent te worden en Peking vreest dat die situatie onomkeerbaar wordt als de regering-Bush de levering goedkeurt van een pakket geavanceerde wapens, waaronder het Aegis-radarsysteem. De Aegis zou als basis dienen van een antirakettenschild en zo China’s offensieve dreiging ontkrachten. Peking waarschuwde Washington de verkoop niet te laten doorgaan, maar alles wees erop dat president Bush er zijn zegen aan zou geven.

Bush bekritiseerde zijn voorganger omdat die China een strategische partner had genoemd. Voor de nieuwe president is Peking een strategische concurrent die in toom gehouden moet worden. Zijn beslissing was aanstaande toen het incident met het spionagevliegtuig plaatsvond. De scherpe reactie van Peking is ongetwijfeld gedeeltelijk bestemd voor binnenlandse consumptie. Maar misschien hoopt Peking ook het Amerikaanse publiek en het Congres ervan te overtuigen dat het negeren van China’s belangen riskant is en dat Amerika zich dus beter bezint eer het aan die wapenleveringen begint. Als dat de opzet is, lijkt het mislukt. Het incident is koren op de propagandamolen van diegenen die een confrontatie met China zoeken. De steun voor de wapenverkoop aan Taiwan is er in het Congres door toegenomen. En niet alleen aan Taiwan. De rechterzijde in het Congres gebruikt het incident om wapenleveringen aan andere landen in de regio te bepleiten. De wapenindustriëlen wrijven zich in de handen.