H.J.A. Hofland

Stratego

Op 5 november gaan de Amerikanen stemmen. Gaan ze George W. Bush tot een lamme eend bevorderen of zal hij door een storm van patriottisme de populairste president aller tijden worden en onaantastbaar naar zijn volgende ambtstermijn planeren? Het hangt af van wat er in de komende twee maanden gebeurt. Voorspellen onder deze omstandigheden is een gewaagde onderneming. Maar wat is een column zonder voorspelling? Als ik straks gelijk heb gekregen, zal ik mezelf niet citeren.

In de komende maanden houden we rekening met een constante, de ontwikkeling van de economie, en een variabele, de voorgenomen oorlog tegen Irak. Althans, ik ga ervan uit dat de economische groei zich niet «als door een wonder» herstelt. Daarvoor is de ontplofte zeepbel te groot geweest, daarvoor zijn er te veel bedriegers ontmaskerd. Het optimisme is er voorlopig uit, en in de economie heeft optimisme de functie van een geloof.

Het is, of het is niet. Het geloof van een half decennium is vals gebleken. Het duurt wel een paar jaar voor de Amerikanen, zoniet alle gelovigen in het Westen, over hun ontgoocheling heen zijn.

Zo komen we bij de variabele. Er zijn, ruwweg gezegd, vier scenario’s. Het eerste. Uitgangspunt van deze redenering is dat dit bewind zich door de verbale escalatie tegen het Irak van Saddam in een positie heeft gemanoeuvreerd waardoor het langzamerhand iets krijgshaftigs moet laten zien, althans Amerikaanse soldaten moeten dat doen. Oorlog dus, niet een paar dagen voor de verkiezingen, want er is geen democratisch electoraat ter wereld dat een voldongen feit van zulke enorme afmetingen pikt.

Aangenomen al dat het Congres ermee zou instemmen, en dat moet. Het Congres is sterk verdeeld. Steeds meer Republikeinen willen hun politieke leven niet aan dit waagstuk ophangen. Steeds meer wijze mannen — Henry Kissinger, Zbigniew Brzezinski — zijn geclausuleerd tegen. Enquêtes zeggen: 43 procent van de kiezers ook.

Intussen zijn de diplomatieke escalatie en de militaire opbouw wel voortgezet. Het point of no return ligt om de hoek. De verkiezingen worden tot een referendum. De Republikeinen verliezen. De oorlog gaat niet door.

Dat zal de president worden ingepeperd, ook door zijn tegenstanders die altijd al tegen de oorlog waren. «Deze president is een loze krachtpatser.» Over twee jaar moet hij een andere baan zoeken.

Het tweede, het pikzwarte scenario. Tussen nu en begin oktober wordt de aanval ingezet, met een overweldigende overmacht, zoals deze strategie dat eist. «Any war will surprise you», zei Eisenhower al. Saddam wordt niet gepakt. Integendeel. Onverwacht worden er zware verliezen geleden. Vergelijk het met de mislukte bevrijding van de gijzelaars in Teheran.

Intussen is de hel in het Midden-Oosten losgebroken. De schaarse Arabische vrienden laten het definitief afweten. Europa en Rusland keren zich van Amerika af. Alle latente wrok tegen Amerika ontlaadt zich. Onder zulke omstan digheden laten de Amerikanen hun commander in chief niet in de steek. De VS hebben zich in de overtuiging van hun gelijk met hun onmetelijke macht geïsoleerd. De droom van Osama bin Laden. Maar ze zullen de strijd uitvechten. De mondiale ontwrichting die hieruit ontstaat is in geen jaren opgelost.

Het derde, het rosy scenario. Tegen alle voorspellingen van de pessimisten in wordt binnen een maand Saddam met zijn particuliere garde aangeveegd. Het Iraakse volk gedraagt zich ongeveer als het Afghaanse nadat de Taliban was verslagen. Het is bevrijd en laat dat voor de wereldtelevisie zien. George W. Bush wint de verkiezingen met een historische meerderheid. Zijn Republikeins bewind bevestigt zich voor het collectief van het westers conservatisme als de oppermacht die moed, door tastendheid en overtuiging heeft gecombineerd, tot zegen van de mensheid. Verpletterend triomfalisme. Nu is het de beurt aan andere volken om zich te laten bevrijden.

Het vierde, het donkergrijze scenario. Er komt wel een aanval maar die brengt geen oplossing, niet voor en niet na 5 november. Geen mens weet hoe we ons dat moeten voorstellen. Een soort Vietnam in het Midden-Oosten? Een tot de hele regio uitgebreid conflict, naar het model van het Israëlisch-Palestijnse? Langzaam sloopt dit bewind zichzelf terwijl een deel van de wereld toekijkt en de rest meehelpt. Voor Bin Laden is dit op één na het beste, voor het Westen in zijn geheel op één na het treurigste.

Dat geen van deze scenario’s absurd is, bewijst dat niet Amerika maar dit bewind binnen de marges van de redelijkheid zijn voorspelbaarheid verliest. Als het om Andorra ging, zou het niet erg zijn.