Opheffer

Strijken en koken

Mijn ouders stemden vvd, pvda, ds’70 en later d66. Mijn vader stemde heel anders dan mijn moeder. Aan het eind van haar leven stemde mijn moeder GroenLinks, «vanwege de kleinkinderen», waarmee ze bedoelde dat ze bang was dat alle bomen omgehakt zouden worden en dat op die lege plekken dan «parkeerplaatsen en snelwegen» zouden komen.

Medium opheffer strijken

Wij hebben thuis altijd veel gediscussieerd, meer dan ik met mijn dochter heb gedaan. Als mijn dochter en ik met elkaar over de politiek spreken, dan zijn we het meestal eens, al stemt zij (kleinkind) GroenLinks en ik (vader) vvd. Zij kent mijn motieven om vvd te stemmen en vindt daarin geen argument om ruzie te maken; zij is ook voor Ayaan, zij is ook voor de absolute vrijheid van meningsuiting, zij is ook van mening dat economische welvaart een voorwaarde is voor snelle emancipatie, maar zij vindt een linkse wijze van denken nu eenmaal beschaafder dan een rechtse. Daar valt iets voor te zeggen, maar de wijze waarop GroenLinks, de pvda en de sp Ayaan Hirsi Ali vaak afvallen, gaat mij veel te ver.Mijn vader heeft de politieke strijd tussen hem en mij altijd betreurd. Toen ik vertelde dat ik op de communisten ging stemmen, waren thuis de rapen gaar. Het deed hem persoonlijk verdriet en hij zag het als een opvoedingsfout. Het communisme was de dood in de pot voor je persoonlijke ontwikkeling, vond hij; een «verlichtingsattitude» – een begrip dat ik helaas nooit meer hoor – was volgens vader binnen een communistisch stelsel per definitie onmogelijk.De reden dat ik op de communisten stemde, had dezelfde grondtoon als waarom ik nu op de vvd stem. Toen zag ik de oorlog in Vietnam en de armoede in Afrika naast de religie in het algemeen als de grote bedreigingen van de wereldvrede. De communisten deden daar volgens mij het meest aan: «Tegen Kerk en Kapitaal». Uitstekend. Op school schreef ik het opstel: «Waarom bedrijven geen winst mogen maken». Ik las het thuis aan tafel trots voor, mijn vader was woedend, ik tevreden.Ik stem nu op de vvd vanwege Ayaan Hirsi Ali. Zij signaleerde als eerste het gevaar van religieus fanatisme en deed daar iets aan. Tevens oreerde zij als een van de eersten over het recht om te beledigen en dus verdient zij mijn steun. Had zij bij de pvda gezeten, dan had ik pvda gestemd. Had zij bij de Centrumdemocraten gezeten, dan had ik op de Centrumdemocraten gestemd. Je vrijheid wordt bepaald door je keuzen en niet door het onderschrijven van een bepaalde ideologie. Juist het feit dat ik kan kiezen uit een grote hoeveelheid partijen en stromingen – zoals ik ook in een restaurant uit de menukaart kies – zonder bij die stromingen te horen, vind ik een groot goed.Dat vrije denken dat ik propageer heeft nooit veld gewonnen. Men is sociaal-democraat, liberaal, of communist, en men blijft daar dan bij. Men beweert kritisch te zijn en staaft dat vanuit een bepaalde ideologie.Ik kwam daar laatst weer een fraai staaltje van tegen. Een documentairemaker wilde een documentaire maken over Rita Verdonk. Hij ging daarmee naar de omroepen, maar die wezen het plan af. Want als er gedurende langere tijd een documentaire over Rita zou worden gemaakt, dan kon het niet anders dan dat Rita daar ook «sympathiek» uit naar voren zou komen.De discussie verliep zo: «Nou en? Dan komt Rita daar sympathiek uit», zei de documentairemaker.«Daar ga ik geen geld in steken», zei de omroepbaas. «Maar ik ben toch een goede journalist, ik zal toch ook de juiste informatie geven en haar kritisch volgen en kritische vragen stellen.»

«Maar zodra je haar kokend of strijkend in beeld brengt, wordt zij sympathiek, en daar doe ik niet aan mee… ik heb geen zin daar omroepgeld aan te besteden.»«Maar je moet toch aandacht aan Verdonk besteden.»«Maar niet in een persoonlijk portret. Wie je ook portretteert, die heeft altijd iets sympathieks… als je dat langer dan een kwartier doet.»Ik geloof degene die mij dit verhaal vertelde blind. En ik dacht meteen: deze omroepbazen hebben geen vertrouwen meer in de journalistiek. Zij geloven niet meer in de kritische vraag en de kritische benadering, zij menen te weten dat de macht van het beeld zo groot is dat wanneer je Rita strijkend of kokend in beeld brengt, dat meer invloed zou hebben op de gemeenschap dan een kritische vraag.Het is de consequentie van een meer dan politiek correcte manier van denken.Aan de andere kant merk je ook hoe bewust men zich is van de macht van televisie. Niet de informatie is belangrijk, maar het imago. Dat wisten we al, maar het wordt nu al gebruikt, of misbruikt, om er een journalistieke keuze mee te beïnvloeden. Het cynisme van de omroep – wat je ook vraagt, heeft geen zin; als je iemand sympathiek in beeld brengt, wordt hij sympathiek – geeft ook een wantrouwen jegens informatie weer. Die doet er niet meer toe.Is televisie zo machtig? Ik geloof er niets van.De fout die bepaalde omroepbazen maken, is dat men uitgaat van de veronderstelling dat «strijken» en «koken» iemand sympathiek maken. Ikzelf vind het nogal tuttig.Maar goed: als strijken, koken, luiers verschonen, lief zijn tegen kinderen, de hond kussen, kikkerpantoffels dragen, met de kleinkinderen naar Artis gaan, meer invloed hebben dan een goed gesprek, dan raad ik politici aan daar zeker aan mee te doen. Als ze het allemaal doen, zal de omroep misschien Rita Verdonk uitnodigen voor dat goede, harde interview – en dat is ook best.Misschien hebben argumenten geen zin, misschien zijn messcherpe redeneringen zinloos – ik geloof het niet. Integendeel. Ik zal mijn keuze blijven bepalen door wat men zegt en doet.