Stroomuitval leidt tot wanhoop in Zuid-Afrika

KaapstadLoad shedding is een eufemisme voor de rolling blackouts waarmee de Zuid-Afrikanen nu al bijna dertien jaar worstelen. In de praktijk betekent dit dat de elektriciteit in tijden van tekorten dagelijks enkele uren wordt afgesloten. Elke wijk behoort tot een bepaalde zone, en voor elke zone gelden dagelijks andere afsluittijden. Sinds een week verkeren we weer in alarmfase 2. Dat betekent twee of vier uur per dag geen stroom. Een tijdje geleden bereikten we fase 6. Fase 8 betekent veertien stroomloze uren per dag.

Hoe die maatregelen de winkels, restaurants, thuiswerkers, bedrijven, industrieën, scholen, het internet en de elektronische apparatuur treffen, behoeft geen uitleg. Het is funest voor de economie, en voor het paaien van buitenlandse investeerders. Bij inwoners leidt het tot irritatie, frustratie, apathie en een aanwassend gevoel van wanhoop.

De hoofdschakelaar werd voor het eerst uitgezet in 2007, toen duidelijk werd dat het nationale elektriciteitsbedrijf Eskom met enorme problemen kampt. Toen leken die nog gerelateerd aan basale zaken als achterstallig onderhoud en onverwachte mechanische incidenten. Maar inmiddels, dertien jaar later, is duidelijk dat er meer aan de hand is. Eskom is onder ex-president Jacob Zuma leeggeroofd en heeft een schuld opgebouwd van 28 miljard euro. Zelfs de renteaflossing zorgt voor onoverkomelijke problemen. Corruptie en mismanagement en te veel werknemers (66 procent is volgens de Wereldbank overbodig) heeft van Eskom een afgekloven en opgeblazen gedrocht gemaakt.

Niet alleen de economie, ook de politiek staat door de crisis bij Eskom op scherp. Van Zuma’s opvolger, president Cyril Ramaphosa, wordt verwacht dat hij eindelijk drastische en impopulaire maatregelen neemt. Dat betekent dat er koppen moeten rollen, arrestaties moeten worden verricht, duizenden mensen moeten worden ontslagen en verduisterd geld moet worden teruggevorderd. Ook voor de miljardenschuld moet iets worden bedacht. En bovenal moet er een langetermijnplan komen om het bedrijf weer op het droge te krijgen.

Een goed begin was de recente benoeming van een nieuwe ceo, die onder meer heeft aangekondigd dat vanaf nu het onderhoud van de centrales volgens het boekje zal worden uitgevoerd, zodat calamiteiten uitblijven. Dat betekent nog zeker anderhalf jaar load shedding, waarschuwde hij. Ook wordt er gekeken naar meer participatie van de privésector en alternatieven voor steenkool, Zuid-Afrika’s voornaamste energiebron. Het is erop of eronder. Niet alleen voor Eskom, maar voor Zuid-Afrika.