Stuntvlieger zint op wraak

Vilnius - Zes jaar na dato is Rolandas Paksas nog steeds boos. Hij had in april 2004 de twijfelachtige eer om als eerste president van een Europese democratie te worden afgezet. Zelfs Richard Nixon liet het zo ver niet komen. Paksas maakte Litouwen, dat een maand later tot de EU zou toetreden, tot wereldnieuws - en te schande. Terwijl zijn opvolgers Adamkus en Grybauskait? het aanzien van het hoogste ambt wisten te herstellen, raakte Paksas bevangen door de visioenen van rehabilitatie en een politieke comeback.
Paksas was behalve president ook burgemeester van Vilnius, premier en daarvoor een begenadigd stuntvlieger. Kort na zijn aantreden in januari 2003 werd hij al beticht van sjoemelpraktijken. Een van origine Russische zakenman in zijn entourage had een miljoen litas (350.000 euro) in de kas van Paksas’ populistische Liberaal-Democratische Partij gestort en kreeg daarna opmerkelijk snel het Litouws staatsburgerschap toegekend. Deze Joeri Borisov, een helikopterfabrikant, werd verdacht van illegale wapenleveranties aan Soedan en van contacten met de Russische geheime dienst en de maffia - geen mooie aanwinst in het presidentiële paleis. Maar daar was zelfs een kantoortje voor Borisov ingericht. Paksas kwam daarnaast in de problemen door gesjoemel rond de privatisering van een grote destilleerderij. Het Hooggerechtshof en het Litouwse parlement ondernamen verwoede pogingen om Paksas te lozen, uiteindelijk met succes. Het parlement bepaalde ook nog eens dat een afgezet staatshoofd in de toekomst nooit meer zal kunnen deelnemen aan presidents- en parlementsverkiezingen.
Sindsdien is Paksas vrijgesproken voor het verduisteren van staatsgeheimen en zijn Liberaal-Democratische Partij koos hem eind 2004 weer tot voorzitter. En nu zint hij op revanche. Paksas is inmiddels lid van het Europees Parlement namens de eurosceptische fractie, waar ook de UK Independence Party en de SGP deel van uitmaken. Hij legt zich vooral toe op het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg, dat zich volgens hem over het Litouwse Hooggerechtshof en Paksas’ afzettingsprocedure moet buigen.
Er is volgens de oud-president echter meer loos. Zijn afzetting was eigenlijk een verkapte staatsgreep, geïnitieerd door militairen, ambtenaren en andere powers that be die vreesden dat hij zich zou verzetten tegen ‘de geheime CIA-gevangenissen in Litouwen’. Deze complottheorie is aan de regering in Vilnius niet besteed. De conservatieve Vaderlandunie van premier Kubilius heeft voorgesteld om Paksas ook de aanspreektitel/status van 'president’ te ontnemen en zijn diplomatieke paspoort terug te vorderen.