Stuur in vredesnaam een leger naar bosnie

Op een zeker moment wist ik niet meer wat pijnlijker was: de beelden van de gegijzelde soldaten of de beelden van de heren in grijze pakken op weg naar hun ‘koortsachtige’ onderhandelingen. Opnieuw gebeurde wat al lang was voorspeld en wat iedere geinteresseerde krantenlezer had zien aankomen. De Navo haalde weer eens voorzichtig uit en de Bosnische Serviers sloegen een stuk harder terug.

Met als gevolg dat een handjevol krijgsheren nu niet alleen de blauwhelmen maar ook de internationale gemeenschap in gijzeling houdt. En dat er tussen neus en lippen door nog een bloedbad werd aangericht in Tuzla, ‘als wraak voor de bombardementen’.
Alleen lijkt mij de in de media veronderstelde onbezonnenheid van de Navo, die met dit effect echt geen rekening had gehouden, onwaarschijnlijk. Het kan best zijn dat de bombardementen tot stand zijn gekomen onder druk van de Amerikanen, maar ook die zijn over het algemeen nog wel in staat zover vooruit te denken dat de vraag 'Wat doen zij als wij dit doen?’, toch meestal wel beantwoord is voor de vliegtuigen opstijgen.
Het lijkt onvoorstelbaar dat de Bosnische Serviers nog verdergaande concessies van de Verenigde Naties zullen kunnen afdwingen in ruil voor vrijlating van de gegijzelde blauwhelmen. Maar het bewijs dat de Verenigde Naties niet nog dieper door de knieen zullen gaan, is er nu, na dagen onderhandelen, nog steeds niet.
De Contactgroep heeft inmiddels verklaard de voorkeur te geven aan een 'diplomatieke oplossing boven geweld’. Ja, wie niet?
Maar het enige antwoord dat toch op dit moment gepast is - namelijk: julie laten die mensen los of we komen ze halen - wordt met ijzeren discipline vanuit geen enkel college gegeven. Dat antwoord mag dan oorlogszuchtig lijken, maar als het gaat om terrorisme op nationale schaal, dan is de gedragslijn al heel lang eenduidig: op eisen van terroristen kan niet worden ingegaan. De enige concessie is een vluchtroute voor de terroristen zelf, nadat de gijzelaars zijn vrijgelaten. Waarom zou het verstandig zijn om dat in internationaal verband anders te doen?
Merkwaardig genoeg is de vraag wat er nu moet gebeuren eenvoudiger te beantwoorden dan eerder in dit conflict. Bij het uitbreken van de oorlog bijvoorbeeld waren er eveneens argumenten om een leger naar Bosnie te sturen, maar de vraag wat dat daar dan zou moeten doen was niet te beantwoorden. Grenzen herstellen en bewaken? Welke grenzen dan? De vrede bewaren? Als de strijdende partijen geen vrede sluiten, is dat ook al tamelijk onmogelijk.
De situatie is nu anders. De etnische zuiveringen zijn zo goed als voltooid en wat we daar van vinden is van weinig belang in dit verband. Er zijn gebieden aangewezen waar de bevolking heen kan vluchten en waar men veilig dient te zijn. En daarvoor horen de Verenigde Naties garant te staan. Dat wil zeggen: doen wat nodig is om de bevolking daar ook werkelijk te beschermen. Eenzelfde bescherming is nodig voor de paar steden waar nog een rudimentair restje van multicultureel leven over is.
Militair gesproken is ook duidelijk wat er voor dit bescheiden pakket nodig is. Het vereist wel dat de internationale gemeenschap duidelijker partij kiest voor de islamitische Bosniers en dat er harder opgetreden wordt tegen degenen die de veilige gebieden gewapenderhand wensen te terroriseren - over het algmeen de Bosnische Serviers.
Maar juist op het moment dat het eigenlijk duidelijker is dan ooit wat een VN-troepenmacht zou moeten doen, gaan er steeds meer stemmen op die pleiten voor een zo snel mogelijk vertrek uit Bosnie. En waarom? Omdat 'ze’ daar allemaal krankzinnig zijn geworden en omdat 'wij’ daar toch niets aan kunnen doen?
Het valt niet te ontkennen dat er op dit moment een hoog percentage krankzinnigen met wapens de dienst uitmaakt in Bosnie, maar het conflict in het voormalige Joegoslavie is toch ook een conflict als alle andere in de geschiedenis van de mensheid: een minderheid die met de wapens bepaalde doelen tracht te verwezenlijken en te veroveren, en een meerderheid van de bevolking die daar alleen maar het slachtoffer van is.
Die meerderheid schreeuwt nu al jaren om hulp. En krijgt die hulp maar zo mondjesmaat dat het er soms op lijkt dat ze van de regen in de drup worden geholpen. Er worden veilige gebieden ingesteld die allesbehalve veilig zijn en waar mensen als ratten in de val zitten. Als de Verenigde Naties het nu ook nog zouden bestaan om eenvoudigweg te vertrekken en de bevolking van Bosnie in die vallen achter te laten, dan nemen ze daarmee een verantwoordelijkheid op zich die zwaar te dragen zal zijn. Want voor de duidelijkheid: de mensen die naar de veilige gebieden kwamen of daar bleven, deden dat omdat ze vertrouwden op die bescherming van de Verenigde Naties.
Er is geen andere mogelijkheid meer dan die bescherming ook werkelijk te bieden, ook als dat betekent - en dat zal het wel betekenen - dat het conflict verder escaleert en dat de Verenigde Naties in een oorlog verzeild raken in plaats van in een humanitaire-hulpoperatie. De Bosnische Serviers zijn van mening dat die oorlog allang een feit is, de Verenigde Naties kunnen moeilijk eenzijdig volhouden met een humanitaire operatie bezig te zijn.
Is er iemand in het Westen die dit wil? Nee, natuurlijk niet. En het stoer met de spierballen rollen en er links en rechts in de wereld op los slaan, heeft meer ellende dan bevrijding gebracht. Niettemin zijn er situaties en omstandigheden en verplichtingen en verantwoordelijkheden waar een door iedere normaal mens betreurd militair ingrijpen onvermijdelijk wordt.
Niet zozeer om het gezicht van de Verenigde Naties of van wie of wat dan ook te redden, of om de geloofwaardigheid van de Europese partners in stand te houden - die is al ver onder het nulpunt gezakt - maar wel om de levens te redden van al die mensen die helemaal niets verkeerd hebben gedaan. Ze zijn alleen in een verkeerde uithoek van de wereld op een verkeerd moment geboren.