Superkikker

Wat een dankbare investering heeft uitgeverij Atlas gedaan met het binnenhalen van Haruki Murakami. De Japanse schrijver heeft een behoorlijk oeuvre, waardoor elke paar maanden wel een vertaling kan verschijnen die telkens weer nieuwe ontdekkers tot lyrische verzuchtingen brengt.

Haruki Murakami is dan ook de Roger Federer van de literatuur, de Tiger Woods, de Michael Jordan: iemand die het spel zo goed beheerst, qua stijl, qua inhoud, qua alles, dat hij zijn eigen categorie zou moeten hebben. Dat gezegd zijnde moet ook niet worden geschroomd vast te stellen dat de nieuwste vertaling, Na de aardbeving (oorspronkelijk uit 2001), een van de mindere werken van de Japanse halfgod is. Het is een verzameling korte verhalen die niets met elkaar gemeen hebben, behalve dat de personages zijn beïnvloed door de aardbeving die Kobe trof in 1995. Murakami schrijft lucide, magisch-realistisch proza, waarin associatie een belangrijke rol speelt. In de superieure verhalenbundel Blind Willow, Sleeping Woman (uit 2005, wel in het Engels, nog niet in het Nederlands vertaald) staat Nausea, 1979. Het is een typisch Murakami-verhaal: de hoofdpersoon heeft talloze affaires met de echtgenotes van vrienden, totdat hij een maand lang anonieme telefoontjes krijgt en hij elke dag over zijn nek gaat. Wie belt hem? Waarom kotst hij? Speelt zijn geweten op? De schrijver geeft geen antwoord en laat de conclusie over aan de lezer.

In Na de aardbeving verliezen soortgelijke verhalen hun mysterie. Doordat alle verhalen aan de aardbeving gekoppeld zijn, wordt de associatie obligaat. In het verhaal Landschap met strijkijzer wordt de ramp nauwelijks genoemd, maar wordt in de laatste alinea ineens getoond dat de personages zwaar aangeslagen zijn. In UFO in Kushiro kijkt een vrouw dag en nacht naar het journaal om vervolgens haar man te verlaten. Zelf zegt ze dat de aardbeving er niets mee te maken heeft, maar voor de lezer is de associatie overduidelijk.

Eén verhaal springt eruit: Superkikker redt Tokio, waarin een man zonder eigenschappen, (een geliefd figuur in Murakami’s werk) wordt opgewacht door een gigantische, popcultuur citerende kikker, die zijn hulp inroept bij het bestrijden van Worm, die aardbevingen veroorzaakt en na Kobe zijn zinnen heeft gezet op Tokio. Redden ze het? Juist als je je dat afvraagt, draait Murakami de rollen om en blijkt het verhaal in een heel ander genre thuis te horen dan je had verwacht.