Surrealistisch geldsmijten

Barcelona - Terwijl de peilingen hem voor het eerst meedogenloos onderaan zetten in het rijtje van meest gewaardeerde politici, ging de Spaanse premier José Luis Rodríguez Zapatero begin deze week een luchtje scheppen in León.

Daar had hij voor het eerst in tijden weer eens iets leuks te doen. Zapatero mocht in de noord-westelijke provinciehoofdstad (135.000 inwoners) de vernieuwde luchthaven openen. Voor een slordige zeventig miljoen had hij eraan laten verspijkeren. De capaciteit van het vliegveld werd zo in één klap verdubbeld.
Kraakte León Airport uit zijn voegen? Was het vliegveld hopeloos verouderd? Niet echt. De luchthaven is pas in gebruik sinds 1999 en de afgelopen twee jaar daalde het luchtverkeer met bijna de helft naar negentigduizend reizigers. Binnen een straal van tweehonderd kilometer zijn vier andere luchthavens en Madrid ligt op minder dan 350 kilometer. Toch lijken Spanjaarden zich nauwelijks af te vragen of bepaalde prestigeprojecten (luchthavens, hogesnelheidslijnen) nou wel of niet nodig zijn. Het gaat erom dat jouw stad of streek een zo groot mogelijk deel van de koek krijgt. En dat lukt het best als degenen die daarover beslissen bij jou uit de buurt komen. Inderdaad: Zapatero komt uit León.
En zo worden onvoorstelbare hoeveelheden geld - als het even kan uit Brussel - over de balk gesmeten. In elk ander land zou de eerste hogesnelheidstrein tussen de twee grootste en belangrijkste steden worden aangelegd. Maar de toenmalige premier Felipe González kwam uit Sevilla en dus reed de eerste flitstrein in 1992 niet van Madrid naar Barcelona maar naar Sevilla. Onder het desastreuze beleid van Magdalena Álvarez van infrastructuur gingen honderden miljoenen naar Málaga en omstreken, want daar kwam de minister tenslotte vandaan. Daarbij maakt het geen enkel verschil of rechts of links aan de macht is. Onder de conservatieve regeringen van Aznar kwam deze vorm van cliëntèlisme niet bepaald minder voor.
In tijden van voorspoed heeft al die geldsmijterij misschien nog de charme van surrealistische grilligheid. Maar na de onlangs aangekondigde bezuinigingen van vijftien miljard zullen de Spanjaarden die er het zwaarst door getroffen worden - lagere ambtenaren, gepensioneerden, ontvangers van de toch al schamele sociale voorzieningen - toch iets anders aankijken tegen de foto van een lintjesknippende en handenschuddende Zapatero op het vliegveld van León. En misschien moeten ze ook even terugdenken aan die andere foto van enkele weken geleden, toen Zapatero aanschoof bij de machtigste bankiers van Wall Street. Die knikten tevreden bij Zapatero’s verzekering door te gaan op de ingeslagen weg van forse kortingen op de sociale uitgaven, ondanks zijn eerdere belofte daar niet aan te tornen. Het is nog anderhalf jaar tot de volgende verkiezingen - met genoeg luchthavens om te openen, hoeft Zapatero niet eens bij voorbaat kansloos te zijn.