TELEVISIE Liefde gaat door de maag

SUSHI EN KANKER

Wie fan is van Anna Woltz – die ooit als scholiere in Volkskrant-columns haar gymnasiumklas fraai doorlichtte; die nu in diezelfde krant zeswekelijks haar twintigergeneratie vertegenwoordigt in ‘leeftijdscolumns’ (waarbij de ouderdom in handen is van de ook al zo sterke Aya Zikken); die inmiddels vooral kinderboekenschrijfster is – die raad ik aan zaterdag te kijken naar de eerste aflevering van Human’s Liefde gaat door de maag, tweede serie. En dan ook maar naar de volgende afleveringen, want los van Anna is dat een mooie reeks van Heddy Honigmann, wier grootheid vaak in het kleine schuilt. Zoals de madeleine katalysator van een reeks grote romans werd, zo zijn hier smaken, geuren, gerechten ook vervoermiddel van verhalen. Curieuze fusion van elke keer een ander recept waarin blije en droeve herinneringen, heimwee en liefde meegebakken zijn. Jappenkamp, migratie, vriendschap, gemis, liefde, ze komen aan de orde. Soms schuurt het tussen koken en verhaal: als iemand herinneringen ophaalt, kan Honigmann plots vragen welk ingrediënt er nou precies in het gerecht gaat; en concentreert de kok zich op het maal, dan kan die juist een vraag over de levensgeschiedenis verwachten. Soms werkt dat, soms niet.
Acht afleveringen zijn er, waarvan ik ter voorbeschouwing koos voor de twee waarin jonkies aan bod komen. Twee hartsvriendinnen; en één beroepskok met eigen restaurant. Wie Woltz’ schrijven volgt weet dat vriendin Ilse longkanker heeft – 24 jaar, niet-rokend en gezond levend. Dat ellendige gegeven maakte in één klap Woltz’ columns atypisch voor haar generatie: ze heeft de leeftijd waarop oma of opa doodgaat, niet haar maatje. Het maakt die stukken confronterend en indrukwekkend. En nu maakt ze dan sushi voor Ilse en ons. Ilse laat eerst trots haar nieuwe huis aan Honigmann zien, die zich verbaast: het lijkt tegenstrijdig te verkassen wanneer het einde is aangekondigd. Maar Ilse wil zoveel mogelijk gaan schrijven (net als haar vriendin) en ervaart de ruimte als ideaal daarvoor. Uit dagboekfragmenten valt af te leiden dat dat schrijven niet zo’n onzinnige onderneming is. Belangrijker is dat het iets zegt over de geestkracht van die jonge vrouw, die lachend met Anna de ziekte te lijf gaat, ook al is ze gedoemd te verliezen. Een lachen dat door medische professionals vaak niet geapprecieerd en begrepen is. Je wordt getuige van een vriendschap die door ziekte alleen maar intenser is geworden. Anna is voor Ilse een van de weinigen die haar leven en levensvisie betekenis kan geven als ze er zelf niet meer is. Twee chique meisjes die alles mee hebben – afkomst, lef, talent, avontuurlijkheid – behalve het lot, de onverschillige natuur.
Heel anders: Jonathan, adhd’ertje dat telkens van school werd getrapt, de foute kant op ging en als laatste kans naar een strenge koksschool mocht, waar hij zowaar iets bleek te kunnen. Die een beproeving onderging als leerling in een Engels driesterrenrestaurant, waar van de honderden tartes tatin die hij maakte er niet één goedkeuring van de chef kreeg. Hij beschrijft een hel vol minachting, uitbuiting, geweld waaruit hij twintig kilo lichter terugkwam vanwege niet eten. Maar als z’n eigen leerlingen zeggen dat ze zo’n terreur niet van hem zouden pikken, stelt hij vast dat ze niet uit het goede hout gesneden zijn. Tja. Nu maakt hij voor ons tarte tatin in zijn prachtig boven het water gelegen restaurant. Vast niet geheel gelukt; mij loopt het water uit de bek.

Heddy Honigmann, Liefde gaat door de maag. Human, zaterdags vanaf 31 januari, 16.30, Nederland 2