Swampy

‘Mister Swampy’, zo spreekt Jeremy Paxman van Newsnight de actievoerder aan. Hij is de nieuwe held van de Engelse middenklasse. Hij wordt op handen gedragen door de tabloids. Zijn verdienste? Hij graaft onderaardse gangen om de aanleg van wegen te saboteren. Swampy: het symbool voor de Britse afkeer van politiek.
IN EEN KLAP was hij populairder dan de Spice Girls. Zeven dagen lang verschanste Swampy zich begin dit jaar in een zelfgegraven tunnel om de aanleg van een snelweg tegen te houden. Uit een gedeelde afkeer van de politiek hesen pers en publiek, van links tot rechts, de milieuactivist op de schouder die het zo heldhaftig durfde op te nemen tegen de arrogantie van ‘Londen’. Goede kans dat Swampy op dit moment weer in een tunnel zit, nu in Manchester. Daar dreigt de ontruiming van een actiekamp tegen de aanleg van een tweede landingsbaan voor het plaatselijke vliegveld.

Twee jaar geleden arriveerde Swampy - werkelijke naam Daniel Hooper - in Devon, in het zuidwesten van Engeland. Daar hadden activisten een stuk land gekraakt uit protest tegen de komst van een vierbaanssnelweg. De meest fantastische hutten verrezen er, op de grond en in de bomen. Maar Swampy bedacht iets nieuws: tunnels. Maandenlang hebben hij en zijn kameraden gegraven, tot zes meter diep, met schep en emmer. Niet meer dan kruiphoogte en op de zwakke plekken gestut met bijeengescharreld bouwmateriaal. Een labyrint van gangen, Big Mama gedoopt, met om de zoveel meter ‘deuren’ om achtervolgers buiten te sluiten. Voorraden proviand werden beneden opgeslagen en al het andere wat nodig was om het lang uit te houden. Swampy bleek een menselijke mol en kreeg zijn bijnaam omdat hij na een dag graven bij bovenkomst altijd de vieste was.
Toen eind januari een grote politiemacht verscheen voor de ontruiming, deden Swampy en vier andere tunnelgravers wat ze hadden aangekondigd: ze verschansten zich op verschillende plekken in Big Mama. Devon werd toen even het centrum van het land. Dagenlang zaten de Engelsen gekluisterd aan tv en radio: hoe lang zouden ze het volhouden? Na 167 uur, precies zeven dagen, kwam Swampy als laatste bovengronds: klein, rastakrullen, verlegen lachend en onder de modder, ontvangen door een leger journalisten. Toen hij om een telefoon vroeg om zijn moeder te bellen, brak het hart der natie: er was een nieuwe held geboren.
Wekenlang was hij niet van de tv te slaan. Hij verscheen in alle talkshows, onbijt- en discussieprogramma’s. De boulevardbladen sloten 'Swampy the rebel’ in de armen. Ze onthulden zijn identiteit, gingen op zoek naar zijn ouders ('We zijn trots op onze zoon’) en presenteerden zijn vriendin, de mysterieuze Merry (Daily Mail: 'Ze heeft het slonzige haar en de slobberige trui die het hart van een eco-warrior sneller doen slaan’). Een platenmaatschappij bood hem een contract van een half miljoen pond om een coverversie te maken van 'I’m a Mole and I Live in a Hole’, onder de naam Swampy and the Swamp Girls. Het aanbod sloeg hij af. Hij had wel iets beters te doen. Hij vertrok naar Manchester om nieuwe tunnels te graven.
Over zijn belevenissen aldaar schrijft hij nu, onder de titel 'The World According to Swampy’, een dagboek voor de Sunday Mirror: 'Maandag: Ik kom op Have I got News For You. Eigenlijk heb ik geen tijd om weg te gaan van het kamp maar dit is mijn favoriete tv-programma.’ Volgens een enquête van het tabloid-blad steunt tachtig procent van de lezers de strijd van 'Engelands meest vasthoudende milieu-activist’. Na ieder dagboek krijgt de Sunday Mirror stapels fanmail, en als Swampy over zijn hond Vandana schrijft, krijgt hij pakken hondenbrokken opgestuurd.
DE 23-JARIGE Swampy, Mr. Swampy voor Jeremy Paxman van Newsnight, heeft zijn roeping gevonden, en dat is meer dan een paar jaar geleden van hem verwacht was. De zoon van een onderwijsambtenaar en een computeranalist bracht zijn tijd als tiener door met lui zijn en hasj roken. Op school was hij geen uitblinker en na een carrière als verkoper in een speelgoedwinkel en telefonisch marktonderzoeker, werd hij op zijn negentiende activist - eerst saboteur van jachtpartijen en later actievoerder tegen wegenaanleg.
Zijn motivatie vindt hij in zijn dierenliefde en is tamelijk simpel: 'Dieren hebben gelijke rechten als mensen en zouden niet weggejaagd mogen worden van hun plek.’ Hij is geen intellectueel, in zijn dagen onder de grond las hij Adrian Mole, 'maar verder hou ik niet zo van lezen’. Zijn tamelijk naïeve uitlatingen maken dat niet iedereen in de milieubeweging enthousiast is over Swampy en sommigen vinden zelfs dat zijn optreden afbreuk doet aan de geloofwaardigheid van hun protesten.
Maar het grote publiek draagt Swampy op handen, misschien wel juist dankzij zijn naïviteit. Met zijn vieze trui en rastakrullen is hij weliswaar niet de ideale schoonzoon, maar de kleine man met flaporen en trouwe hondeogen neemt het met succes op tegen de schijnbaar onaantastbare macht van de politiek. Swampy heeft een enorme hekel aan politici en hij verwoordt de gevoelens van veel Engelsen. 'Als je mensen de macht geeft worden ze corrupt, zoals we de laatste jaren vaak genoeg hebben gezien.’ Swampy heeft er geen enkel vertrouwen in dat het met Labour aan de macht beter zal gaan dan met de Conservatieven: 'Veel wegenbouwers hebben gedoneerd aan de campagne van Labour, die partij wordt net zo corrupt als de Conservatieven.’
Terwijl veel Engelsen vervallen in onverschilligheid, is Swampy juist een idealist geworden. 'We kunnen voor verandering zorgen als mensen actief worden. In plaats van te stemmen zou iedereen zijn eigen actie moeten ondernemen.’ Swampy geeft het voorbeeld en het resultaat van zijn acties dwingt respect af. Voor de Engelsen is hij niet zozeer een Don Quichot als wel een Robin Hood. De commentator van The Guardian schreef: 'Tevoorschijn komend uit zijn wegenblokkerende tunnel werd Swampy een vroege kandidaat om man-van-het-jaar te worden,omdat hij het publiek over een belangrijke kwestie meer aan het denken heeft gezet dan welke speech van John Major ook.’
SWAMPY’S plotselinge populariteit is weliswaar extreem, maar komt niet uit de lucht vallen. Er is in Engeland de afgelopen jaren een militante anti-wegenbeweging ontstaan die in toenemende mate steun krijgt. Het begon drie jaar geleden, toen activisten hun tenten opsloegen in Twyford Down, waar in het historische landschap van Koning Arthur een snelweg was gepland. De onverzettelijkheid van de demonstranten werd in eerste instantie met meewarigheid bekeken, maar toen het verzet oversloeg naar andere plekken in Engeland, zoals twee jaar terug bij Salisbury Hill, even buiten Bath, en vorig jaar bij Newbury, groeide de sympathie en steun. Door de acties drong het tot de Engelsen door dat hun zo geliefde landschap op de schop ging voor een door de regering gepland, omvangrijk wegennet.
De activisten hebben inmiddels de steun van de gevestigde milieu- en natuurorganisaties en de protestkampen worden door de lokale bevolking voorzien van voedsel en materialen. Keurige Engelse dametjes komen elke week trouw langs met een pan soep of een zak aardappelen. Dankzij deze hulp kunnen de activisten - 'smellies’ zoals tegenstanders ze noemen - het maandenlang uithouden, en soms jarenlang, zoals in het geval van het protestkamp van Swampy in Devon. Onder die druk, met de verkiezingen op komst, zagen de Conservatieven zich vorig jaar genoodzaakt het wegenprogramma te halveren. Dat heeft de actiebereidheid van de demonstranten alleen maar versterkt.
HUN FINEST HOUR beleefden de milieuactivisten op 31 maart, toen Swampy met een spectaculaire actie op de plek van de geplande startbaan bij het vliegveld van Manchester voor de opgetrommelde pers bekend maakte dat hij zich met zijn Never Mind the Ballots-partij verkiesbaar stelde in het plaatselijke district. Hij zou het opnemen tegen de Labour-kandidaat Graham Stringer, die voorzitter is van het bestuur van Manchester Airport NV. Grote kranten als The Times en The Independent brachten het nieuws op 1 april prominent op de voorpagina. Tony Blair, gevraagd om commentaar, zei zuur dat Swampy 'enige kleur’ zou toevoegen aan de verkiezingscampagne. In een verklaring die hij diezelfde dag nog uitgaf, liet Swampy weten dat het een grap was, 'zoals politiek in het algemeen een farce is’.
Twee weken geleden zei de nieuwe Labour-minister van Transport bij zijn aantreden dat hij het wegenprogramma van het oude kabinet gaat herzien - een uitlating die bij de activisten met het nodige wantrouwen is ontvangen, want Labour heeft er nooit blijk van gegeven veel op te hebben met milieu.
Swampy heeft inmiddels laten weten dat hij een Tunnelfonds gaat oprichten. Met geld dat daar binnenkomt, wil hij materiaal financieren voor zijn toekomstige graafactiviteiten. Bovenaan zijn lijstje staat de aanschaf een goede grote grondboor.