Film: ‘Le Grand Bain’

Synchroonzwemmen

© Cineville

Het kan aan mij liggen, maar tijdens het kijken naar Le Grand Bain, een Franse film over mannen van middelbare leeftijd, stuk voor stuk losers, die meedoen aan het wereldkampioenschap synchroonzwemmen, moest ik denken aan de Nederlandse ‘publieksfilm’. Zou dat nog bestaan? Ik zocht in de Van Dale. Gelukkig: geen resultaten. Ook in de media lees je steeds minder over ‘publieksfilm’ terwijl die term tot een aantal jaren geleden toch veel gebruikt werd. Dat neemt niet weg dat de feelgoodmovie, een film gemaakt voor een publiek dat zich goed wil voelen, nog altijd welig tiert. Wie wil weten wat dit allemaal betekent, moet naar Le Grand Bain, maar alleen om zich te informeren over hoe dit fenomeen werkt. De film zelf is een draak.

De ‘publieksfilm’ is vooral gevaarlijk. Om ervoor te zorgen dat hij of zij zich ‘goed te voel’ krijgt de kijker een simpel verhaal voorgeschoteld waarin een probleem zich voordoet (maar niet erg), waarna dat probleem, dat in werkelijkheid nooit een probleem was (want niet erg), wordt opgelost. Zo ontstaat het goede gevoel dat het leven zwaar lijkt, maar dat het allemaal reuze meevalt. Het probleem hiermee is dat zo’n film je constant bevestigt in wie je bent. Om je heen is de wereld vooral onveranderlijk: je leeft binnen de grenzen van je algoritmen, en geen millimeter erbuiten. Dat is geestdodend.

Dat is het probleem van de mannen in Le Grand Bain. De tirannie van ‘steeds hetzelfde’ veroorzaakt depressies en midlifecrises. Maar het is allemaal fake. Cliché. Een werkloze vader van twee. Een oude rocker die gelooft dat hij nog die ene hit in zich heeft. Een badmeester getergd door de macho’s van het waterpolo. En het vreemdst: een zwarte man die in de hele film geen woord zegt. Of mag zeggen. Want waarom zou zijn verhaal niet verteld worden, als dat van de anderen wel aan bod komt?

Le Grand Bain is een hit in Frankrijk, maar de film is een verschrikking. De muziek is mierzoet. Het verhaal bevat om precies te zijn nul verrassingen. Nog erger: de mannen hebben bierbuiken – en toch synchroonzwemmen. En daarmee wereldkampioen worden (dit is geen spoiler, dit wist u al, lezer, op het moment dat u het woord feelgoodmovie in dit stukje heeft gelezen).

Goedbeschouwd zou je, ook in Nederland, films voor geen enkel ‘publiek’ moeten maken. Dat wil zeggen: films die mensen niet bevestigen in wie ze zijn, maar die onze identiteit juist opblazen, die de wereld op zijn kop zetten. Films die vooral niet bij ons passen. Natuurlijk, films hebben altijd een publiek. Vaak is dat massaal – dat is ‘Hollywood’. Maar de beste films van dit soort dagen uit; ze laten dingen zien die we slechts diep vanbinnen herkennen. Deze films stellen ons ertoe in staat met andere ogen te kijken. Dát is interessant.


Te zien vanaf 11 april