Tatjana djatsjenko

Zij is niet alleen de mond, de ogen en de oren van haar vader. Zij is ook het bindmiddel van ‘de Familie’. Tatjana Djatsjenko, evenbeeld en mogelijk opvolgster van Jeltsin.
‘ALTIJD HEBBEN MENSEN geprobeerd mij te gebruiken. Maar ik probeer me niet te laten gebruiken.’ Als een van de weinige toegangspoorten tot president Jeltsin weet zijn dochter, Tatjana Djatsjenko, aan welke gevaren zij blootstaat. Djatsjenko is presidentieel adviseur, officieel om het imago van haar vader te bewaken. Officieus filtert zij voor haar vader het nieuws uit de rauwe Russische werkelijkheid. Haar raad wordt door Jeltsin zeer serieus genomen. Niettemin is Djatsjenko bescheiden over haar werk. Volgens eigen zeggen doet zij slechts ‘kleine dingetjes’ voor haar vader.

Als dochter is zij de enige van de presidentiële adviseurs die niet ontslagen kan worden. Een goede relatie met haar betekent dan ook een plaats in de hemel van de Russische macht. Zij is de onbetwiste spil van wat in Rusland ‘de Familie’ wordt genoemd: de Kremlin-kliek die zich door middel van Jeltsin verrijkt en macht uitoefent. Sommigen noemen haar de nummer twee van Rusland. Djatsjenko’s belangrijkste adviseur en politieke vriend is Valentin Joemasjev, de ghostwriter van Jeltsins memoires. Enige tijd werkte de voormalige journalist als hoofd van Jeltsins ambtelijke apparaat. Hij was het die in 1996 voorstelde Djatsjenko bij het presidentiële team te betrekken. Na lang aarzelen van Jeltsin werd zij in juni 1997 ook officieel benoemd, direct onder Joemasjev. Onlangs gleed Joemasjev stapsgewijs uit het machtscentrum. Maar ook nu hij is teruggekeerd in de anonimiteit belt Djatsjenko dagelijks met hem. OLIGARCH BORIS Berezovski is eveneens belangrijk voor Djatsjenko. De waarschijnlijk rijkste man van Rusland regelt de financiën van de presidentiële familie en via hem lopen alle verdenkingen van verrijking van de Jeltsins. Het meest recente Berezovski-schandaal betrof een Zwitsers bouwbedrijf dat aan Djatsjenko uit dank voor genereuze renovatieopdrachten een datsja zou hebben geschonken. Waar Joemasjev een oude vriend van de familie is, heeft Berezovski zich ingekocht. Als eigenaar van het blad waar Joemasjev voor zijn politieke opkomst werkte, Ogonjok, financierde Berezovski de publicatie van Jeltsins memoires, die de president samen met de journalist had geschreven. Hij gaf Jeltsin een voorschot van drie miljoen dollar en betaalde hem vervolgens grote sommen onder het mom van royalty’s. Berezovski bezwoer Jeltsin dat zijn boek een bestseller was over de gehele wereld, hoewel het boek in werkelijkheid slecht liep. Aan Djatsjenko schonk Berezovski juwelen, een Russisch sportautootje en een Chevrolet. Volgens de krant Kommersant is Berezovski momenteel als financieel genie echter uit de gratie bij Djatsjenko en heeft zij meer vertrouwen in de bankierskunsten van Roman Abramovitsj, een 33-jarige oligarch die Berezovski als machtigste magnaat zou hebben verdrongen. Onbevestigde geruchten willen dat hij Djatsjenko onder meer een huis in Garmisch-Partenkirchen en twee jachten schonk. Waar Berezovski de publiciteit zoekt en een risico vormt voor de Jeltsins, leidt Abramovitsj een teruggetrokken leven. Van hem mag zelfs geen foto gemaakt worden omdat hij dat beschouwt als schending van zijn burgerrechten. Een vierde belangrijk steunpunt van Djatsjenko is Anatoli Tsjoebais, de belangrijkste hervormer uit Jeltsins beginjaren als president. Djatsjenko maakte hem leider van Jeltsins verkiezingscampagne in 1996 en werkte als zijn assistent. Samen wisten zij de impopulaire president succesvol naar voren te schuiven als enige alternatief voor het communistische gevaar. Tijdens hun werkzaamheden raakte Djatsjenko danig onder de indruk van Tsjoebais’ strategische en intellectuele capaciteiten. Gefluisterd werd dat haar bewondering leidde tot een affaire tussen hen tweeën. Frustrerend voor Djatsjenko is dat Berezovski, Abramovitsj en Tsjoebais elkaar regelmatig uit het machtscentrum proberen te drukken. Zonder haar aanwezigheid zou de Familie dan ook reeds lang aan de onderlinge twisten ten onder zijn gegaan. Dat verklaart haar belang: zij is het bindmiddel van de Familie. Zij bewaart het onderlinge evenwicht tussen de kopstukken. Haar inspanningen hebben er inmiddels toe geleid dat er voor het eerst sinds het aantreden van Jeltsin een totaal door de Familie uitgekozen kabinet in Rusland regeert, hoewel commentatoren van mening verschillen of de ploeg meer pro-Abramovitsj, pro-Tsjoebais of pro-Berezovski is. Typerend is dat geen van hen zich afvraagt of de ministers pro-Djatsjenko zijn. Zij wordt niet ge zien als onafhankelijke politieke factor. De Russische media schilderen Djatsjenko af als evenbeeld van Jeltsin. In haar opvoeding zou zij zijn totale inzet en enorme vastberadenheid hebben aangeleerd. Hij zou haar hebben gedwongen te schitteren op de middelbare school en tijdens haar studie informatica en cybernetica aan de prestigieuze Moskouse Lomonosov Staatsuniversiteit. Haar niet uitzonderlijke talenten zou zij hebben gecompenseerd met hard werken, net als Jeltsin. Hoewel zij na haar opleiding achtereenvolgens ging werken voor een ontwerpbureau en een bank, verrichtte zij al jong hand- en spandiensten voor haar vader. Haar doorbraak kwam in 1996 met haar rol in haar vaders verkiezingscampagne. Doorslaggevend voor een formele benoeming was haar optreden bij een G8-bijeenkomst in Denver. Als privé-persoon wist zij met moeite door te dringen tot haar vader en hem in te lichten over het zoveelste politieke schandaal in Moskou, zodat hij zich tijdig kon voorbereiden op vragen van journalisten. HOEWEL DJATSJENKO als dochter van de president betrokken is geraakt bij zijn beleid, is Jeltsin huiverig om familieleden in de politiek te halen. Met zijn broer Michail spreekt Jeltsin niet over staatszaken, zo meldde deze in een zeldzaam interview met Reuters vorige week. 'We praten nooit over zulke dingen. Nooit. We praten over de familie.’ Ook Jeltsins oudste dochter, Lena, blijft buiten het gekonkel. Zij is volgens haar zus Tatjana de ideale huisvrouw. Niettemin is ook Lena’s man bij de Familie binnengehaald. Berezovski maakte de ex-piloot algemeen directeur van zijn luchtvaartmaatschappij Aeroflot. Ondanks haar belangrijke positie in Jeltsins hofhouding probeert Djatsjenko zo veel mogelijk buiten de schijnwerpers te blijven. Interviews geeft zij slechts bij hoge uitzondering. Haar bodyguards hebben de opdracht haar af te schermen van fotografen. Tijdens optredens van de president houdt zij zich bij voorkeur op in schaduwrijke hoekjes of achter pilaren. Indien een presidentiële reis haar buiten Rusland brengt, bezoekt zij de belangrijkste toeristische attracties ’s(nachts. Het presidentiële vliegtuig verlaat zij via de achteruitgang, samen met de politieke figuranten. Slechts eenmaal verscheen ze officieel in de openbaarheid, bij een bezoek aan een kinderziekenhuis. Zelf verklaart ze haar behoedzame gedrag door te wijzen op de Russische publieke opinie: 'Mensen in ons land letten nauwlettend op wat de dochter en de vrouw van de president doen. Daarom blijf ik in de schaduw.’ Djatsjenko is allergisch voor aandacht voor haar privé-leven, ondanks dat zij naar eigen zeggen geen gevoelig persoon is en zich van de Jeltsins waarschijnlijk het minste opwindt over kritiek op haar vader. Op de vraag van een redacteur van de Obsjtsjaja gazeta naar het beroep van haar man, Leonid Djatsjenko, liet zij een lange stilte vallen, waarna zij stamelde: 'Ik kan het niet precies zeggen. Het heeft iets te maken met bosbouw. Hij is directeur van een bedrijf.’ Het is echter niet zo dat Djatsjenko de pers ontwijkt. Veeleer mogen journalisten haar niet citeren of noemen in hun werk. Achter de schermen onderhoudt zij goede contacten met een aantal leidende journalisten. Als presidentieel imago-adviseur bevindt zij zich vaak op de redactie van kranten en tijdschriften om ingezonden brieven te lezen die betrekking hebben op haar vaders gezondheid of de politieke situatie in het land. Zij is de mond, de ogen en de oren van haar vader. Zelf noemt ze zich haar vaders 'gezond-verstand-adviseur’. De politieke toekomst van Djatsjenko hangt af van het lot van de Familie. Zij zegt zelf niet in een hoge politieke post geïnteresseerd te zijn. Niemand houdt serieus met haar rekening als nieuwe president, ondanks haar officieuze status als nummer twee van het land. In Rusland wordt zij als vrouw slechts gezien als bemiddelende factor. Zij wordt beschreven als dochter, minnares of begunstigde. Ook Jeltsin heeft een hard hoofd in een dynastieke opvolging. 'Onze samenleving is daar niet rijp voor. Het gaat niet alleen om mijn dochter, het gaat ook om de kwestie van een vrouw als president.’ Niettemin is Djatsjenko de enige persoon die gerespecteerd wordt door alle bloedgroepen van de Familie. Derhalve heeft zij een minieme kans op de troon, ondanks dat zij vrouw is. De toekomst moet uitwijzen of zij kan uitgroeien tot de eerste gezond-verstand-president van Rusland.