FILM

Te veel fantasie

Impardonnables

Wat een aantrekkelijk werk is de nieuwe film van André Téchiné geworden: een in Venetië gesitueerd, volwassen liefdesverhaal vol verlangen en gevoelens van schuld die even destructief als onvermijdelijk en essentieel zijn. En met een hoofdpersonage dat gestalte geeft aan een altijd onweerstaanbaar stereotype: de schrijver op leeftijd die maar niet aan het schrijven toekomt.
Impardonnables vormt een schitterende allegorie van het scheppingsproces, van het ontstaan van nieuw leven als het ware, het leven van een kunstwerk. De film begint met de schrijver Francis (André Dussollier) die op een persconferentie Schopenhauer citeert: ‘Zoals ik hier zit en zoals mijn vrienden mij kennen begrijp ik evenmin hoe mijn werk ontstaat, als een vrouw hoe leven in haar ontstaat.’
Hoe dat boek te schrijven, het blijft een mysterie, ook al is de suggestie dat Francis een genreschrijver is en dat hij met het schrijven in principe dus weinig problemen zou moeten hebben. Het schrijversblok creëert spanning, want er zijn op het oog slechts twee uitkomsten mogelijk: een boek of geen boek. In het eerste geval kun je ervan uitgaan dat de schrijver het licht heeft gezien, dat hij met andere woorden inzicht heeft gekregen in de problemen van zijn eigen leven. In het tweede, slechtere geval blijven de dingen zoals ze zijn en krijgt de emotionele stilstand een allesvernietigend karakter.
Gelukkig ontmoet Francis al aan het begin van Impardonnables de beeldschone Judith (Carole Bouquet), een makelaar die hem adviseert een huis op een Venetiaans eilandje te huren. Ze worden verliefd en gaan in hetzelfde huis samenwonen. Complicaties treden op wanneer blijkt dat Judith, die niet zwanger kan worden, in het verleden vele relaties had met zowel mannen als vrouwen.
Téchiné speelt op intelligente wijze met tijd. Het verhaal springt op drie of vier momenten in de vertelling zonder waarschuwing maanden vooruit. Het effect hiervan is dat de kijker aanneemt dat er veel moet zijn gebeurd in de tussentijd; dat de personages niet voor niets uit elkaar zijn gegroeid en dat de verschillende relaties complexer moeten zijn dan ze in eerste instantie lijken. Dat blijkt vervolgens ook, vooral wanneer Francis’ dochter Alice (Mélanie Thierry) op bezoek komt en een relatie krijgt met de Italiaanse aristocraat Alvise (Andrea Pergolesi) die behalve kunstvervalser ook drugsdealer is. Wanneer Alice verdwijnt is Francis radeloos; hij klopt aan bij Anna Maria (Andriana Asti) die niet alleen een Miss Marple-achtig speurder blijkt, maar ook ooit de minnares van Judith was. De intrige verdiept als de zoon van Anna Maria uit de gevangenis komt en Francis, kapot van gevoelens van jaloezie, hem inhuurt om Judith te bespioneren. De ironie is dat Francis naar eigen zeggen 'te veel fantasie’ heeft. Zo iemand, zou je zeggen, zou niet anders kunnen dan een roman schrijven. Toch lukt het hem maar niet. De suggestie is dat hij te verzonken is in de fictie van zijn eigen leven, zijn eigen verhaal, om nog een verhaal te kunnen maken.
Dit mooie gegeven vormt de rode draad van Impardonnables, een film waarin Téchiné zoals in zijn beste werk, bijvoorbeeld Les roseaux sauvages (1994), Les voleurs (1996) en zelfs het uitstekende La fille du RER van twee jaar geleden, laat zien hoe effectief een strak verteld verhaal over schijnbaar banale, herkenbare motieven als schuld en liefde kan zijn. Hierbij passen bedrieglijk eenvoudige beelden: Francis die door de verrekijker ziet hoe Judith in een motorbootje in de richting van hun huis vaart, maar vervolgens omdraait en even later uit het zicht verdwijnt. Of, aan het begin, Francis en Judith in een bootje met op de achtergrond een cruiseschip afgeketst tegen de buitenlijnen van de oude stad. De symboliek is simpel en daardoor des te krachtiger: de spanning tussen oud en nieuw (Judith is veel jonger dan Francis), tussen stilstand en beweging, gisteren en vandaag. En hoe je zittend in een gammel bootje met een beeldschone vrouw naast je het geluk voor het grijpen hebt. En hoe dat je alsmaar ontwijkt.

Te zien vanaf 27 oktober