Tedere potter

Waarom Lipstick on Your Collar bij de Humanisten? Die dienen de godloze hemel in geprezen, daar niet van. Was veel van Potters werk desnoods via kabel op de BBC te zien (desnoods, want de prijs voor lettermisvorming in het esthetisch uitgekiende beeld weegt ruimschoots op tegen taal- en begripsnuances die bij schoon beeld gemist worden), Lipstick was hier niet te ontvangen.

Maar waarom niet de VPRO? Hadden die een programmeringsprobleem, zoals bij de Zweite Heimat? Waarom dan niet de Heimat-oplossing gekozen: alle delen achter elkaar? Ik had daar dan pissig over geschreven maar dit keer waren ze bij die beslissing in goed gezelschap geweest: Potter zelf had het liefst zijn grote series achtereen uitgezonden gezien. Misschien is er een andere reden en dank zij de HOS hebben we niks gemist - ik vraag me alleen af of de VPRO van koop afzag in verband met het kwaliteitscriterium. Daar zou ik het mee oneens zijn.
Wel zitten aan Lipstick naar mijn gevoel wat haken en ogen. Van de drie muziekseries - Pennies from Heaven, The Singing Detective en Lipstick on Your Collar - komt Lipstick me als de meest Engelse voor. Natuurlijk barst de serie van universele elementen, maar waren in de eerste twee verlangen, hartstocht, liefde, schuld, frustratie, falen en respectievelijk ondergang en redding van Arthur Parker en Philip Marlow in een coulisse van tijd en plaats (jaren dertig en veertig; Engeland) gezet die er wel toe deed maar betrekkelijk ondergeschikt was aan het drama van de hoofdpersonen, de setting op de spionageafdeling van het ministerie van Oorlog tijdens de Suezcrisis heeft meer gewicht.
Enerzijds moet dat gerelativeerd: de dromen van handelsreiziger Parker staan net zomin los van de Grote Crisis als die van private Mick Hopper van het ontstaan van een jongerencultuur. Maar toch is een deel van de thematiek Historisch en Plaatsbepaald omdat het Potter onder meer ging om het verlies van de greep op de Waves door Brittannia. Natuurlijk gaat de Hollandse kijker (die zelf Indonesie verdringt) daarin mee, maar de ins en outs, van feitelijke tot nuances in jargon en uitspraak, moet ik vaak gemist hebben.
Dat sociaal-democraat Potter om die teloorgang niet rouwig was, knalt eruit: zijn officieren zijn lamstralen en politieke domoren van het zuiverste water. In een reeks interviews met Graham Fuller (gebundeld in het aan te bevelen Potter on Potter) spreekt hij van ‘the stuffy, regimented, bowler-hatted, brolly-toting, hierarchical, still stupidly half-imperialistic, greatly self-inflated England’ van die dagen. En toch… is luitenant-kolonel Bernwood, hoofd van de afdeling, niet ook aandoenlijk en enigszins sympathiek in zijn heimwee naar vroeger, belichaamd in de liefde voor het Wurlitzer-bioscooporgel, en zijn tragisch onbegrip voor de nieuwe tijden die zich zowel manifesteren in nieuwe wereldpolitieke verhoudingen als in veramerikanisering en verjeugdiging van de Britse cultuur? Potter zelf had immers zeer ambivalente gevoelens over Amerika en naar het verleden keek hij met tender contempt. Die tenderness deelde zich mee aan Bernwood, die in zekere zin de hoofdpersoon van Lipstick is.