Menno Hurenkamp

Tegen de verveling

Goed en kwaad zijn weer helemaal in. Naar aanleiding van haar euthanasiewet liet Els Borst zich in NRC Handelsblad ontvallen niet lid te zijn van een kerkgenootschap, maar geen a-religieus mens te zijn. Ze moest zich even laten gelden tegenover haar gelovige, toornige tegenstanders die een monopolie op moraal claimen. Sec zeggen dat dit een prima regeling was, lukte haar blijkbaar niet. God en D66…. Borsts opmerking staat niet op zich. Ook GroenLinks-leider Paul Rosenmöller bekende al in zijn privé-leven het geloof een rol te laten spelen.

Dit geestelijke hogedrukfront rukt op van over de oceaan, met Tony Blair als aanjagende westenwind. Bij hem en zeker bij iemand als Bush zal electoraal gewin hun religiositeit sturen, bij het pleidooi voor christelijke waarden van Bolkestein de drang «vreemdelingen» een herkenbare norm te bieden. In het geval van linkse politici is voortschrijdend inzicht misschien een aanvullende verklaring. De wereld blijkt zich niet helemaal door mensenhanden te laten bedwingen. De noodzaak tot mensenliefde is, na het socialisme, makkelijker uit te leggen met een andere religie dan helemaal zonder. We leken van plan dat niet meer te doen, omdat met God on top hoofden van rare mensen (heksen, homo’s, joden) makkelijk losraken van bijbehorende lichamen. Nu het ingewikkelde klonen van menselijke eigenschappen opkomt, wordt het extra aantrekkelijk menselijke waardigheid weer op Hem en niet op onszelf te baseren.

The Atlantic Monthly van deze maand ziet een andere trend, namelijk dat de elite van de toekomst helemaal geen benul meer heeft van goed en kwaad. De studenten van nu kregen de juiste scholing, hadden geplande «speelafspraken» na schooltijd, droegen helmpjes tijdens het fietsen en slikten anti-onrustpillen als het leren niet vanzelf ging. Hun ouders masseerden elke onregelmatigheid uit de opwaartse levensglijbaan van deze organization kids. Het zijn talentvolle maar karakterloze wezens die straks de VS besturen, lid van een kerk maar zonder weet van de zondeval, alleen op zoek naar nieuwe uitdagingen, die hooguit toevallig een goed doel dienen. Van de tragische kant van het bestaan weten ze niks, ze denken dat het kwaad alleen ver weg in Belgrado woont. En, verrassing verrassing, de babyboomers zijn Barbertje. Zij hebben door hun basisdemocratische tradities de nieuwe elite niet opgevoed in het besef dat ze een voorbeeldfunctie vervult ten overstaan van minder geslaagde specimina van de mens.

Hogere lariekoek. Het bezit van karakter belooft niets goeds. «Cambodja», «Vietnam» en andere erkend heilloze massamoordpartijen waren plannen van sterke geesten. Belangrijker is dat de organization kids in hun schijnbaar unieke oppervlakkigheid juist een zeer traditioneel besef van goed en kwaad tonen. Een ruime meerderheid van deze studenten zal het niet-strafbaar-stellen van euthanasie afwijzen, want: lijden hoort bij het van boven gekregen leven. Met name de rationele overwegingen achter «de pil tegen de verveling» zullen ze verwerpen. In deze politieke en wetenschappelijke overgangstijd vervaagt het onderscheid tussen lot en vrije keuze, en jong en oud reiken elkaar — uit tegengestelde richtingen — in onzekerheid de hand. God werkt aan een succesvolle comeback en het cultuurpessimisme van de 21ste eeuw marcheert achter hem aan.