Vluchtelingen en Europa

Tegen elke prijs

Uit het nieuwe migratieplan van de Europese Commissie stijgt de geur van oude geschiedenisboeken op. Europa is bereid fundamentele rechten overboord te gooien om vluchtelingen van het continent te weren.

Vluchtelingen en migranten smeken Noord-Macedonische agenten om hun doorgang te verlenen, 10 september 2015 © Yannis Behrakis / Reuters

‘Migratie heeft door corona een nieuwe dimensie gekregen. We moeten ons nu dubbel verdedigen’, zei de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis dit voorjaar. Politici vonden al dat migranten en asielzoekers een gevaar voor de Europese veiligheid en normen en waarden betekenen; met corona zijn ze nu ook een bedreiging voor de volksgezondheid. Om te voorkomen dat er nog meer vluchtelingen naar Griekenland komen posteerde Mitsotakis honderden militairen langs de landsgrens met Turkije en beloofde hij voor de kust van Lesbos een ‘antimigrantenmuur’ in stelling te brengen, een drijvend gedrocht van drie kilometer lang en een meter hoog.

De term ‘antimigrantenmuur’ is met opzet gekozen. Vluchtelingen en (illegale) migranten worden in het Europese politieke discours bewust op één grote hoop gegooid. Als je blijft herhalen dat vluchtelingen eigenlijk illegalen zijn die in Europa niets te zoeken hebben behalve ‘onze’ welvaart, gaan mensen dat vanzelf geloven. De tactiek van de herhaalde leugen is in de gereedschapskist van elke populist te vinden. De knipperlichten en schijnwerpers op de ‘antimigrantenmuur’ zullen vanaf de ‘migrantenbootjes’ op een afstand van tien kilometer al te zien zijn.

Griekenland doet wat de andere Europese lidstaten het graag zien doen. ‘Ik dank Griekenland, dat ons Europese aspida (schild – lp) is in deze tijden’, prees Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie (EC), de Grieken tijdens een bezoek aan het grensplaatsje Orestiada in maart. De politie daar was honderden vluchtelingen met traangas aan de Turkse kant van de grens aan het houden.

Luister naar De Groene

In De Groene Amsterdammer Podcast interviewt Kees van den Bosch Linda Polman over het gammele vluchtelingenbeleid van de EU en over welke lessen er geleerd moeten worden om tot structurele oplossingen te komen. Onze podcast is elke vrijdag gratis beschikbaar via groene.nl/podcasts en via de andere bekende podcastkanalen.

De EC zweeg toen The New York Times in augustus het nieuws bracht dat de aspida sinds de corona-uitbraak waarschijnlijk al meer dan duizend asielzoekers op onbestuurbare opblaasvlotten terug richting Turkije had geduwd. Afgelopen zondag publiceerde The Guardian de verhalen die vluchtelingen vertelden over groepjes Griekse mannen in anonieme zwarte uniformen die hen op zee belaagden en met wapens bedreigden. Ze maken de motoren van rubberbootjes onklaar en laten de mensen stuurloos dobberend achter. Anderen worden gedwongen op rubbervlotten over te stappen. Soms zit zo’n vlot zó vol dat mensen er achteraan moeten zwemmen.

De ‘pushbacks’ door de Grieken schenden zowel het VN-vluchtelingenverdrag als het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, maar nood breekt wet, vindt Griekenland. Per decreet verlengt de Griekse regering voortdurend de lockdown in de kampen. Achter het prikkeldraad woekert het virus door: alleen al op Lesbos is bij 237 vluchtelingen corona vastgesteld. De gezondheid van het eigen volk gaat bij de Griekse regering voor alles.

Ook Italië en Malta gebruiken de uitbraak van corona als excuus om vluchtelingenrechten aan hun laars te lappen. Volgens Europese wettelijke verplichtingen mag het niet, maar toch sloten ze hun havens voor vluchtelingen, want het zou ‘niet verantwoord’ zijn om ‘Afrikaanse migranten aan land te laten’, zei een Italiaanse regeringswoordvoerder. Malta en Italië houden zich sindsdien bezig met wat in maritieme kringen non-rescue missions worden genoemd, waarin Europese kustwachtschepen wel patrouilleren, maar het redden van zinkende asielzoekersschuitjes aan anderen overlaten; delayed assistance missions, waarin hulp voor zinkende asielzoekersschuitjes zolang mogelijk wordt uitgesteld; disembarkation standoffs, waarbij het particuliere schepen met geredde asielzoekers aan boord wordt verboden om ze aan land te brengen; en detentions at sea: asielzoekers gevangen houden aan boord van schepen tot het de lidstaat behaagt om ze aan land achter de tralies te zetten. Detentie voor asielzoekers zou een uitzondering moeten zijn, maar ‘om verspreiding van het virus te voorkomen’ sluiten EU-lidstaten ze vaker dan voorheen op in asielzoekerscentra, gevangenissen en kampen waar advocaten geen of moeilijk toegang toe krijgen. Hulpverleners ook niet: in Griekenland werd voedsel op een aantal locaties over kamphekken naar binnen gegooid.

Uit EU-lidstaat Kroatië ontving Amnesty International rapporten over vluchtelingen die door grenswachten met metalen staven waren afgetuigd voordat ze de grens met Bosnië werden overgeduwd. Bij andere asielzoekers spoot de Kroatische politie oranje kruizen op hun hoofden, als ‘medicijn tegen corona’.

—————

In landen buiten Europa is de omgang met vluchtelingen overigens vaak niet beter. In maart en april 2020 sloten 167 landen hun grenzen; 57 landen (waaronder de EU-lidstaten) maakten geen uitzondering voor mensen op de vlucht. De meeste opvanglanden zijn arm. De toegang tot gezondheidszorg is er gelimiteerd en nu door corona overbelast. Voedselprijzen stegen, inkomsten zijn gedaald, terwijl de rijke landen gewoon doorgaan met bezuinigen op hun donaties aan vluchtelingenhulpprogramma’s van de Verenigde Naties. Van de in 2020 benodigde 25 miljard euro kwam bij de VN krap een kwart binnen. Regeringen vrezen voor onrust als er voor de eigen bevolking te weinig voedsel en medische hulp overblijven. In Pakistan en Maleisië jagen ze vluchtelingen het land uit. Turkije deporteert Afghanen en Syriërs terug naar hun oorlogen. Bij de grensslagbomen voor Ethiopië en Oeganda kamperen duizenden vluchtelingen onder stukjes karton en takjes in afwachting van de dag dat ze weer binnengelaten zullen worden.

Ook de VS sloten hun grenzen. Donald Trump greep corona aan om een oude federale wet te activeren die de president de macht geeft om Amerika op slot te draaien als de Amerikaanse volksgezondheid wordt bedreigd. Hij noemde dat liefkozend ‘my magical authority’. Asielprocedures zijn stopgezet en tienduizenden mensen zijn zonder plichtplegingen het land uitgegooid, want, zei het hoofd van de Amerikaanse grenswacht Mark Morgan: ‘Illegale migranten zijn een gevaar voor Amerikaanse levens.’

‘Irreële angst voor alles wat vreemd, onbekend en ongewoon is’: sinds de coronacrisis wordt de wereld ‘overspoeld door een tsunami van xenofobie’, schreef de VN in april in het rapport COVID-19 and Human Rights. Racisme, discriminatie en haatspraak namen toe en bevolkingsgroepen worden tot zondebokken gemaakt.

In 2015 al, het begin van de Europese vluchtelingencrisis, vond de leider van de ultrarechtse PiS-partij, Jaroslaw Kaczynski, dat Polen geen vluchtelingen uit het Midden-Oosten moest toelaten omdat die ‘verschillende soorten parasieten en protozoa kunnen meenemen’. PiS zegt nu, in 2020, dat de corona-uitbraak de schuld is van de EU-lidstaten die sinds 2015 ‘honderdduizenden illegale migranten’ hebben binnengelaten. Volgens de Hongaarse afdeling van Amnesty International was in 2015 op Hongaarse schoolpleinen het woord ‘migrant’ het meest gebruikte scheldwoord geworden. Eerder waren dat ‘homo’ en ‘zigeuner’. Premier Viktor Orbán beweerde toen dat ‘tientallen miljoenen migranten met hun ziektes Europa proberen binnen te vallen’. Hij zegt nu dat ‘illegale migranten corona in Hongarije hebben geïntroduceerd’.

—————

We zijn collectief vergeten dat Europa zelf niet lang geleden 60 tot 65 miljoen migranten de wereld instuurde, de meeste tussen grofweg 1850 en 1900. Mensen ontvluchtten de verlammende armoede thuis en zochten een beter leven voor zichzelf en hun kinderen in Zuid-Amerika, zuidelijk Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland. De helft, 32 miljoen Europeanen, emigreerde naar Noord-Amerika. Ze roeiden er naar schatting negentig procent van de Amerikaanse bevolking uit, door etnische zuivering, maar vooral met hun pokken, mazelen en griep. Maar dat was juist goed, speechte in 1886 de populaire politicus Theodore Roosevelt – die aan vaderszijde het product was van Nederlandse migranten. ‘Ik ga niet zover om te beweren dat de enige goede indiaan een dode indiaan is, maar ik denk dat dat in negen van de tien gevallen de waarheid is en het tiende geval zou ik liever niet te diep onderzoeken.’ Roosevelt werd in 1901 president met een ‘America for Americans’-agenda.

De Amerikaanse federale regering deed niets aan immigratiebeperking tot er epidemieën uitbraken waar Euro-Amerikanen zélf in groten getale aan dood gingen. Immigranten waren vatbaar voor besmettelijke ziektes. Het waren Europa’s armsten en laagst opgeleiden en ze bleven in Amerika op dat niveau hangen, als boerenknechten en dagloners. Ze maakten lange, zware werkdagen voor een klein loon, hokten met grote families in lekkende tenten in migrantenkampen of eenkamerappartementjes, sliepen zonder matrassen op vochtige vloeren en aten slecht en te weinig.

Armoede was de oorzaak van epidemieën en minder armoede de oplossing. Maar naar wetenschappers als Louis Pasteur (1822-1895), die ontdekte dat ziektes veelal werden veroorzaakt door micro-organismen die gedijden in onhygiënische, armoedige omgevingen, en Florence Nightingale (1820-1910), die als eerste met statistieken aantoonde dat ‘de ziekste mensen altijd in de slechtste huizen wonen’, luisterden de mensen niet. Zij lieten zich er door antimigratiepartijen liever van overtuigen dat buitenlanders gewoon te dom waren om gezondheidsrichtlijnen van de overheid op te volgen. Van de gele-koortsepidemie in Louisiana in 1853 kregen berooide Ierse en Duitse immigranten de schuld, want die maakten ‘negerslaven van zichzelf met hun gezwoeg in de brandende zon’. Slavernij in Amerika werd pas twaalf jaar na de epidemie afgeschaft, in 1865.

We zijn collectief vergeten dat Europa zelf niet lang geleden 60 tot 65 miljoen migranten de wereld instuurde

‘Stigma is altijd gevaarlijker dan het virus zelf’, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie geleerd. Ebola was nog vernoemd naar een rivier in Congo waar het virus ontdekt werd en mers staat voor Middle East Respiratory Syndrome, maar met Covid-19 kozen ze er bewust voor geen volk of geografische locatie te noemen.

Het Nederlandse Radio 10 deed dat wel. Nadat deejay Lex Gaarthuis in februari dit jaar zijn carnavalslied had laten horen, ‘Voorkomen is beter dan Chinezen’, waarin ‘het allemaal komt door die stinkchinezen’, kwamen meteen 139 coronagerelateerde meldingen binnen bij het meldpunt Discriminatie.nl. Mensen met een Aziatisch uiterlijk werden uitgescholden en bedreigd op straat en niet geholpen in winkels. Radio 10 kroop van spijt door het stof. Een president als Trump volhardt echter bewust in het rondsmijten van termen als ‘China Pest’ en ‘Kung Flu’: hij scherpt er het raciale bewustzijn van veel Amerikanen door aan. Duizenden Aziatisch-Amerikanen maakten sinds maart 2020 bij politie en belangengroepen melding van discriminatie, scheldpartijen en stenen naar hun hoofd. In New York City schopte een tiener scheldend een oudere Aziatische man het ziekenhuis in en in Texas stak een man twee Aziatische kinderen en hun vader neer.

In New York, aan het einde van de negentiende eeuw de drukste migrantenhaven ter wereld, stonden mensen de schepen met immigranten vaak op te wachten met stenen in hun hand en klodders spuug. ‘Europa kotst ze uit!’ schreef in 1890 The New York Times. ‘The horde of $9.60 steerage slime is being siphoned upon us.’ Steerage was het benedendek, de goedkoopste klasse. Om Amerikanen tegen ‘buitenlandse bacillen’ te beschermen onderwierpen vanaf 1892 agenten van het federale US Immigration Bureau in de meeste grote Amerikaanse havens alle immigranten die in steerage hadden gereisd aan keuringen: zagen ze er gezond uit? En normaal? Kneuzen, ook geestelijk zieken, werden naar Europa teruggestuurd.

De eerste federale wet die aan een heel volk de toegang tot Amerika ontzegde was toen al aangenomen: de Chinese Exclusion Act van 1883 moest de ‘raciale puurheid’ en gezonde genen van Amerikanen beschermen. Dat jaar was het concept van de eugenetica in Amerika geïntroduceerd door Francis Galton, een neef van Charles Darwin. Darwin beweerde nog dat natuurlijke selectie het leven op aarde uitbalanceerde; eugenetici wilden de natuur daarbij een handje helpen. Ten gunste van de soort die volgens hen wetenschap en kunst, ja, de beschaving had uitgevonden: roomblanke Europeanen. Alleen door immigratie (én voortplanting) selectief toe te staan kon het blanke ras overleven en heersen.

Het eugenetische gedachtegoed in Amerikaans en Europees ‘migratiemanagement’ is vandaag nog springlevend. Je hoort Darwins neef zo goed als letterlijk terug in de teksten van Thierry Baudets Forum voor Democratie: links is erop uit Nederland te vernietigen door ‘demografische suïcide’ of ‘omvolking’, de vermenging van het bloed van migranten uit Afrika en het Midden-Oosten met dat van ware Nederlanders. De grenzen moeten op slot, vindt hij.

Trump gaat ook verder waar Galton gebleven was. ‘You have good genes, you know that, right?’ vleide hij onlangs zijn aanhang tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Minnesota. Hij refereerde aan de ‘race horse theory’ van zijn vader Fred Trump. In Freds theorie is de ene mens superieurder dan de andere. Alleen als je de genen van een superieure vrouw samenvoegt met die van een superieure man krijg je superieure kindertjes. In Minnesota is 83 procent van de inwoners wit.

De op eugenetische overtuigingen gebaseerde wetgeving in Amerika, die begon in 1883, draaide er uiteindelijk op uit dat in meer dan dertig Amerikaanse staten mensen die zich niet mochten voortplanten gedwongen konden worden gesteriliseerd. In een aantal staten duurde dat tot de jaren zeventig van de vorige eeuw.

Een Syrische vluchteling op weg naar Noord-Macedonië, september 2015, Idomeni, Griekenland © Yannis Behrakis / Reuters
—————

Na de overtuiging dat het steerage slime een bedreiging vormde voor de pure Europese genen was de volgende stap dat het slime ook werd gezien als gevaar voor de Euro-Amerikaanse normen en waarden. In 1903 begonnen Amerikaanse kranten cartoons af te drukken waar ‘Danger to American Ideas and Institutions’ onder stond. Op een daarvan klampt Uncle Sam zich vast aan een rotswand boven een kolkende rivier van Mexicanen, Italianen en joden. ‘Riff Raff Immigration’, staat in de golven geschreven. Tbc werd destijds de ‘Jewish Disease’ genoemd omdat de bacil zou worden rondgesproeid door straatarme joden die uit Polen en Rusland waren geëmigreerd. Na het verbod op Chinese migranten was het tijd om de sluizen voor ‘low grade stuff’ uit Oost- én Zuid-Europa ook te sluiten, schreef The New York Times in die tijd.

In 1924 werd de Immigration Restriction Act van president Calvin Coolidge geactiveerd. Immigratie uit Zuid-Italië en Oost-Europa werd met negentig procent teruggebracht dankzij quota per nationaliteit. Aan álle immigranten werden voortaan ook inkomenseisen gesteld. Coolidge won de verkiezingen van 1923 met de leuze ‘America must be kept American’, waarmee hij bedoelde dat de ‘aard en integriteit van rassen waarvan de toekomst van de staat afhankelijk is’ tegen ‘vreemde smetten’ moest worden beschermd. De huidige Amerikaanse president zegt het directer: Trump beklaagde zich over veel te veel ‘mensen uit shithole countries’ in Amerika. Hij noemde El Salvador, Haïti en ‘Afrika’ bij naam. ‘We zouden er meer uit Noorwegen moeten krijgen.’

De Immigration Restriction Act zorgde er uiteindelijk voor dat Duitse en Oostenrijkse joden in aanloop naar de Tweede Wereldoorlog slechts mondjesmaat in de VS werden toegelaten. Door de nazi’s beroofd van al hun bezittingen, op tien Deutschmark na, waren ze te arm om in Amerika toegelaten te worden. Europese landen lieten de joden ook niet binnen. Tijdens de Conferentie van Evian in 1938, de eerste internationale bijeenkomst over de opvang van (joodse) vluchtelingen, zeiden 32 landen, waaronder álle Europese, nee tegen de joden. Omdat ze vol zaten, of omdat de economie tegenviel, of omdat ze antisemieten niet nóg een reden wilden geven om joden te haten en minachten.

Nederland verdubbelde zijn grensbewaking. The New York Times beschreef hoe joden aan de Nederlandse grens ‘letterlijk op hun knieën Nederlandse grensbewakers smeekten ze door te laten. Maar (…) er waren strikte orders om een vluchtelingeninvasie te voorkomen.’ De krant citeerde premier Hendrikus Colijn: hij wilde een ‘verder binnendringen van vreemde elementen’ die ‘men schadelijk acht voor de handhaving van de Nederlandse stam’ voorkomen.

—————

Uit het New Pact on Migration and Asylum dat de Europese Commissie op 23 september presenteerde als ‘nieuw en fris Europees migratiebeleid’ stijgt de geur van oude geschiedenisboeken op. Tweede-Kamerlid voor de pvv Emiel van Dijk besmeerde het meteen met extra mottigheid. Hij sprak de volgende dag van het ‘omvolkingspact’, omdat hij meende dat Brussel de Europese grenzen wagenwijd wilde openzetten om proactief boten met mensen uit Afrika naar Europa te halen. Dat is levensgevaarlijk voor onze nationale cultuur en identiteit, zei Van Dijk.

Als hij het pact zou hebben gelezen dan had hij begrepen dat het de muren rond Fort Europa verder wil verhogen, juist om te voorkomen waar Van Dijk bang voor is: het ‘verder binnendringen van vreemde elementen’, om met Colijn te spreken.

De Europese solidariteitsgedachte krijgt een make-over in het nieuwe pact, want: ‘Op principes hameren is vruchteloos gebleken’, zei Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken Ylva Johansson in een toelichting. Vanuit de solidariteitsgedachte deed de Europese Commissie in 2015 een poging om de EU-lidstaten te verplichten vluchtelingen onderling eerlijk te verdelen. Een miljoen kwamen er dat jaar naar Griekenland en Italië. De twee landen hebben de geografische pech dat zij langs druk bevaren vluchtroutes liggen. De Dublin-conventie verplicht een land waar een vluchteling het eerst de EU binnenkomt die vluchteling op te vangen en zijn asielaanvraag in behandeling te nemen. Op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis in 2015 vond de EC dat andere lidstaten de druk op de Italiaanse en Griekse collega’s behoorden te verlichten door er honderdduizend van ze over te nemen. Hongarije, Roemenië, Slowakije, Tsjechië en Polen verzetten zich met hand en tand. Hongarije sleepte de EU zelfs voor de rechter. Het verloor de zaak, maar dat deed er niet toe: met Polen bleef Hongarije het vertikken om vluchtelingen van de zuidelijke lidstaten over te nemen.

‘Europa heeft een vluchtelingenbeleid ontwikkeld dat de dood accepteert als effectief antimigratie-instrument’

De ruzie over de verplichte verdeling veroorzaakte een lelijke scheur in de Europese eenheid, die de EC met het nieuwe pact poogt te lijmen. Dat is alleen mogelijk als voor geen enkele lidstaat een rode lijn wordt overschreden.

De Europese Commissie stelt voor om het voor Europa zo belangrijke solidariteitsprincipe te flexibiliseren. De Dublin-conventie moet dan buiten werking worden gesteld. Het land waar een asielzoeker binnenkomt is niet langer de enig verantwoordelijke voor opvang en asielaanvraag. Andere lidstaten worden medeverantwoordelijk, maar mogen die verantwoordelijkheid afkopen door collega-lidstaten te helpen met de deportatie van afgewezen asielzoekers. Ze kunnen bijvoorbeeld retourvluchten organiseren of diplomatieke druk uitoefenen op landen om de afgewezen burgers terug te nemen.

Alle lidstaten kunnen dan tevreden zijn: regeringen die bereid zijn om vluchtelingen te delen kunnen hun achterban vertellen dat alle andere lidstaten ook hun steentje bijdragen, en lidstaten die geen vluchtelingen willen delen kunnen zich uitleven in deportatie van ongewenste asielzoekers.

Het pact streeft naar méér, strengere en snellere keuring van asielzoekers, maar dan buiten de grenzen van Europa, zoals de meeste politici in Europa dat ook willen. Lees er de verkiezingsprogramma’s van Nederlandse politieke partijen op na: het is een en al ‘selectie buiten Europa’ en ‘opvang in de regio’ waar ze van dromen.

In ‘hotspots’ buiten Europa zal binnen vijf dagen worden besloten of een asielaanvraag kans maakt. Dat besluit wordt afhankelijk gemaakt van de nationaliteit van de asielzoeker, niet van zijn persoonlijke omstandigheden. Het pact breekt zo met een belangrijk fundament onder het VN-vluchtelingenverdrag: de erkenning dat een ‘veilig land’ niet automatisch voor iederéén veilig is. Voor een afvallige in Afghanistan, een homo in Nigeria of een politiek activist in Marokko kan een ‘veilig land’ levensgevaarlijk zijn. Daarom heeft in het VN-vluchtelingenverdrag iedere asielzoeker het recht om persoonlijk gehoord te worden. Om het de EU-lidstaten naar de zin te maken zou dat essentiële recht vluchtelingen ontnomen worden.

Bij nationaliteiten die een goede kans maken wordt een geschikte EU-lidstaat gezocht, waar de asielzoeker bijvoorbeeld al familie heeft. In dat land moet de asielaanvraag afgehandeld worden. Voor mensen met een kleinere kans is er een ‘fast track’-procedure met een beslissing binnen twaalf weken. Die snelle procedures zijn er al in EU-lidstaten. Ze hebben tot nu toe geleid tot minder hulp van advocaten en meer afwijzingen.

Hoe het in de toekomst verder moet met asielzoekers die in hoger beroep willen, is onduidelijk. In Nederland krijgt dertig procent een positief besluit in de eerste ronde. In hoger beroep komt daar tot twintig procent bij. In Duitsland mocht meer dan de helft van de Afghanen die in beroep gingen alsnog blijven.

Om afgewezen asielzoekers te kunnen uitzetten zullen er méér antimigratiedeals moeten komen met ‘partnerlanden’ zoals Turkije, Libië, Tunesië en Marokko. Van die deals zijn er al dozijnen, multilateraal en bilateraal. De EU-lidstaten hebben daar al honderden miljoenen euro’s in geïnvesteerd, maar nog steeds kunnen ze gemiddeld slechts een derde van de afgewezenen retour zenden. De EC wil dus ‘win-win-akkoorden’, waarin de EU partnerlanden ‘geld, handel, visa, studiebeurzen voor studenten, steun voor onderzoekers’ voor de neus houdt en waarin ‘alles wat de EU in haar zakken heeft, kan worden gebruikt’. Ook straf, als een land niet wil meewerken.

Niemand weet precies hoeveel antimigratiedeals er al zijn en niemand controleert de effectiviteit of legitimiteit ervan. Met wie de EU-lidstaten de deals sluiten mogen ze zelf uitmaken. Tussen de antimigratiepartners bevinden zich landen als Libië en Soedan, waar extreme milities en massamoordenaars de scepter zwaaien, en Ethiopië, Turkije en Marokko, waar dictators heersen en mensenrechten weinig waarde hebben. Duizenden asielzoekers per jaar die vanuit Libië komen worden op verzoek van Europa door de Libische kustwacht op zee onderschept en teruggesleept. ‘We blijven vanuit Libië berichten ontvangen over moorden, foltering, seksueel geweld, arbitraire opsluiting, ontvoeringen en verkoop van migranten’, rapporteerde de VN-steunmissie voor Libië unsmil onlangs weer. Eind juli werden drie Soedanezen door de kustwacht zelfs doodgeschoten.

De VN-Mensenrechtenraad zei het al in 2018: ‘Europa heeft een vluchtelingenbeleid ontwikkeld dat impliciet en expliciet de dood accepteert als een effectief antimigratie-instrument.’

—————

Er moet nog heel wat water door de Rijn stromen voordat er iets geschiedt. Op zijn vroegst in 2022 zal duidelijk worden wat er van het pact en van het VN-vluchtelingenverdrag over is als de 27 lidstaten erover uitvergaderd zijn.

Veel ernstige problemen zijn nog niet besproken. De EU-lidstaten hebben bijvoorbeeld nooit gezamenlijke criteria ontwikkeld voor wat legitieme redenen voor een asielaanvraag zijn en ze zijn het onderling niet eens wat veilige en onveilige landen zijn om afgewezen asielzoekers naar terug te sturen. Afghanen krijgen in het ene Europese land zo goed als nooit een verblijfsvergunning (Portugal) en in het andere behoren ze tot de grote kanshebbers (Duitsland), om een voorbeeld te noemen.

Wat de lidstaten willen doen met alle asielzoekers die niet over zee maar met een vliegtuig naar de EU komen, de overgrote meerderheid, is ook onduidelijk. In 2019 werden in de EU in totaal 612.000 nieuwe asielaanvragen ingediend. Daarvan waren er slechts 142.000 van mensen die over zee kwamen.

Toen de Chinese Exclusion Act in 1883 werd aangenomen maakten Chinezen slechts 0,002 procent van de Amerikaanse bevolking uit. De wet kwam er toch omdat Euro-Amerikanen hun ‘raciale puurheid’ wilden behouden, ook als daarvoor een heel volk van migratie uitgesloten moest worden.

Europa is bereid fundamentele vluchtelingenrechten overboord te gooien omdat het ‘geobsedeerd is met de bestrijding van migratie’, schreven onderzoekers van Oxford University in 2018. Vluchtelingen maken 0,6 procent van de EU-bevolking uit, zei de EC bij de presentatie van het pact. Ze onderstreepten daarmee alleen maar dat Europa bereid is om elke morele en humanitaire prijs te betalen om vluchtelingen uit Europa te weren.


Van Linda Polman verscheen vorig jaar bij Uitgeverij Jurgen Maas Niemand wil ze hebben: Europa en zijn vluchtelingen