Televisie

Televisie

Payed guest aan Barend & Van Dorps tafel is soms Boudewijn Büch, boekexpert. Dekselse kwajongen van gevorderde leeftijd met het hoogste woord over alles tussen Goethe en Lassie-toverrijst. Onlangs had hij een verzameling «rode boekjes» mee (Mao, Marx, Engels) die werden getoond als inleiding op analyse van het werk van Pim Fortuyn. Die was immers ook een Grote Roerganger in wiens Werken het antwoord op alle vragen besloten ligt. Boudewijn had Fortuyn helemaal gelezen en die bleek net als hij Spino za-bewonderaar. Alleen, en hier goochelde hij zijn eerste druk van de Ethica (of zo) uit de doos, Pim had helemaal niets van Spinoza begrepen. Hij wees op het omslag alsof daaraan Fortuyns misvattingen waren af te lezen.

Razend nieuwsgierig was ik, want Spinoza mag mij dan evenzeer boven de pet gaan, waar het grote denkers betreft snak ik leergierig naar interpretaties door bevoegden. Maar geen woord verder over Spinoza en de kern van Fortuyns wanbegrip. Zodat als boodschap restte dat Büch Spinoza bezit en begrijpt. Meer lach- dan ergerniswekkend, maar het is symptomatisch voor de manier waarop de televisie omgaat met boek en auteur. De laatste is welkom in taalspelletjes als hij tenminste gezellig is; hij mag praten over al wat los en vast zit, net als acteurs en tv-presentatoren, op voorwaarde dat het niet over literatuur gaat (zo had Vurige tongen vier schrijfsters om over de hoofdzonden te spreken — het resultaat was deprimerend, want wie schrijft, hoeft geen spreker laat staan debater te zijn); en wórdt hij vanwege een boek uitgenodigd, dan interesseert het de presentator vooral of betrokkene net als de hoofdpersoon incestslachtoffer, winkeldief, voetbalvandaal of overspelige was.

Alleen al daarom is het verdwijnen van Zeeman met boeken een groot verlies. Het was de plek waar 68 keer met kennis van zaken en grote inzet werd gesproken over literatuur en over wat die voor lezer, leven en wereld kan betekenen. Er vielen spaanders omdat er oprecht en betrokken werd gehakt, maar er werd veel meer geprezen dan vermorzeld — vanwege de redactionele keus voor kwaliteit, maar vooral vanwege een bereidheid tot geraakt worden en daarmee tot bewondering die de panelleden bond. Meer liefde dan cynisme. Televisie die tot lezen noodt.

Van hun laatste zes boeken gaan er vier mee op vakantie — daar is vakantiegeld voor. Aan de vpro de plicht ook in de nieuwe constellatie een volwaardige plek voor boeken te creëren, hoe mooi de Dode dichters ook zijn. Of sneuvelen die ook?