Televisie

Televisie

«In onze tijd…», zeiden we, twee oude mannen, tegen het jonge stel op het feest. «Maar dit ís jullie tijd», zei het meisje. Het was verbluffend, omdat jonge mensen zelden de neiging hebben ouderen als tijdgenoot te ervaren. Natuurlijk, ze zijn er wel, de generaties boven je, maar ze begrijpen al lang niet meer waar het om gaat.

Zo voelden wij dat, jaren zestig; en zo ging het na ons door. Wie «in onze tijd» zegt is het dus met de jeugd eens: er is zo veel in outfit, taal, gedrag van jongeren wat we niet (willen) begrijpen dat we afhaken. Ergens onderweg is het gevoel verdwenen dat we de cultuur maken.

Een deel van ons heeft nog invloed, zo niet macht, in bedrijfsleven, politiek (hoewel die daar onder vuur ligt, lang niet altijd terecht), wetenschap, maar lang zal dat niet meer duren. Nooit hoorde ik dat gevoel beter verwoord dan door een bejaard stel in een VPRO-radioprogramma van lang geleden.

Ineke van den Bergen ging wekelijks langs, noemde een onderwerp en hield de microfoon open: twee gelijktijdige plat-Haagse monologen barstten los die elkaar af en toe even raakten om dan weer een eigen kant op te zwalken. Die keer ging het over de veranderende moraal en zei zij: «Ik zeg wel es tegen Kees, ik zeg: zou jij nou nog in deze tijd willen leven?» Wat Kees net zo min bleek te willen als zij zelf. Daarmee bedoelden ze niets suïcidaals: dit was gewoon hun tijd al lang niet meer.

Dus als het gaat over wat de jaren negentig betekenden, is de eerste vraag hoe oud je in dat decennium was. Ik kan het bijvoorbeeld met moeite onderscheiden van de jaren tachtig toen ik nog veertiger was.

Dan besef ik het verschil: in 1991 brak de Golfoorlog uit, door het Pentagon vanwege de ellendige Vietnamese televisieoorlog teruggebracht tot een computerspel.

Dat was nooit mijn eerste associatie geweest als die oorlog niet gelijk was begonnen met de gruwelziekte die mijn vrouw trof en die wel minder hevig werd maar nooit meer wegging. En het was het decennium waarin de generatie van onze ouders aan de zware laatste fase begon om uiteindelijk te sterven. Maar ook het decennium waarin het eerste kleinkind werd geboren, onverwachte vreugde en troost voor veel dat verloren ging.

Zoals er meer dankbare gevoelens na de storm waren. En het was natuurlijk het decennium van de commerciële televisie. Dat is een ander verhaal.