Televisie

Televisie

Laon kende ik van zien liggen. Toen de snelweg over Lille nog niet bestond, zag je, op weg naar Parijs, de kathedraal, hoog op die bult in het vlakke land. Er loopt nu ook een snelweg, maar nog steeds wagen weinigen de klim naar dat fraaie oord en die prachtkerk. Een vriend die Toscane voor het eerst «deed» bleek gefrappeerd door de enorme ruimte die op het oog niet zulke grote gebouwen binnen bleken te bevatten. Dat overkwam mij in Laon.

Die «Notre Dame» is natuurlijk een joekel, maar eenmaal binnen staat je verstand stil en besef je hoezeer met dit soort afmetingen, vormen en licht een godsbewijs geleverd werd. En dan is hij, speciaal voor de 21ste-eeuwse atheïst, ook nog vrij van roomse hoempapa-kitsch. Zelfs in het hoogseizoen trekken kerk en stad niet veel meer dan een toeristenbus en wat verspreide reizigers. Heerlijk en treurig want ook Laon kwijnt: wie een winkel wil beginnen kan door fikse leegstand onmiddellijk aan de slag. Dat is trouwens maar deels de schuld van de niet-komers. De verklaring ligt in het bedrijvengebied beneden. Leclerc bouwt toch al grote hallen, maar hier stonden er zowaar drie: voor schoenen, kleding en de rest. Daar kunnen hooguit kolossen als Intermarché en Lidl tegenop, maar geen winkelier. De zuurstof bereikt de bovenstad niet meer die langzaam sterft.

Uit Rolf Orthels mooie documentaire over Blois, kerk en Dibbets-vensters (Ikon) begreep ik dat daar vergelijkbaars gebeurt. We zagen die op band, direct na het staartje van zomergast Anna Enquist. En waren gefrappeerd door een lijn die de programma’s verbond. De pastoor van Blois: «Er is een enorme behoefte gehoord te worden; misschien ook begrepen te worden maar vooral toch gehoord. Vandaag de dag iets wezenlijks doen betekent vooral luisteren.» We hadden dat uren naar Enquist gedaan en waren diep onder de indruk. Vanwege het prachtprogram aan beelden dat ze bood; vanwege brede kennis, kunde en wijsheid; vanwege openheid die nergens koket is of klef wordt; vanwege moed. Wij zagen er tegenop, zoals je opziet tegen de confrontatie met ieder die lijdt vanwege onherstelbaar verlies.

Ergens in mijn leven ben ik dat niet langer gaan ontvluchten, ben ik erheen gegaan en heb geluisterd. Dat is het minste, soms het enige. Enquist benadrukte daarvan de noodzaak. Het programma werd een monumentje voor haar dode dochter Margit. Een «meesterstuk», van haar en niet te vergeten van Van Dis.