Televisie

Televisie

Toen ik bij onze tijdelijke buren, gepensioneerd boerenechtpaar, honing kocht, keek mevrouw naar The Bold & The Beautiful. Niet Duits nagesynchroniseerd maar Nederlands ondertiteld dankzij RTL4. Ze wonen vlak bij België en Duitsland, hadden een jeugd in respectievelijk Voerstreek en Duitstalig België, spreken het dialect van de streek dat zich van geen grens iets aantrekt (plus Nederlands) en zijn in zekere zin veel Europeser dan gestudeerde Amsterdammers. Tegelijk vormde die blik in hun huiskamer de illustratie van een aardig artikel in Vrij Nederland over het Europees gehalte van diezelfde grensstreek. Dat valt tegen, en een van de belangrijkste verklaringen is de televisie: waar je naar kijkt, dat ben je. Zoals jongeren in die contreien verwante ideeën over het leven hebben en driftig uitgaan over de grens maar uiteindelijk meestal iemand met gelijk paspoort trouwen, zo kiest men voor de zenders van eigen land — met vergaande culturele en politieke gevolgen.

Misschien verklaart dat mede dat de buren maar één keer in Aken kwamen, even dichtbij als Heerlen en naar mijn idee beduidend leuker. Europa dus. Volgens Balkenende zou Von Stauffenberg de grondlegger zijn. Welke ambtenaar hem dat mag hebben wijsgemaakt? Misschien weet hij dat het baarlijke nonsens is, maar wonnen het witte voetje bij Schröder en onderdanen, de verleiding van een gedachte die op z’n minst «origineel» is en publiciteit oplevert en het flintertje heldendom dat neerdwarrelt op de revers van wie een held eert. Want held is degeen die een gruwelijk dictator trotseert, ook als hij eerst vergaand met hem meeging. Jammer dat de tv-film Stauffenberg van Jo Baier, in Duitsland een kijkcijferkraker, bij ons door de EO uitgezonden op de herdenkingsdag van de aanslag zelf (compliment), zo weinig te bieden had als inkijk in achtergrond en denkwereld van die adellijke Pruisische officieren. Mede daardoor bleef het een B-film die je deed snakken naar wat de geweldenaars Heinrich Breloer en Horst Königstein (van de schitterende serie over de Mann-familie) ervan hadden gemaakt.

Europa nogmaals. Ik rijd vanuit de Voerstreek Nederland binnen. Marechaussee: «Identiteits bewijs graag; ogenblikje.» Ik wacht een kwartier, verstop mijn coke en koran. «Autopapieren graag.» Hij kijkt en zegt: «Ja, dit klopt. Deze auto staat op naam van ene Van der Kooi, zelfde geboortejaar. Maar die is overleden.» Lezer, ik weet niet hoe lang deze stukjes u al bereiken vanaf gene zijde.

Gouden en gulle buren trouwens, van wier immense hoeveelheden fruit een deel in onze jampotten belandde.