Televisie

Televisie

Voor de ultieme masterclass kan de muziekliefhebber vanaf zondag terecht bij VPRO’s Vrije geluiden. (Dat zal nooit meer zijn wat het onder Goede Koning Han Reiziger was (die met regelmaat is te horen als panellid in NPS’ Diskotabel op Radio 4 en daar de soms scherpe maar altijd rechtvaardige criticus blijkt die hij in zijn eigen programma niet kon zijn), maar het blijft een fraai uur dat, nu kunst voor velen de plaats van religie heeft ingenomen, goede vervanger voor kerkgang is. (In de jaren vijftig draaiden onze benedenburen in Slotermeer, die een sigarenwinkel (!) hadden, na een week hard werken op zondagochtend steevast Beethoven-symfonieën op hun grammofoon — het enige moment dat we de slechte isolatie niet vervloekten.)

Le jardin de Celibidache is een in drieën geknipt portret van Sergiu Celibidache, van Roemeense afkomst, in leven dirigent van de Münchner Philharmoniker, en excentriekeling in de zin dat hij altijd geweigerd heeft plaatopnamen te maken. Natuurlijk heeft dat bijgedragen tot een mythologie, maar dat hij een Heel Grote is, is onomstreden en de film levert doorslaggevend bewijs. Mirakel dat hij toestemming gaf, en de enige verklaring die ik kan bedenken is dat hij veel goed te maken had bij de cineast, zoon Ioan. Want wie gaat kijken, bereide zich voor op hemel (schitterende uitvoeringen; ’s mans paradijselijke tuin) en hel: was Elisabeth Schwarzkopf een sekreet in openbare lessen, Celibidache steekt haar naar de kroon. Wie in de fraaie NPS-masterclasses-reeks zag hoe vriendelijk en toch met groot resultaat je een openbare les kunt geven (Elly Ameling); en wie Gergiev geduldig en respectvol aan het werk zag met drie jonge Scriabin-dirigenten, die huivert des te meer bij de publieke vernederingen die de Roemeen orkestleden en, erger, directiestudenten laat ondergaan. «Waar bent u bang voor?» vraagt de man verbaasd aan een verkrampte jongen die eerst getuige was van openbare marteling van collega’s en nu zelf geradbraakt wordt. «Voor mij», vult hij dan toch zelf in. Maar als er niet veel meer dan dit sadisme was zou ik de film nooit aanraden. Wreedheid (voor het goede doel?) en schoonheid gaan hand in hand.

Overigens laat Sonja Barend ook weer masterclasses geven. Zelf geeft ze daar hoog van op. Het levert meer en minder geslaagde uitzendingen op maar mij verbaast vooral de formule, ofwel haar eigen, vrijwel overbodige rol. Dienend en te gelijk ijdel slaat ze de blaadjes voor de meester pianist om. Als ze zelf moet optreden is ze veel beter.