Televisie

Het geschiedenisprogramma Andere tijden is een aanwinst. Stadszender AT5 bood eerder historische filmbeelden van Amsterdam: «andere kleding, etalages, bestrating, gedragingen» die de wereld van (groot)ouders en eigen jeugdjaren terugbrengen. Verbazend hoezeer beelden uit de jaren dertig en zestig gelijkelijk de «historische sensatie» oproepen, hoewel ik die eerste alleen uit overlevering ken en de tweede zelf meemaakte. Maar ook die meer recente periode is bovenal geschiedenis — soms zelfs «vreemder» dan wat in tijd verder weg staat. Verbazend ook hoe vaak dat, wat voor het gevoel «jaren vijftig» is, tot in de jaren zeventig bleek voort te duren en, andersom, hoe vaak «moderne» elementen uit vroegere tijden dateren dan je dacht.
Andere tijden is wezenlijk anders dan AT5: ze «schrij ven» met de (beeld)bron door middel van interview en commentaar korte artikelen, kleine essays. Die zijn van redelijke tot goede kwaliteit maar evenaren, mede door afhankelijkheid van beschikbaar beeldmateriaal, vaak niet het radio-equivalent OVT. Toch: de redactie is alert en brengt naast beeldprimeurs soms nieuwe feiten boven tafel en geeft nieuwe duidingen. Afhan kelijkheid van materiaal zou kunnen verleiden tot uitsmeren van te magere items tot het halve uur zendtijd.
Dat gebeurt niet: meestal zijn er twee onderwerpen waarbij men zich om thematische verwantschap niet bekreunt. Vorige week «de Spaan se griep in Hollandscheveld» en «laatste onderhandelingen tussen Aziz en Baker ter voorkoming Golfoorlog». Het eerste item boeit door overlevende getuigen met sprekende details, verklaringen voor de toenmalige onderschatting van ernst en omvang van de epidemie en door medische informatie over kans op herhaling. Het tweede een niksigheidje: de directeur van een Geneefs hotel liet uit intuïtie de bovenste verdiepingen na kerst 1990 vrijhouden. En ja hoor: verhuurd aan Irak en VS.
Veel extra kosten maar daar stond free publicity tegenover. Tjonge; dat zoiets ook vastzit aan zo’n oorlog! Serieuzer een ander kritiekpunt. Te vaak geeft Hans Goedkoop (historicus en geen presenterende buikspreekpop) commentaar op vroegere mentaliteit en opvattingen via vernietigende tekst en toon, regelrecht voortkomend uit normen en waarden van 2001. Geen mens, geen historicus, kan zich losweken van eigen tijd en visie. Maar Goedkoops te prominente ironie en moralisme zijn uiteindelijk «onhistorisch». Desondanks: met regelmaat gedegen tot fraaie items over uiteenlopende historische terreinen. Dat over de Molukse aanval op Assens provinciehuis perfecte aanvulling op de documentaire Dutch Approach.
Andere tijden is een aanwinst.