Schisma

Televisie


Ooit overviel Willibrord Fréquin Hummie van de Tonnekreek. Ze vluchtte maar werd op zijn fréquiniaans letterlijk en figuurlijk klemgereden. De man liep over van morele verontwaardiging: nu zou zíj eens ervaren wat ze met haar gossippraktijken anderen aandeed. ‘Gemengde gevoelens’ drukt weinig adequaat uit wat door de kijker heen joeg. Daar was inderdaad het abjecte boontje dat om haar loontje kwam. Daar was Willibrord op zijn best in rücksichtslosheid en daar was de gotspe dat pot Fréquin ketel Tonnekreek verweet wat hijzelf tot filosofie en methode heeft verheven. De actie werkte averechts: ik kreeg te doen met het opgejaagde wild. Wat even speelde, intuïtief mededogen met de vervolgde, blijft ook achteraf overeind: het slachtofferschap veranderde niets aan haar ranzige praktijken en de chique praatjes waarmee ze die toedekt, maar fatsoen vereist dat oog en tand niet met oog en tand vergolden worden.


Maar fatsoen is een schaars artikel op de buis. En zelfs in de keurigste kijker jankt een onfatsoensrakkertje. Zoals bleek toen Fréquin zelf slachtoffer werd van een tv-overval door iemand die hem qua outfit en gedrag imiteerde, maar hem nog overtrof in botheid en ongewenste aanrakingen. Fréquin bleek even verontwaardigd als Tonnekreek over deze schandalige behandeling. Het was de eerste keer dat ik Rob Muntz bezig zag en weer waren de gevoelens gemengd. Schadenfreude over de opperploert die een koekje van eigen deeg kreeg; enig respect voor het lef van zijn uitdager; en het gevoel dat dit toch eigenlijk ook niet kon, getemperd door de gedachte dat hier de schone handen van de overvaller rechtvaardiging vormden voor diens ‘goede doel’. Het betrof immers kritiek van de VPRO op verloedering bij en door de commerciële televisie.


Dat naïeve idee raakte ik snel kwijt. Wie zijn kritiek niet verpakt in de vorm van parodie of satire maar zó hard de confrontatie zoekt, is op z’n minst ten dele uit verwant hout gesneden als zijn object. Dat maakte Muntz waar: genadeloos schoffeerder en egotripper, voor de duvel en zijn ouwe moer niet bang en voorzien van menig kenmerk van dat naar sulfer ruikend duo. Alom is hij geprezen om zijn historische bezoek aan Amerikaanse tv-dominees, wier voze methoden hij aan de kaak stelde in zijn vermomming als predikant. Dit zou een jonge, brutale voorzetting zijn van de VPRO-traditie: andere koek dan de brave methoden van ‘oude’ coryfeeën. En waar SBS en Veronica schoffeerden om het schofferen, zou Muntz ‘aan het denken zetten’.


Ook ik lachte, zij het van de zenuwen, zoals je doet wanneer je iets ziet dat té erg is, maar ‘aan het denken gezet’? Hooguit over ethiek van ‘progressieve’ tv-makers. Zijn Israel-missie was nog gênanter, Haider werd de meesterproef. En leidt tot een schisma, binnen en buiten de VPRO. Anil Ramdas is gekapitteld vanwege (inderdaad machteloos) gebruik van de term ‘fascisme’ inzake Muntz. Wilma de Rek trok in de Volkskrant de ganse generatie van Duyns, Groenteman, Jiskefet, Van Kooten en De Bie door de plee. Ten faveure van iemand wiens talent uitsluitend bestaat uit geestloze botte provocatie. Ook ik zou niet willen werken waar Muntz werkt. Alleen, Muntz’ critici kunnen niet terecht bij BNN en andere rioolputten, hij wel.