Ku.je

Televisie

Wat is, in Haagse termen, het ‘springende punt’ in de kwestie ‘Vara publiek of commercieel’? Het spelletje Lingo. Dat zou naar een ander net moeten. ‘Over ons lijk’, volgens Keur. Dus valt de term ‘Lingo’ voor en na, door intellectuele haters van massacultuur brakend uitgesproken om de stompzinnigheid van televisie extra te benadrukken. Harry de Winter zelve lijkt zich er wat voor te schamen. Nogal ondankbaar, gezien het fortuin dat het hem bracht. Begrijp ik het goed, dan kocht hij de formule ooit voor een habbekrats van een wildvreemde — de geestelijke vader — terwijl ze door sneeuwstormen op een luchthaven gevangen zaten. Die sneeuwstorm heb ik vermoedelijk zelf bedacht — zoals dat gaat bij mythen en legenden. Maar als iemand hem verder vertelt, is het net zo waar geworden als al die wonderen door twintigste-eeuwers die zalig en heilig verklaard zijn door Johannes Paulus.


Ook Lingo is een wonder en François Boulangé zijn profeet. Wonder omdat het zo veel trouwe kijkers trekt, mirakel omdat het, volgens Witteman, diezelfde kijkers zo betovert dat zij de rest van de avond naar Nederland 3 en deszelfs serieuze debatten en documentaires blijven kijken. Lingo als wapen in de beschavingsstrijd.


Overdreven wellicht, maar toch niet helemaal onwaar: de technologie van afstandbediening en grote aantallen netten heeft het ‘doorkijkeffect’ verzwakt maar nog niet om zeep geholpen. Er zijn slechtere manieren om de tijd tussen 19 en 20 uur door te brengen dan kijkend naar Lingo en B&W. Ook voor mij was Lingo ooit synoniem met stupide spelletjestelevisie. Dat had ik van horen zeggen. Maar wat is er eigenlijk tegen spelletjes? En zeker tegen dit in het bijzonder? Lingo is een knappe mix van kunde en kansspel. Met voldoende verrassingselementen om het spannend te houden. De veelgehoonde presentator heeft een verademend gebrek aan kapsones en aanstellerij.


Lingo blijkt een prettige tv-variant van ‘eetlezen’, al verklap ik daarmee iets te veel van ons intieme leven. De winbare bedragen zijn, toegegeven, onevenredig hoog in vergelijking met die bij Per seconde wijzer en Twee voor twaalf (waarvan de vragen overigens steeds eenvoudiger worden) — gezien kennis en kunde die nodig zijn voor deelname. Maar Lingo deelt met hen de mogelijkheid je thuis deelnemer te wanen. En heeft als extra voordeel dat je je niveau kunt verbeteren. Bovendien geeft Lingo kansen aan een groep waarvoor de meer sophisticated Vara-spellen te hoog gegrepen zijn: de deelnemers vertegenwoordigen een verrassend breed sociaal scala.


Door de hoge omloopsnelheid van het aantal deelnemers is het merkwaardige fenomeen van ‘partij kiezen’ een extra kick. Deelnemers melden beroep, samenlevingsvorm, kindertal en hobby’s en prompt heb ik op basis van kleding, kapsel, toon en stijl mijn favoriet bepaald. Vooroordelen blijken zalig zolang ze binnenskamers blijven. Toch een tipje van de politiek correcte sluier. Volks wint van kak, bescheiden- van zelfingenomenheid, dialect van ABN, oma plus kleindochter van leuke stellen, kwaliteit van pure mazzel. Helpen doet het niet, maar zo is het leven. Ach, we hebben alle woorden al drie keer gehad en ‘ku.je’ zal altijd ‘kusje’ blijken. Maar gaat de Vara commercieel, dan zeg ik mijn lidmaatschap op en blijf ik kijken naar Lingo. En voor straf niet meer naar B&W.