Televisie

Televisie

Ik heb tachtig videobanden — helft «te bekijken», helft «te bewaren». Dat laatste waanzin, want de kwaliteit holt achteruit bij niet-gebruik; en wanneer herkijk je? Bovendien gaan leven en televisie door en blijf je opnemen. Op zoek naar een lege plek zag ik een Rooksignalen uit de Nieuwe Wereld, pakweg 1999. Over merken. Frappant verschillend van de recente aflevering over «personal coaches» van Brechtje van der Haak. Toen domineerde de vormgeving, nu was die onnadrukkelijk, dienstbaar. Restant van het spel met de beeldindeling was een enkel citaat dat in letters verscheen naast het hoofd van degeen die de uitspraak zojuist had gedaan: fraaie manier van «beeld-cursiveren». Zijn ze wilde haren kwijt? Komt het door verschuiving van «late night» naar «prime time»? Of volgt de vorm per keer de inhoud? Soms vond ik DNW te nadrukkelijk gestyled, maar meestal nam ik mijn pet af voor het intellectuele en artistieke niveau van deze eigen vorm van essayistische televisie. Dat respect blijft, ook bij meer klassieke vorm.

Fraai slotbeeld: dominee bevestigt bordje aan zijn buitenmuur waarop doctorandustitel en de naam van zijn nieuwe bedrijfje. Wat hij voor een modaal tractement deed, mensen bijstaan en adviseren, gaat voortaan tegen uurvergoeding van ƒ125,-: dominee wordt «coach». De kracht van goede televisie bewezen — kan geen tekst tegenop. Want hoe knap quote en analyse ook zijn, je mist als lezer intonatie, toon, blik, motoriek, outfit, decor. Zeker bij een onderwerp als dit zijn die veelzeggend. Goede televisie draagt materiaal aan en laat de kijker het werk doen. Dat aandragen is moeilijk: de filmer creëert een relatie waarin de dramatis personae zich zo ongeremd mogelijk bewegen en uiten; de filmer selecteert en componeert. Subjectief, maar ook eerlijk, inzicht verschaffend en tegelijk open voor interpretatie. «Iedereen een coach» is geen zuig- en afzeiktelevisie, maar biedt de hoofdpersonen de kans zichzelf te portretteren.

Ze grijpen die enthousiast aan, deze kijker tot verbijstering brengend. Want allemachtig, wat suggereren deze nieuwe keizers een uitgebreide garderobe te bezitten. U kunt bijvoorbeeld een mevrouw inhuren die de chaos waarin admini stratie en bureau zich bevinden, helpt ordenen. Dat kost wat, maar u krijgt er ook wat voor: tijdelijke orde. Ze vraagt om uw strijkplank en maakt daarop stapeltjes papieren. «Persoonlijke brief», zegt cliënt. «Nostalgie is mooi», zegt coach, «maar je kunt niet alles bewaren: keuzes ma ken.» Haar advies aan mij? Wissen die banden.