Televisie

Televisie

Voor lesbevoegdheid moest je colleges «algemene didaktiek» volgen. De docent ontbeerde elk talent te boeien, waardoor we om toerbeurt naast eigen ook valse handtekeningen op de presentielijst zetten: de eerste keer dat ik betrokken was bij fraude in het Hoger Onderwijs en dat ik geconfronteerd werd met de onderwijskundige die geen les kan geven. Van welke soort ik er later horden mocht ontmoeten die kennelijk zelden een student van vlees en bloed waren tegengekomen. Hier kom ik op via Sporen van Erasmus (Human; NGN Produkties). Erasmus gaf uit gel delijke nood les, waar hij geen vreugde aan beleefde. Maar theoretiseren deed hij graag.

Gelukkig maar, in zijn geval, want zijn ideeën, ontstaan uit eigen ellendige ervaringen, staan haaks op onderwijstheorie en -praktijk van zijn en later tijd. Hij verlangt mild stimuleren in plaats van terroriseren; uitnodigen tot denken in plaats van monddood maken; koestering van natuurlijk talent; spelenderwijs leren; toegankelijkheid van school voor iedereen. Van de docent, die een «sympathiek mens» moet zijn, eist hij naast vakkennis brede vorming en «beschaving». Schetst hij niet het portret van die onderwijzers (term die in ere hersteld dient) en (hoog)leraren die we ons herinneren omdat ze «goed» waren en ons mee vormden? De reeks van Annette Apon maakt de enorme invloed duidelijk die Erasmus op ons denken heeft en daarmee zijn verrassende actualiteit. Vaak is dat linke soep: om iets historisch te «verkopen», perst de maker er geforceerd relevantie voor nu uit. Maar de Erasmusreeks maakt die verbinding prachtig waar. En maakt niet de antihistorische fout hem als twintigste-eeuwer te portretteren: hij wordt óók als product van zijn tijd, in sommige opzichten als middeleeuwer neergezet. Zo wordt zijn antisemitisme aangekaart via de aandoenlijke poging van een joodse geleerde Erasmus te disculperen omdat die nu eenmaal in de traditie van Augustinus staat. Juist daardoor had ik een aantal keren de ontroering van de «historische sensatie»: iets van ver weg komt dichtbij, verwant maar toch wezenlijk anders. Wat is Sporen van Erasmus trouwens prachtig gemaakt. Scenario, vormgeving, muziek, camerawerk, montage: smaak, precisie en liefde. Zaterdagochtend kunt u op Nederland 1 de herhaling van het laatste, zelfstandig te genieten deel nog zien. Waarin helaas niet de meester op de «zwarte» school die, zich verheugend in zijn leerling, die over de bol aait, in Erasmus’ geest. Arm een land zonder docenten met liefde voor stof en pupil.