© VPRO

Nou: a) omdat over die belangrijke televisietak te weinig geschreven wordt; b) omdat het een jubileumjaar in gaat, twintigste jaargang, en dus niet, zoals veel dat goed tot prachtig is door hogerhand de nek is omgedraaid (‘God zegene de verantwoordelijke autoriteiten. Als het kan een beetje hardhandig’ – Nescio, die ook harder kon uithalen: ‘God zal ze eeuwig gloeiend, nakend in de hel sansodemirakelen’, wat dichter komt bij onze gevoelens over NPO-tirannen); c) omdat bijna elk goed kinderprogramma ook goed voor ‘alle leeftijden’ is, en dit al helemaal; d) omdat het in vrolijke verpakking over ernstige zaken gaat; e) en over de belangrijkste emoties: liefde, dankbaarheid, respect, verzoening soms (ik word al wee bij het opschrijven, want in gans het gebied tussen ironie en cynisme wordt dit soort Grote Woorden angstvallig vermeden, maar met de jaren wordt het pantser dunner – en, belangrijker, het programma zelf is juist niet wee); f) omdat het maximaal empathie opwekt, en dat vaak voor wat enigszins tot sterk afwijkt van ‘normaal’, maar dat dan van dichtbij toch veel normaler en vooral waardevoller blijkt dan gedacht; g) omdat het de én het onaanzienlijke aanzienlijk maakt; h) wat dan weer allemaal te danken is aan de presentator, die in ‘gewoonheid’ ongewoon is en die, weinig taboes schuwend, zijn kind-gastvrouw of -heer zich volledig laat ontplooien.

Met gein, begrip en mededogen. Ja, dit gaat dus over Taarten van Abel en Siemon de Jong. Die er slecht aan toe is geweest, zoals hij in 2020 als Geknipte gast Özcan Akyol toevertrouwde, maar die ook toen al liet weten door te gaan als Abel. Hoera. Daarom dus.

Ik zag de eerste twee afleveringen van het nieuwe seizoen die bevestigen dat hij moet blijven, zolang hij wil en kan. En daar zullen Julian en Ricardo het van harte mee eens zijn. We kunnen Julian (11) natuurlijk omschrijven als een joch dat vaderloos opgroeide, want kind van spermadonor; dat een aangeboren hartafwijking heeft en als baby al een zware operatie onderging; dat binnenkort een oogoperatie krijgt omdat zijn oog wegschiet als hij zich concentreert of moe is; dat gepest werd, en soms wordt, op de twee scholen die hij bezocht. Dat al heel jong voelde dat er ‘één te weinig was’ in zijn gezin met moeder en grote zus (dochter van dezelfde donor). Nou, als we dat allemaal weten past maar één term: zielenpoot. Wie wil daar nou naar kijken? En welk kind wil daar nou naar kijken, behalve misschien andere zielenpoten.

Ik zou het toch aanraden, want Julian is een hartstikke leuk joch met lang haar (vindt hij leuk, dus blijft het ook zo als hij ermee gepest wordt); dat een circushobby heeft; dat drumt; dat vrijwilliger is bij de kinderboerderij waar hij samen met ene Peter de kippen en Majoor Kees, de agressieve witte haan, verzorgt (‘hoe oud is Peter?’ ‘ongeveer net zo oud als opa, ook Peter, van 78’); dat dan wel gepest mag worden maar op STERKkamp een beetje heeft geleerd hoe daarmee om te gaan; dat ook veel vrienden heeft; en verkering met Tess uit zijn klas (het begon met briefjes en nu is zij ook vrijwilliger bij de kinderboerderij geworden). Dat heel blij is omdat hij zijn vader, Rob, al een paar keer prettig ontmoet heeft sinds zus op haar zestiende wilde en mocht weten wie de donor was. En dat Rob wel 24 keer gedoneerd heeft, dus dat hij meer donorkinderen moet hebben (en Julian dus halfbroertjes en -zusjes) maar dat hij ook een gezin met twee kinderen heeft.

Let op, nu wordt het verwarrend als het dat niet al was: in het persbericht staat dat Julian met Abel een taart ging maken voor papa Rob. Misschien was dat het oorspronkelijke plan. Maar in het echt maakt hij die taart voor zijn knuffelopa Peter, omdat die altijd klaar staat als Julian verdrietig is of gepest wordt. Met wie hij elke woensdag samen rommelt in de tuin en die een houten prachtgarage voor hem maakte.

Misschien wilde Rob niet of kwam er iets anders tussen, maar die taart voor opa is bepaald geen noodoplossing, want hartstikke verdiend: in heel Europa is er niemand zoals hij, denk je meteen. En dan assembleren Abel en Julian samen een geweldige taart met een opa-poppetje en een driewielertje (opa was verwoed racefietser tot een val hem veroordeelde tot deze mindervaliden-oplossing). De programmaformule is dat Abel en kind al pratend de taart maken in de keuken van het kind (zonder ouders of wie dan ook); dat ze een kort uitstapje maken naar een plek die voor het kind belangrijk is (hier de kinderboerderij); en dat Abel uit beeld en programma verdwijnt wanneer het kind de taart gaat bezorgen bij de gelukkige. Als verrassing. Pauken en trompetten.

In dit geval is opa Peter heel blij en geëmotioneerd omdat hij in zijn herinnering baby Julian terugziet die geopereerd moest worden. ‘Ik gaf geen tien cent voor je.’ Tegen oma had hij gezegd: ‘Na die operatie is Julian er niet meer.’ Of dat nou precies de teksten zijn die Julian bij zijn taart wil horen? Erg verantwoord lijkt het niet, maar eerlijk is het wel. ‘Je hebt zo hard gevochten als baby. Daarom heb ik een heel groot hart voor jou. Kom hier.’ Even lijkt het of Julian deze knuffel liefst zou ontwijken, maar nee. Misschien omdat hij hem wil maar de camera erbij vreest. Of misschien omdat hij niet wil maar vanwege de camera eieren voor zijn geld kiest. Maar hoe dan ook: Julian redt het met en door veel liefde rondom.

© VPRO

Dan Ricardo van twaalf. Die maakt een taart voor zijn moeder Deborah. Hij ziet haar eens in de zes weken en moet bezoektijd delen met drie van zijn vier broertjes die, net als hij, in een pleeggezin wonen. Ricardo ging als eerste en oudste uit huis naar pleegouders − gelukkig bekenden van zijn moeder en oma. Het werd moeder te veel en te druk, heel misschien ook omdat Ricardo wel iets heeft dat een beetje op ADHD lijkt. En er is ook iets met autisme.

Hij heeft het goed bij Henk en Suzanne, maar mist mama soms wel. Papa, inmiddels gescheiden van mama, is erg bazig en wil het autoraampje niet wijd open doen als hij energiedrank drinkt, terwijl Ricardo slecht tegen die lucht kan. Papa wil hem nu een tijdje niet meer zien. Jammer maar helaas. Ricardo zit op het speciaal onderwijs. Oké, dus weer een zielenpiet.

Maar ook Ricardo doe je met die aanduiding schandalig tekort. En dat is alweer de verdienste van dit prachtprogramma. Hij mag niet zo makkelijk leren en een rugzakje hebben, hij is een fijne jongen die veel wil en kan. Die, als botengek en zeescout, zelf een prachtig jachtje heeft gebouwd dat hij trots met Abel te water laat – gelukkig steekt er in de hitte even een briesje op waardoor het kan zeilen. Abel stelt vragen die haast impertinent lijken, maar waar Ricardo helemaal niet mee zit. Zou je alleen deze ‘diagnoses’ lezen dan zou je huiveren. Maar hij is zo open, positief, vol vertrouwen over leven en toekomst. Hij is fan van Metallica en zijn schoenmaat verraadt dat hij iets langer dan twee meter gaat worden: hij verheugt zich er nu al op dat als hij later naar een concert mag lekker over iedereen heen zal kijken. ‘Ben je niet verdrietig als je afscheid neemt van mama?’ ‘Vroeger wel, maar nu denk ik: over zes weken zie ik haar weer.’

Ach, het lijkt allemaal simpel en toch zit het zo geheid in elkaar en is Abel onvervangbaar. Ik heb zomaar twee wildvreemde jochies, met elk een totaal verschillend rafelrandje, in het hart gesloten. Kom er eens om. Dat is toch televisie op zijn mooist als je een aardig iemand in korte tijd leert kennen? En als je in één moeite door ‘gewone mensen’ om hen heen leert kennen zonder wie de wereld er beroerder uit zou zien. Zoals de opa van Julian natuurlijk. Of indirect, zoals Henk en Suzanne die we niet eens te zien krijgen, maar dankzij wie mede Ricardo de fijne gozer kan zijn die hij is. Of zoals Peter, de collega van Julian in ‘het kipmanagement’ zoals de man het geestig formuleert. Zulke mensen zijn toch het zout der aarde, de ruggengraat van een samenleving?

Siemon de Jong (idee, presentatie, taartmaker en -versierder), Taarten van Abel, VPRO, NPO Z@pp, vanaf zondag 8 januari, 9.30 uur. Zie 214 eerdere afleveringen