AHMED MARCOUCH, MIJN HOLLANDSE DROOM

Terechte borstklopperij

Ahmed Marcouch, Mijn Hollandse droom . € 17,95

In zijn autobiografie Mijn Hollandse droom komt Ahmed Marcouch het best tot zijn recht in zijn haarscherpe analyses van de bekrompen Marokkaanse cultuur. Zo maakt hij indruk als hij de wanverhoudingen binnen veel Marokkaanse gezinnen blootlegt en duidelijk maakt welke gevolgen die hebben: ‘Vaak is er sprake van een schaduwgezin waarin moeder relaties met zoons en dochters onderhoudt die onttrokken worden aan het zicht van de vader. Vader mag heel veel dingen niet weten, kinderen ontwaren zijn slechtheid, en zo ontstaat er een situatie van dictator versus kinderen en moeder. Iedereen is op die manier medeplichtig aan slinksheid en stiekem gedrag.’
Zijn beleidsvoorstellen maken minder indruk, zoals zijn idee om lokhomo’s en lokjoden in te zetten om homofobie en antisemitisme onder Marokkaanse jongeren tegen te gaan. Het is maar de vraag of zulke ad-hocoplossingen tot een duurzame mentaliteitsverandering zullen leiden. Ook zijn idee om koranlessen op openbare basisscholen te introduceren, is weinig overtuigend. Marcouch stelt dit plan voor om schimmige koranscholen de wind uit de zeilen te nemen, maar de vraag blijft of dit geen overschrijding betekent van de grens tussen kerk en staat. Er bestaat een sterke innerlijke tegenstrijdigheid tussen zijn constatering enerzijds dat veel ontspoorde jongens het resultaat zijn van kille, liefdeloze gezinnen, en zijn voorstel anderzijds om problematische jongeren harder en meedogenlozer te straffen. Is zo'n dubbele bestraffing wel heilzaam voor de jongeren en de maatschappij?
Marcouchs robuuste optreden is het directe gevolg van zijn eigen levensgeschiedenis, zo valt op te maken uit zijn autobiografie. De ervaringen die hij in zijn jeugd opdoet - erbarmelijke woonomstandigheden, vervreemding tussen migrantenouders en hun kinderen, werkloosheid, uitkeringsfraude, criminaliteit, schooluitval, verstikkende religieuze en culturele codes - vormen het fundament voor zijn latere kijk op maatschappij en politiek. Het leidt in Mijn Hollandse droom tot de sterkste passages, zoals deze overdenking toen hij nog een politieagent was en falende instituten zag die niet konden omgaan met de Marokkaanse gemeenschap: 'Ik zag twee dingen: een Nederlandse samenleving die een afkeer had van paternalisme en een gemeenschap die behoefte had aan paternalisme.’
Marcouch geeft in zijn autobiografie toe dat hij zich ervan bewust is dat hij links en rechts en dwars door alle bevolkingsgroepen heen de nodige weerstand oproept met zijn proefballonnen (gaybar in Slotervaart), symboolpolitiek (lokjoden) en ferme uitspraken ('Het is vijf voor twaalf in Slotervaart’). Zijn doel is om felle debatten te entameren binnen de Marokkaanse gemeenschap en de instituties: 'Ze begonnen er onderling over te praten, er ontstond onrust, het stond in de krant, ze zagen het op tv. Dat was een van mijn sterke punten.’ Marcouch klopt zichzelf hier terecht op de borst. Zelden hebben de uitspraken van een Marokkaans-Nederlandse politicus tot zulke felle discussies binnen de Marokkaanse gemeenschap geleid.
In zijn autobiografie toont hij zich wederom een weinig zachtzinnige gesel van de Nederlands-Marokkaanse gemeenschap: 'De Nederlandse samenleving moet een aantal zaken vanuit de Marokkaanse cultuur niet accepteren, en dat moet duidelijk zijn voor de Marokkaan. Want met de instroom van de Marokkaanse migranten is er ook veel onbeschaafdheid geïmporteerd. Onbeschaafdheid die schuilt in opvattingen over de vrouw, over de homo en over andersgelovende burgers.’
Dergelijke boude stellingen verklaren Marcouchs ongeduld. Hij wil zijn tijd niet verdoen aan mitsen en maren of aan slappe antropologische discussies, hij wil actie, hij wil direct resultaat. En daarvoor wil hij het liefst tot achter de voordeur van gezinnen komen. Politie, jeugdzorg, scholen: Marcouch wil ze dwingen om diep door te dringen in de levenssfeer van ouders en kinderen die een sturende factor in hun leven missen. Ook hun geestelijke scholing wil Marcouch ter hand nemen door het debat met ze aan te gaan over secularisering, cultuur, religie en homo- en vrouwenrechten.
Wat dit boek duidelijk maakt is de sterke persoonlijke noodzaak van Marcouch om de publieke zaak te dienen. Als migrantenzoon heeft hij van nabij meegemaakt hoe de scheiding tussen de allochtone en autochtone wereld is ontstaan en gegroeid. Een rigide cultuur en religie en falende instituten hebben naar Marcouchs smaak deze kloof te lang in stand gehouden. Hij wil daarom ook een brede mentaliteitsverandering doorvoeren bij de instituten en een beschavingsoffensief bij de allochtonen.
Marcouchs gedrevenheid is een verademing vergeleken met de bedaagdheid van veel van zijn Marokkaans-Nederlandse collega-politici. Hij legt vaak de vinger op de zere plek waar het gaat om de slachtoffermentaliteit en bekrompenheid binnen de Marokkaanse gemeenschap en de onwil verantwoordelijkheid te tonen. Dit resulteert helaas niet altijd in even realistisch beleid. Marcouchs kracht ligt vooral in zijn vermogen om anderen een spiegel voor te houden.

AHMED MARCOUCH
MIJN HOLLANDSE DROOM
Contact, 204 blz., € 17,95