Terreur van rechts

Of de 32-jarige Behring Anders Breivik afgelopen vrijdag in zijn eentje heeft geopereerd is nog niet duidelijk. Dat hij schuldig is aan de dood van bijna honderd Noorse burgers staat wel vast. Breivik werd in flagrante delicto op het vakantie-eiland Utoya ingerekend. Volgens de Noorse politie en volgens zijn eigen advocaat heeft hij de bomaanslagen in Oslo en de massamoord op het eilandje bekend en is hij trots op zijn ‘gruwelijke maar noodzakelijke’ daden.

Wat was er zo ‘noodzakelijk’ aan die bomaanslagen en de moord op tientallen jongeren van de Noorse Arbeidspartij? Wat dreef een onopvallende man die zich op zijn vijftiende vrijwillig had laten dopen in de brave Noorse staatskerk en die ondanks zijn beperkte opleiding een werkzaam en lucratief bestaan had opgebouwd tot zulk uitzinnig geweld? Wat bracht hem ertoe om zoveel mogelijk leed aan te richten, om een autobom in de hoofdstad tot ontploffing te brengen en van de verwarring gebruik te maken om koelbloedig weerloze jongeren neer te schieten?

Er is maar één antwoord mogelijk: dit was een aanslag in paramilitaire stijl en hij kwam van rechts. Breivik is net als de meeste terroristen geen psychopaat, geen lustmoordenaar of schizofreen. Hij wist wat hij deed en hij was politiek gemotiveerd. Breivik heeft jarenlang gewerkt aan een manifest van vijftienhonderd pagina’s, getiteld 2083, Een Europese Onafhankelijkheidsverklaring, dat hij voorafgaand aan zijn daad aan rechtse Finse politici toezond. Zijn doel, schrijft hij in dat manifest, is angst en verwarring zaaien om een conservatieve revolutie in de Europese politiek te bewerkstelligen, eindigend in de deportatie van alle moslims en de executie van alle echte of veronderstelde ‘cultuurmarxisten’. Hij zet omstandig zijn motieven uiteen en beschrijft in detail hoe hij zijn daad voorbereidde. Hij geeft ook nauwkeurige aanwijzingen voor medestanders en toekomstige navolgers, van tips hoe je je credit card kortstondig kunt opwaarderen tot een zeer realistische handleiding voor de verwerving of vervaardiging van tactische kernwapens die volgens hem ‘de burgeroorlog in Europa aanzienlijk kunnen bekorten’.

Breivik manifesteerde zich de laatste jaren nadrukkelijk op rechtse en extreem-rechtse websites in Noorwegen en Zweden waar hij zich afzette tegen de ‘islamisering’ van Europa en opriep tot ‘actief verzet’ tegen de politici en ‘cultuurmarxisten’ die deze trend bewust in de hand werkten. Zijn aanslag is een oorlogsverklaring aan de Europese democratie, gepleegd uit naam van de verongelijkte minderheid die met toenemend succes ageert tegen de aanwezigheid van moslims op Europees grondgebied. Breivik is geen nazi, hij is een nationalist in de geest van het Front National, de PVV en de daarmee vergelijkbare Vooruitgangspartij Partij in Noorwegen waarvan hij enige jaren actief lid was. Hij neemt de leiders en intellectuele handlangers van deze partijen bij hun woord en omschrijft zichzelf als een hedendaagse Tempelridder, gewikkeld in een strijd op leven en dood met de islam, met de academische elite van Europa, met ‘Brussel’ en met de gevestigde politieke partijen.

Het is al een obscene gedachte dat zoveel onschuldige mensen moesten sterven omwille van zulke onzin. Zo mogelijk nog obscener is het feit dat dit alles de oppassende krantenlezer al te bekend voorkomt uit rechtse publicaties en betogen die helaas salonfähig zijn geworden. Breivik is net als de door hem bewonderde ‘standvastige’ Geert Wilders een volgeling van de Britse publiciste Bat Ye'or. In haar boek Eurabia stapelt zij verzinsel op verzinsel om te bewijzen dat de EU één groot complot tegen de Europese beschaving is. In Wilders’ woorden: ‘Door heel Europa, niet alleen in Nederland, maar in heel Europa vechten de multiculturalistische elites een totale oorlog uit tegen hun bevolkingen.’ Ook Breivik heeft de boodschap begrepen: in deze oorlog zijn niet de moslims in Europa, maar de Europese politici die hen ‘binnenhalen’ de echte vijand. Vandaar dat Breivik geen Noorse moslims op de korrel nam, maar de regerende Arbeidspartij onder leiding van Jens Stoltenberg en de jongerenbeweging daarvan die hij als ‘Stoltenberg-Jugend’ omschrijft.

Het wordt interessant om te zien welke ontwijkende bewegingen de vooraanstaande Europese populisten en islam-haters gaan maken om zich van de uiterst belastende associatie met Breivik te ontdoen. Ze zullen waarschijnlijk trachten hem als een geïsoleerde gek af te schilderen. Ze zullen zeker zeggen dat ze dit niet hebben bedoeld toen ze over hun ‘totale oorlog’ repten. Misschien is dat ook zo. Misschien zullen sommigen bij zichzelf te rade gaan en inzien dat de vrijheid van meningsuiting geen vrijbrief is voor ongebreidelde haatfantasieën, dat woorden hun gewicht hebben en dat het gebruik ervan politieke en morele consequenties heeft. Maar de toon is gezet, het kwaad geschied. De Europese veiligheidsdiensten zullen de extreem-rechtse netwerken grondig moeten uitwieden en de kiezer zal het geraaskal van de populisten grondig moeten afstraffen, anders bestaat de kans dat er meer van zulke ongelukken gaan gebeuren.