Commentaar: Terroristen

Terroristen en tycoons

Nergens in de wereld herhaalt de geschiedenis zich, behalve soms in Rusland.

Een greep uit een weekje nieuws. Woensdag koopt Abramovitsj, de 36-jarige baas van het oliebedrijf Sibneft en volgens het zakenblad Forbes goed voor een persoonlijk vermogen van 5,7 miljard dollar, de voetbalclub Chelsea voor 100 miljoen. Donderdag licht de politie directeur Lebedev (46 jaar en 1,0 miljard dollar rijk) van de Menatepbank van zijn ziekbed. Vrijdag wordt zijn chef Chodorkovski — 39 jaar en dankzij Menatep én het energieconcern Joekos voor 8 miljard in de boeken — door justitie ontboden voor verhoor. Zaterdag ontploffen bij de ingang van het festivalterrein Toesjino twee zelfmoordbommen. Maandag wordt een aanslag gepleegd op een pand elders in Moskou, kondigt president Poetin aan de terroristen uit hun «kelders en kloven» te zullen verjagen en waarschuwt minister Grizlov van Binnenlandse Zaken de bevolking zich «op erger voor te bereiden». Dinsdag ten slotte kiest premier Kasjanov partij voor de bankier Lebedev, wiens arrestatie hij «buiten proportie» noemt.

Wat hebben deze onvergelijkbare perikelen met elkaar te maken? Tussen terroristen en tycoons bestaat geen verband.

Toch is er wellicht een relatie die zich pas openbaart na de parlements- en presidentsverkiezingen van respectievelijk december 2003 en maart 2004.

Te beginnen met de zoveelste terroristische aanslag in Moskou. Vier jaar geleden begonnen de verkiezingscampagnes ook met bomaanslagen, zij het met nog dramatischer gevolgen. Hele woonblokken werden toen getroffen door terreur. In dat angstige klimaat werd premier Poetin in 2000 president. De atmosfeer is nu weer huiveringwekkend.

Dat Poetin volgend jaar simpel zal worden herkozen, leidt wederom geen twijfel. Komend half jaar gaat het er dan ook vooral om door wie hij zich laat omringen en of er in die entourage bescheiden krachtpatsers verkeren die de vlag van het Kremlin in 2008 kunnen overnemen.

Om deze tweede laag in de campagne draait het.

Daarom is Chodorkovski nu van politiek belang. Joekos gaat fuseren met Sibneft. Als deze overneming slaagt, kan Chodorkovski de vierde olieboer ter wereld worden, na Exxon/Mobil, Koninklijke Olie/Shell en BP. Bovendien heeft hij politieke opvattingen. Omdat in Rusland economische ambities en politieke macht niet zijn te scheiden, is hij niet ongevaarlijk.

«In deze strijd zijn wij niet een der subjecten, maar een der objecten», aldus Chodorkovski daags na zijn verhoor in een interview met de televisie van de Siberische oliestad Tomsk.

Dat klopt. Voor Poetin is de rijkste man van Rusland dan ook een nog hardere noot om te kraken dan alle Tsjetsjeense terroris ten bij elkaar.