Mijn verlangen dat na de zomervakantie veel dingen anders zijn, nieuw, fris, groen, blijkt niet anders dan in andere jaren. Sterker, het blijkt dat ik dat zelfs al een keer op deze plek heb opgeschreven. Ook toen moest er een kabinet worden geformeerd, 2017. Ook toen zat die formatie voor de zomervakantie muurvast. En ook toen bleken de ingenomen stellingen direct daarna niet te zijn veranderd. Is dat om moedeloos van te worden of juist een handvat om te relativeren? Beide, denk ik. Want de geschiedenis gum je niet uit en de toekomst is nooit af en biedt dus steeds weer kansen.

Vier jaar geleden bleek de voltooid-levenpil een heikel onderwerp tijdens de kabinetsformatie. D66 wilde om die reden eigenlijk niet met de ChristenUnie regeren in een kabinet met daarin ook vvd en cda. En wat zei de huidige D66-leider, Sigrid Kaag, direct na terugkeer van haar zomerreces over de zich ook nu al vijf maanden voortslepende formatie? Juist. Wederom is die pil een heet hangijzer. In 2017 gingen D66 en ChristenUnie echter toch samen regeren. Oplossing: de voltooid-levenpil ging het vriesvak in.

De geschiedenis kan overeenkomsten vertonen, ze herhaalt zichzelf nooit op precies dezelfde manier. Al was het maar omdat deze keer ook vvd-leider Mark Rutte na terugkeer van zijn vakantie vasthield aan zijn eis die hij daarvoor ook al had: de liberalen willen niet regeren met zowel pvda als GroenLinks. Dat is voor de vvd een te groot links blok en zou volgens Rutte ook het politieke debat in het midden doodslaan. De vvd zelf houdt overigens vast aan het cda als coalitiepartner. D66 zou daar op haar beurt tegen in kunnen brengen dat deze partij door het interne gerommel en wantrouwen een veel te instabiele factor is in een tijd dat een kabinet juist daadkracht moet laten zien.

Door deze zich al maanden voortslepende patstelling zou je denken dat Kaag en Rutte inmiddels pijn moeten hebben in hun bovenarm van het armpje drukken. Wie van de twee gaat dit uiteindelijk winnen? En hoe dan? Tom Poes, verzin een list!

Die list kwam er. Vorige week dook ineens een mogelijke fractiefusie tussen pvda en GroenLinks op. Kwam dit idee uit de koker van de vvd of uit de twee partijen zelf? Geweldig woord trouwens, fractiefusie, ook al doet dat er niet toe. Door het post-vakantieverlangen naar niet weer hetzelfde drong de keus voor een kabinet van vvd en D66 met in ieder geval pvda en GroenLinks zich toch al naar voren. Laten daar nou ook goede, inhoudelijke argumenten voor zijn.

Nieuw elan is hard nodig op een van de meest urgente thema’s van dit moment: het klimaat

Een daarvan is dat vernieuwing van een kabinetsploeg tot nieuw elan kan leiden. Het gaat dan niet alleen om nieuwe poppetjes, maar ook om het gedachtegoed van de politieke partij die deze bewindspersonen representeren. Dat nieuwe elan is hard nodig op een van de meest urgente thema’s van dit moment: het klimaat, dus bij de energietransitie, de landbouw, de manier van bouwen, noem maar op. We hebben afgelopen zomer aan de extreme hitte, bosbranden en overstromingen kunnen zien én daarnaast in het meeste recente klimaatrapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change kunnen lezen dat de komende vier jaar op die terreinen echt meer moet gebeuren. Anders hebben we over een paar decennia überhaupt niet meer de luxe om over de voltooid-levenpil ruzie te maken.

Een ander argument om te kiezen voor een kabinet waarin D66 haar zin krijgt, is dat dan de nieuwe ministersploeg een grotere, groenere flank heeft. Extra hard nodig als de vvd het cda aan haar zijde krijgt. Want in de afgelopen jaren heeft niet alleen de vvd zich weinig voortvarend getoond als het om het brede klimaatbeleid gaat, maar ook het cda pakte niet door, vooral niet waar het om het landbouwbeleid gaat.

Nadat het nieuws over de fractiefusie was gaan rondzingen, was de vraag of de vvd dan ineens anders aankijkt tegen een links blok. Of vindt ze dit vooral een list? Vooralsnog dat laatste, zo is op te maken uit de reactie van Rutte. Wat het minder aannemelijk maakt dat het idee hiervoor uit de vvd-koker komt. Toch zou het juist voor de liberalen een voordeel kunnen zijn als de twee fracties na een fusie met één mond praten, ook letterlijk, want dan is er maar één fractiewoordvoerder in een Kamerdebat. Het kan daarmee extra instabiliteit binnen het kabinet voorkomen. Regeringsdeelname maakt bovendien deze linkse fractie(s) medeverantwoordelijk voor het klimaatbeleid.

Maar dan moet die nieuwe fusiefractie, immers het resultaat van een fractiefusie, zelf wel stabiel zijn. Dat lijkt vooralsnog niet zeker. De achterbannen van beide partijen roerden zich direct, waardoor de fractiefusie voorlopig wordt beperkt tot met één team gaan onderhandelen over een nieuw regeerakkoord. Als het daar tenminste van komt, want het wedstrijdje armpje drukken tussen vvd en D66 over gaan onderhandelen met pvda én GroenLinks duurde begin deze week nog voort.

Maar stel dat het lukt, zowel de deelname aan het nieuwe kabinet als uiteindelijk een fractiefusie, dan ben ik nu al benieuwd hoe hierop later zal worden teruggekeken. Wordt het een succes dat leidt tot ook een fusie van de twee partijen, die wordt bekroond met zetelwinst na verkiezingen? Of verzucht menigeen achteraf dat ze dit nooit hadden moeten doen en blijft ook van de afzonderlijke partijen niks over? Mijn verlangen naar nieuw, fris, groen zegt nu: ga ervoor.