Thaise stranden

Wie bij de aftiteling van een film goed oplet, ziet het soms voorbij flitsen: de verzekering dat bij de opname van de film schade aan de natuurlijke omgeving zoveel mogelijk is voorkomen. Spannend is wat voor tekst op de rol zal staan bij de film The Beach met Leonardo DiCaprio, die met Kerstmis in première gaat.

In Thailand loopt namelijk een proces tegen filmmaatschappij 20th Century Fox voor het volledig ruïneren van het strand in de May-baai van het eiland Phi Phi Lay waar The Beach is opgenomen. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Alex Garland vol rugzakkenromantiek. Voor de schrijver was de Thaise baai een waar walhalla. De Hollywoodse filmmakers dachten daar anders over. In vergelijking met hun clichés was de werkelijkheid pijnlijk vaal en schraal. Wat is een droomstrand zonder palmbomen? En wat moet een kijker met die onooglijke vegetatie op het prachtige zilverwitte zand? Gelukkig kreeg de filmmaatschappij van de Thaise autoriteiten de vrije hand bij het ‘herinrichten’ van de locatie. Dus werden verse volwassen palmbomen aangerukt en het struikgewas gerooid. Inmiddels zijn de opnamen voltooid en heeft de filmmaatschappij geprobeerd om het ecologische evenwicht te herstellen. Dat is helaas niet helemaal gelukt. In de najaarsstormen is een groot deel van het beroemde strand weggevaagd. Er waren geen 'lelijke’ planten meer om het zand vast te houden. De lokale bewoners vrezen dat met het zand ook hun toeristische broodwinning is weggespoeld. Via een proces proberen ze nu alsnog hun recht te halen. Ze stellen dat de toestemming voor de landschappelijke veranderingen onwettig was. Het is een petit histoire waaruit de walm opstijgt van westerse arrogantie. De filmmakers willen wel een exotisch landschap, maar zijn niet geïnteresseerd hoe het vreemde er daadwerkelijk uitziet. Ze weten wat ze willen zien en o wee wie of wat die verwachtingen doorbreekt. Het is vergelijkbaar met de 'authentieke’ dorpen in toeristische gebieden in de derdewereldlanden. Daar worden de bewoners contractueel verplicht om hun 'traditionele’ leefstijl en huizen intact te laten. De filmmaatschappij opereert vanuit de overtuiging dat alles en iedereen te koop is. Met autoriteiten valt altijd een deal te sluiten. Het is alleen jammer dat in het prachtige decor ook na de opnamen nog figuranten struinen. 'Wie heeft hun back stage-pasjes gegeven?’ En helaas blijkt het ecosysteem iets weerbarstiger dan gepland. 'Heb ik iemand toestemming gegeven om de windmachine aan te zetten en het golfslagbad te activeren?’ Je bent geneigd te denken dat zoiets alleen in een derdewereldland mogelijk is. In een westerse democratie zou zulke misplaatste hoogmoed onmiddellijk worden afgestraft. Wie daar de bevolking op de mouw wil spelden dat je ecologische processen perfect kunt voorspellen en dus onder controle kunt houden, graaft zijn eigen graf. En dan hoor je Kok over de gasboringen onder de waddenzee. Hij garandeert dat het internationale natuurreservaat geen schade zal ondervinden van de economische activiteiten en legt uit dat deze handelswijze wel degelijk past binnen het sociaal-democratische verkiezingsprogramma, zoals de filmmakers zich ook aan de hyperflexibele Thaise wet houden. Het stelt me gerust. Op een vreemde, indirecte manier bevredigt de premier mijn verlangen naar rechtvaardigheid. Even dacht ik namelijk dat alleen arme sloebers uit Thailand werden genaaid.