The phantom of america.

Orkater verbeeldt het leven van Howard Hughes in de musical ‘De formidabele yankee’. Niet slecht. Maar waarin verschilt het eigenlijk van een Endemol-productie? In mei te zien in Utrecht, Den Bosch, Enschede, Hoorn, Nijmegen. Van 25 mei t/m 4 juni opnieuw in Amsterdamse Stadsschouwburg. ..LE Het musicalvirus grijpt snel om zich heen. Dat is wat je moet vaststellen na het zien van De formidabele yankee, de meest recente Orkater-productie die gedurende enkele maanden door het land reist. Want waarin verschilt deze voorstelling van de grote Endemol-producties? Neem alleen al het hoofdpersonage. Net zoals het spook uit The Phantom of the Opera een mengeling van weerzin en vertedering moet oproepen, is Howard Hughes in De formidabele yankee een paranoãde zombie met wie je medelijden hoort te krijgen. Met zijn nagels als klauwen, lange vieze haren en kromme figuur lijkt hij op een holbewoner: een beetje eng maar ook zielig. Is zo'n sentimenteel uitgangspunt niet het hart van elke musical?

Howard Hughes was een zeer succesvol Amerikaan die zelf vliegtuigen ontwierp, Hollywoodfilms produceerde en affaires had met grote filmsterren als Ava Gardner en Ginger Rogers. Hij vertegenwoordigde de American Dream tot hij zich terugtrok in een van zijn buitenhuizen wegens vermeende betrokkenheid bij het Watergate-schandaal. In De formidabele yankee leren we Hughes kennen als een kluizenaar met smetvrees, die door zijn mormoonse personeel mak wordt gehouden met drugs en mooie vrouwen.
De Amerikaanse setting biedt veel aanknopingspunten tot muzikale uitstapjes. Zowat alle genres uit de Amerikaanse showmuziek passeren de revue. Veel nummers hebben een hoog doebiedoebiedoegehalte: losjes, luchtig, lekker. De acht musici die op het toneel rondlopen en tegelijk als huishoudpersoneel fungeren, spelen nu eens lekker swingende jazz, dan weer big band-achtige stukken, een verdwaalde rumba en zelfs mormoonse kerkmuziek, met begeleiding op het huisorgel. Daarnaast zingt Beatrice van der Poel een heleboel songs, ballads en tearjerkers met titels als ‘On a Sunny Day’, 'Keep Thinking of You’ en andere evergreens. Soms zijn die liedjes bedoeld om Hughes te verleiden, vaak lijken ze alleen maar toegevoegd voor de mooiigheid. Want de muzikale aankleding is wel erg vrijblijvend: componist Vincent van Warmerdam heeft uitsluitend geput uit muziek die erin gaat als zoete koek. En die niet te moeilijk is om te zingen voor de acteurs (uitstekend werk van Porgy Franssen, Peter Blok en Gijs Scholten van Aschat). Soms aangevuld met kekke danspasjes.
Natuurlijk, tegenover de zwoele, melodieuze songs staan ook onheilspellende glissandi op de strijkinstrumenten, een nare zeurende toon van de trombone, kortom een spooky klankbeeld dat de huidige misŠre van Hughes moet verbeelden. Maar de dissonanten zijn nooit zo wrang en onrustbarend dat het zuur je in de mond springt. De muzikale hoogtepunten spelen zich in de tussenstukken af, die vrijer van opzet zijn en waarbij de muzikanten ruimte hebben om te soleren. Met name de koperblazers Wolter Wierbos (trombone) en Angelo Verploegen (trompet) nemen die gelegenheid te baat om er flink op los te tetteren.
Eigenlijk is er maar ÇÇn situatie die in muziektheatraal opzicht echt een goede vondst is: wanneer Hughes na jaren van afzondering de telefoon oppakt om aan journalisten zijn visie op de gebeurtenissen uit te leggen, krijgt hij een lawine van stemmen over zich heen. Dat is sterk, grappig en muzikaal. Voor de rest lijkt de muziek alleen maar bedoeld om de emoties aan te zetten en de sfeer te kleuren. Muziek omdat ze lekker klinkt. Dat mag, maar daarmee is De formidabele yankee helaas even braaf, saai en voorspelbaar als de gemiddelde musical.

  • Les Trois Jours is een Frans-Nederlandse jazz-driedaagse die dit weekend plaatsvindt in Groningen (Grand Theatre), Amsterdam (Bimhuis), Utrecht (Sju-huis) en Rotterdam (Jazz in Popular). De Franse tubavirtuoos Michel Godard speelt met Misha Mengelberg en Tony Overwater, stemkunstenaar Jaap Blonk treedt op met The Recyclers, en veel meer. Informatie bij de podia.
  • A Cappella brengt een programma met muziek van rasechte koorcomponisten: Luigi Nono en Ton de Leeuw. Hoogtepunten uit het twintigste-eeuwse repertoire, uitgevoerd onder leiding van Daniel Reuss. Zwolle (Peperbus, 10 mei, 15.00 uur), Amsterdam (Waalse Kerk, 16 mei, 20.15 uur), Nijmegen (A. van Paduakerk, 17 mei, 15.00 uur)