The show must go on

Kiev – In de mannengevangenis van Tsjernihiv zit een man. Dat is niet ongewoon. Hij naait handschoenen, verplichte arbeid voor bajesklanten. Dat Joeri Loetsenko drie jaar geleden nog minister van Binnenlandse Zaken was, betekent niet dat hij een speciale behandeling geniet. Zijn vrouw mag hij vier uur in de week zien, zijn ouders eens per kwartaal. Zijn advocaat is zijn beste vriend.

Loetsenko heeft een collega die in de vrouwengevangenis van Charkov zit, uren rijden bij hem vandaan. Zij weigerde met naald en draad aan de slag te gaan en werd later op basis van medische gronden officieel van naaiwerk vrijgesteld. Haar verhaal is bekender omdat in Oekraïne afgelopen juni het Europees kampioenschap voetbal werd georganiseerd en alle westerse politici en mensenrechtenvertegenwoordigers het ‘momentum’ pakten om te ageren tegen haar gevangenschap. Joelija Timosjenko, de voormalige premier, zou uit politieke motieven tot zeven jaar cel zijn veroordeeld. Maar de speld waarmee Europa zichtbaar zwaaide, deelde nauwelijks voelbare prikjes uit.

Deze week wordt een nieuwe poging ondernomen om aandacht te krijgen. Timosjenko heeft haar zaak voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens weten te brengen. Een eerste hoorzitting vond onlangs plaats. Volgens politicologen is de kans aannemelijk dat het Hof het vonnis nietig verklaart en vrijlating van de oud-premier eist.

Maar regeren is vooruitzien, zeker in Oekraïne. De zittende macht verhindert eventuele Europese inmenging. Timo vrij? Dan zetten we haar gewoon voor een andere zaak vast. En dat doen we vast vóór de parlements­verkiezingen van eind volgende maand, ook al mag zowel Timosjenko als Loetsenko van de rechter sowieso niet op een kieslijst van hun oppositiepartij Batkivsjtsjina (‘Vaderland’) staan.

Timosjenko’s advocaat Sergej Vlasenko verwacht zelfs al deze of volgende week een nieuwe veroordeling. Hetzij voor een controversiële gasdeal met bijbehorende zelfverrijking in de jaren negentig, hetzij voor organisatorische en financiële betrokkenheid bij de huurmoord op zakenman en parlementariër Jevgen Sjtsjerban in 1996. Of voor allebei. The show must go on.

In een interview met de Poolse editie van Newsweek smeekt Timosjenko – via haar advocaten – de Europese leiders wederom om haar land te helpen zich te ontdoen van ‘dictator’ Viktor Janoekovitsj, de huidige president: ‘Als we pas reageren na de verkiezingen zal het te laat zijn voor enige vorm van hervorming.’ Daarmee werpt Timosjenko opnieuw de handschoen. Voor haar land, voor Loetsenko, voor zichzelf. Maar zelfs als Europa die oppakt, is het zeer de vraag of zij er wat aan heeft.