Televisie

Theresienstadt won

Televisie: VPRO kiest «grootste Bergeijkenaar aller tijden»

Via de Wereldomroep vernamen we het overlijden van André Hazes en zeiden: «Goh, jeetje, veel te jong maar toch ook weer niet zo verrassend, naar voor z’n kinderen en fans.» We gingen een stukje fietsen en vergaten. Pas na terugkeer begrepen we, uit achterstallige kranten, dat KRO’s verkiezing van de Grootste Nederlander overbodig was geworden: die was zojuist begraven. Een inschattingsfout, door afstand ontstaan, in de waarde van Hazes, in het volkskarakter, in televisie-invloed of in alle drie. Prompt bleek een aangeslagen KRO om postuum Nederlanderschap voor Anne Frank gevraagd te hebben, door Barnouw als gotspe betiteld, wat raker is dan het «weerzinwekkend» dat zich eerst opdrong. Al die smakeloosheid door en voor een tv-spelletje dat, gezien Britse en Duitse variant, hoewel on zin nig ook leuk en interessant zou kunnen zijn. Al moesten ze bij de buren Hitler op voorhand uitsluiten – zoals in Rusland Stalin wel eens hoge ogen zou kunnen gooien.

Harde historische werkelijkheid als inzet voor tv-vermaak – het roept om cynisch commentaar. Radio Bergeijk (VPRO, Radio 1) van Pieter Bouwman en George van Houts had zich zaterdag dan ook door de KRO laten inspireren. De gewezen Duitse ambassadeur kwam pleiten voor de kandidatuur van ene AH (snorretje, spuuglok) voor de titel «grootste Bergeijkenaar aller tijden» – al was die dan formeel geen ingezetene geweest. Mijns inziens had het komisch duo zijn punt daarmee wel gemaakt. Maar toen volgde het radioverslag van de Bergeijkse carnavalsoptocht 2004 met praalwagens die Bergen- Belsen, Ravensbrück, Sobibor, Mauthausen voorstelden, met anorexiapatiënten uit de toneelvereniging, met om de honderd meter gespeelde executies die veel applaus opleverden, met 46 kilometers verwerkt prikkeldaad, met een joods orkest dat Mozart speelde, met huilende zigeunerjonge tjes – dat alles «heel smaakvol» gedaan. Auschwitz kwam op een teleurstellende laatste plaats en Theresienstadt won, maar dank vooral aan de Bergeijkse huisvrouwenvereniging voor al haar inzet.

Het was technisch knap: de clichés en het amateurisme van lokale media, de wereld van vrijwilligerswerk achter zo’n dorpse optocht – dat kan Radio Bergeijk heel goed. Of je het programma normaal gesproken leuk vindt is iets anders: het kent blinde fans en haters – daartussen zit niks. Maar hier ging het hartstikke fout en kwamen ze in de wereld van Muntz en Van Gogh, die in hun verontwaardiging over schijn heiligheid en misstand rechtvaardiging zien voor de bot-, grof- en smakeloosheid die hen minstens zozeer drijft. Al zijn dat, toegegeven, tamelijk machteloze kwalificaties van iemand die daarmee waarschijnlijk het predikaat «ouwe lul» over zich afroept.