‘Get up, get on up’, schalt het. Cirque d’Hiver, Parijs, 1995. James Brown zet zijn hit in. ‘Stay on the scene’, en het podium stroomt vol met modellen: jong, oud, man, vrouw, meer fluïde dan je meestal op de catwalk ziet, meer soorten lijven ook. Er is een model met een jurk waar ter hoogte van de bilnaad een gat is uitgesneden en een parelketting boven gehangen, net een decolleté. Er is een piepjonge Kate Moss, Claudia Schiffer is behangen met kristallen, Patty Hearst is er, en Veruschka. Er is latex en er zijn wespentailles, er is een vrouw verkleed als de geboorte van Venus, inclusief schelp. Ontwerper Manfred Thierry Mugler, in het hart van het feest, kust zijn modellen een voor een op de wangen.

Het wordt het Woodstock van de mode genoemd, de onvergetelijke modeshow ter ere van de twintigste verjaardag van het merk Thierry Mugler. Een performance van een uur, gelopen door it-girls en met aan het einde het verrassingsoptreden van James Brown, waarin de mode door de tijd heen centraal staat. Muglers signatuur domineert: scherpe silhouetten, mode die grenst aan theaterkostuum, meer dan een hintje SM. En natuurlijk de zandloperfiguren, met tailles alsof de modellen in kwestie hun ribben ervoor moesten verwijderen, nog eens aangezet met peplums en brede schoudervullingen. De tijdreis is niet chronologisch en verkent ook de toekomst, met een cyborg-model dat zich van een doorzichtig zwart jurkje ontdoet. Naakt, metallic, futuristisch.

Het is niet zomaar, die hang naar performance. Mugler was danser voor hij ontwerper werd. Op zijn veertiende begon hij als balletdanser voor de Opéra national du Rhin in Straatsburg, waar hij ook een opleiding in design volgde. In 1966 vertrok hij naar Parijs. Daar werkte hij voor verschillende modemerken en als fotograaf. Nog geen tien jaar later had hij zijn eigen opvallende modemerk, hyperfeminien en uitdagend, dat zou worden gedragen door grote sterren als David Bowie en Madonna. In 1977 beschreef Vogue-redacteur Mary Russell hoe hij zijn gevoel voor theater en ballet gebruikte om de thema’s voor zijn shows uit te werken: ‘Als ex-danser heeft hij een heel eigen gevoel voor vorm en kleur.’

Herst/Winter Pret a Porter collectie 1995, Parijs © Eric Robert / Sygma via Getty Images

Vanaf 2003 ontwierp Mugler geen mode meer voor zijn eigen merk, omdat hij op andere manieren kunst zou willen maken dan ‘3D-kunst op mensenlijven’. Hij ontwierp kledingstukken en personages voor het Cirque du Soleil, werd creatief adviseur van Beyoncé en nam zijn oude eerste naam weer aan, Manfred. Na een serie ongelukken waarbij zijn gezicht aangetast raakte, begon hij zijn eigen voorkomen te smeden. Mugler had gereisd, was in zijn eentje met zijn motor en een rugzak naar verre continenten vertrokken, en zijn gestalte zou die avonturen weerspiegelen. Met plastische chirurgie werd zijn gezicht dat van een krijger en door bodybuilden transformeerde de slanke, sierlijke man in een spierbundel. In een interview met Interview Magazine zei hij: ‘Ik heb zo veel gestreden. Ik ben een superheld, dus het is normaal om een superheldengezicht te hebben.’

‘Ik heb zo veel gestreden. Ik ben een superheld’

Het merk Thierry Mugler verloor niet aan populariteit. De Venus-jurk uit de 1995-show kreeg een tweede leven toen zangeres Cardi-B zich erin hulde tijdens de Grammy’s in 2019, en Beyoncé droeg een van zijn bekendste stukken, een korset in de vorm van een motor, op tour. In het Musée des Arts Décoratifs in Parijs werd in september 2021 de tentoonstelling Thierry Mugler: Couturissime geopend, om de man te vieren die niet alleen silhouetten creëerde ‘die vaak zijn geprezen als de belichaming van de jaren tachtig door de lens van de mode’, maar die in de jaren negentig ook de wederopstanding van haute couture een slinger gaf.

Mode kan mythisch zijn en een mensenlijf is soms pas het beginpunt van een creatief project, dat liet Mugler gedurende zijn carrière op multidisciplinaire wijze zien. Hij bleef fotograaf, zocht steeds de gevierde mannen en vrouwen van het moment om zijn collecties sterallure te geven en liet zijn robotkostuum uit 1995 fotograferen door Helmut Newton. De grens tussen mens en machine verkende hij tijdens zijn twintigjarige jubileum met de collectie Maschinenmensch; in een andere collectie werden vrouwen met wespentailles insecten met voelsprieten en een harnas. Hij ontwierp sciencefiction en zeemonsters, en noemde het eerste parfum van zijn merk ‘Angel’.

In 2019 kwam het samen – de transhumanistische touch, de it-girl, de wespentaille – voor een kostuum dat Mugler ontwierp voor Kim Kardashian, eigenares van een van de meest uitbundige zandloperfiguren van deze tijd, een vrouw die van haar leven een spiegelpaleis maakte waar performance en realiteit permanent door elkaar heen lopen. The wet dress, gemaakt van een stof die kletsnat lijkt, plakkend aan haar lichaam, behangen met druppels van kristallen. Het haar van de realityster was voor de gelegenheid met gel strak naar achteren getrokken, een hallucinante wetlook. Weer liet Mugler Venus uit het water komen, maar deze Venus was tegelijkertijd cyborg.

Kim Kardashian is een van de vele sterren, van vele generaties, die Thierry Mugler in de dagen na zijn overlijden herdacht. Casey Cadwallader, zijn opvolger als leider van het merk Mugler, schrijft op Instagram dat hij dankbaar is meegenomen te zijn in zijn mooie wereld: ‘Je hebt onze perceptie van schoonheid, van zelfvertrouwen, van representatie en zelfbekrachtiging veranderd.’

Billen zijn net borsten, een vrouw kan ook een motor zijn, kristallen lijken op druppels. De balletdanser maakte van zichzelf een superheld.