Thuis bevallen? In Brazilië geen denken aan

São Paulo – Het menselijk lichaam? Daar weten ze in Brazilië wel raad mee. Zou je zeggen. De Nederlandse historicus Gaspar Barlaeus (1584-1648) schreef al in de zeventiende eeuw dat het gezegde in Europa rondging dat ‘ten zuiden van de evenaar geen zonden bestaan’.

De indiaanse vrouwen hadden de Portugezen, gewend aan preutse Moorse vrouwen, overdonderd. Opeens zagen ze vrouwen vrij en blij in de natuur van hun seksualiteit genieten, onbezorgd over hun naaktheid. Dat gaf de Portugezen het gevoel dat zij het paradijs op aarde hadden ontdekt: een plek van vóór de zondeval.

Maar waar de indianen tot op de dag van vandaag in hurkzit bevallen, is de gemiddelde Braziliaanse vrouw ver af komen te staan van haar oerdriften. Het lichaam, getraind in fitness­centra, bijgewerkt in plastische chirurgie-­klinieken en de haren uitgekroesd, is het vertrouwen in zichzelf verloren. ‘Een natuurlijke bevalling? Ben je gek. Ik ben veel te bang voor de pijn.’ Zo vertelt me menige vrouwelijke kennis.

Bij de Braziliaanse vrouw staat de keizersnee al bij voorbaat gepland. Ruim de helft van de bevallingen bestaat uit keizersneden. In São Paulo ligt dat cijfer in het particuliere circuit op meer dan tachtig procent, in sommige ziekenhuizen op ruim negentig. De geboorte is een medische aangelegenheid geworden. De Wereldgezondheidsraad raadt daarentegen een percentage keizersneden van hooguit vijftien aan.

Nu haalde afgelopen maand een gynaecoloog, Jorge Kuhn, het in zijn hoofd om op prime time op TV Globo te verdedigen dat een bevalling niet per se een medische ingreep is. Sterker nog: dat vrouwen ook thuis kunnen bevallen, als hun zwangerschap probleemloos verloopt en ze in de buurt wonen van een ziekenhuis. Volgens Jorge Kuhn zijn de Braziliaanse vrouwen een hoop vergeten, vooral het vertrouwen in zichzelf. ‘De artsen hebben zich de kennis voor keizersnedes eigengemaakt en zijn gaan denken – zonder kwade opzet – dat de vrouw echt niet zelf in staat is [tot een bevalling].’

Kuhn kreeg de medische wereld over zich heen. ‘Thuis bevallen is iets uit het stenen tijdperk’, reageerde gynaecoloog Renato Kalil, elite-arts in São Paulo. De beroepsgroep heeft een onderzoek ingesteld naar aanleiding van Kuhns uitspraken. In het zwaarste geval wordt hem zijn beroepsuitoefening afgenomen. Maar er volgden protestmarsen van enkele honderden vrouwen door Brazilië ter verdediging van Kuhn en het eigen lijf. ‘Mijn lichaam, mijn regels’, schreef een dame op een kartonnen bord, als variatie op ‘Baas in eigen buik’.