Tien x Tien

Waar kijkt de kunstwereld naar uit op Art Amsterdam? Tien prominenten lichten hun persoonlijke keuze toe.

Marloes Krijnen, directeur Foam Amsterdam
Astrid Kruse Jensen (1975) is een Deense fotografe die afgestudeerd is aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Ik volg haar al een tijdje. Ze stond in 2007 in een speciale editie van Foam Magazine, gewijd aan jong talent.
Haar werk spreekt me aan door de dromerige en filmische settings. De serie The Construction of Memories bestaat uit gecomponeerde nachtbeelden met bomen, huizen en een enkele keer een personage. Maar ook lege zwembaden, treinstations of bushokjes kunnen onderwerp zijn van haar immer bij nacht gemaakte foto’s. Op het werk Constructing a Memory zien we een grote boom in het maanlicht staan. Aan de onderste takken van de boom zijn acht rode schommels gehangen. Het is een verstild beeld, maar er hangt een bepaalde spanning in de lucht, alsof er toch ieder ogenblik iemand in het beeld kan verschijnen.
Kruse Jensen vertelt verhalen met haar beelden, verhalen die zich in haar geënsceneerde, artificiële omgeving afspelen. Op een bepaalde manier doet haar werk me denken aan de foto’s van de Amerikaanse fotograaf Gregory Crewdson. Ook hij weet scènes heel mysterieus weer te geven, maar bij Kruse Jensen zijn de beelden zo puur - het zou bijna echt kunnen zijn.’

Astrid Kruse Jensen bij galerie Mikael Andersen Kopenhagen.
www.mikaelandersen.com

Edwin Jacobs, directeur Centraal Museum Utrecht
‘Het is bijna een onmogelijke opgave om een keuze te maken uit zo'n immense lijst met kunstenaars en galeries. Maar wat mij meteen opvalt, is het sterke programma van Aschenbach & Hofland Galleries. Zij brengen dit jaar vier kunstenaars die mij allemaal aanspreken. Vooral de Duitser Wolfgang Flad (1974) springt eruit. Hij werkt met een Hans Arp-achtige vormtaal van organische en abstracte rondingen. En ook de invloeden van Bauhaus zijn in zijn werk terug te vinden. Het stappenplan van idee, materiaal, aanpassen, toepassen, uitvoeren en presentatie volgen elkaar op een natuurlijke manier op en zijn zichtbaar in het resultaat. Naast sculpturaal werk maakt Wolfgang Flad wandschilderingen en hij bewerkt dunne houten platen waar hij figuren uitgutst.
Het materiaalgebruik van Flad zou je actueel kunnen noemen omdat hij echt een alleseter is, net zoals onze huidige samenleving waarin mensen alles lijken te slikken wat hun wordt voorgeschoteld. Maar alle materialen die zich bij Flad aandienen worden met eenzelfde zorgvuldigheid behandeld en tot beeld omgevormd. Vorm en functie gaan een dialoog aan - veel van zijn sculpturen zijn daadwerkelijk als object te gebruiken. Een voorbeeld daarvan is een van zijn beelden waarvan de lange kant een bank is en de korte kant een sculptuur. Het Centraal Museum Utrecht is van plan om volgend jaar werk van Wolfgang Flad te tonen in combinatie met hedendaagse schilderkunst.’

Wolfgang Flad bij Aschenbach & Hofland Galleries, Amsterdam. www.gerhardhofland.com

Huib Haye van der Werf, curator
'De Japanse kunstenaars Mai Yamashita en Naoto Kobayashi werken al ruim tien jaar samen. In deze periode, waarin ze voornamelijk in Berlijn woonden, hebben zij een indrukwekkend oeuvre opgebouwd. Het zijn simpele en alledaagse taferelen die de basis vormen van hun overwegend filmische werk. Zo lopen zij in Infinity vijf dagen achtereen dezelfde route door een park. Er blijft een pad achter in de vorm van een ellips. In de video I Wish Upon a Star filmen zij een vallende ster en vertragen zij dit beeld dat normaal niet meer dan een fractie van een seconde duurt, tot twee minuten, zodat er genoeg tijd is om alles te wensen wat je hartje begeert.
Het duo weet steeds op een verrassende manier nieuwe verhalen en mythes te creëren rondom bekende symbolen. Daarnaast geven zij met een knipoog kritiek op de kunstwereld. In Going Mainstream zien we bijvoorbeeld beide kunstenaars in een rubberbootje op de Amazone en de Nijl, de “main streams”, roeien. Op deze kinderlijke manier proberen ze zo snel mogelijk bekend te worden om zo tot de gevestigde orde in de kunstwereld te gaan behoren. Op een kunstbeurs zal het werk van Mai Yamashita en Naoto Kobayashi opvallen door de esthetiek, kwaliteit, humor en het sterk verhalende element.’

Mai Yamashita & Naoto Kobayashi bij Rasche Ripken Berlin.
www.rasche-ripken.de

Hedwig Saam, directeur Museum voor Moderne Kunst Arnhem
'Wat ik zo interessant vind aan Ted Noten is dat hij het metier van sieradenontwerper oprekt en er nieuwe betekenissen aan toekent. Het draagcomfort van zijn ontwerpen is ondergeschikt aan het statement dat hij ermee wil maken. Bekend is het tasje waar je niets in kunt stoppen omdat er al een ingegoten pistool in zit, waardoor het lijkt alsof de bezitter altijd een geladen wapen bij zich draagt. Of de ring die is gebaseerd op een boksbeugel. Het zijn spannende en provocerende ontwerpen die je aan het denken zetten.
Op dit moment is Noten aan het onderzoeken of zijn ontwerpen ook als digitaal bestand kunnen worden verkocht zodat iedereen ze in de toekomst thuis op een 3D-printer kan printen. Hiermee haalt hij juwelen en sieraden uit het domein van de exclusiviteit. Komend najaar is er bij ons in Arnhem een tentoonstelling te zien waar Ted Noten aan meewerkt. Er zullen affiches in de stad komen te hangen met afbeeldingen van sieraden, vergezeld met een heuse QR-code. Door de code met je smartphone te scannen krijg je meer informatie over de donkere kant van de juwelenhandel en het arbeidsproces. Zo levert Noten steeds weer commentaar op zijn eigen vakgebied.’

Ted Noten bij PARC-Editions, Lent.
www.parc-holland.com

Wim van Sinderen, senior curator Fotomuseum Den Haag
Rimaldas Viksraitis won in 2009 op het gerenommeerde fotofestival in Arles de Prix Découverte, oftewel de prijs voor de grootste “ontdekking”. Viksraitis (1954) komt uit Litouwen en legt al vanaf 1971 de primitieve leefomstandigheden vast van de plattelandsgemeenschap waarin hij woont. De beelden tonen armoede, seks, drankexcessen en andere vormen van liederlijkheid. Het zijn eigenaardige foto’s gemaakt door een intrigerende verschijning - Viksraitis is spastisch en slaakt onverstaanbare kreten uit. Maar zijn handicap heeft hem niet verhinderd om een zeer interessant oeuvre op te bouwen.
Op een van zijn foto’s, altijd zwart-wit, is een man - de fotograaf zelf - te zien die een eindeloze rij met lege flessen achter zich aan trekt. Wellicht is het de oogst van twee dagen drinken. Op een andere foto staat een stelletje, hij naakt en voorovergebogen terwijl zij een biggetje dat geslacht zal worden in de lucht houdt. Natuurlijk zijn de composities geënsceneerd, maar doordat hij het vertrouwen heeft van zijn omgeving kan Viksraitis daar verder in gaan dan menige andere fotograaf. De beelden zijn rauw en tegelijkertijd vol humor. Het is eigenlijk een vorm van sociale embedded fotografie die maar weinig voorkomt en dat maakt het werk zo spannend en authentiek. Het werk van Rimaldas Viksraitis is voorzover ik weet nu voor het eerst in Nederland te zien.’

Rimaldas Viksraitis bij White Space Gallery, Londen. www.whitespacegallery.co.uk

Roel Arkesteijn, curator Museum Het Domein in Sittard
'Tussen alle deelnemers van de beurs valt de naam van de Italiaanse kunstenaar Marisa Merz op. Deze tachtig jaar oude dame heeft een indrukwekkend en eigengereid oeuvre opgebouwd. Ze kan zich meten met de veelbesproken grandes dames Eva Hesse, Louise Bourgeois en Nancy Spero. In tegenstelling tot haar overleden man, de bekende arte povera-kunstenaar Mario Merz, is haar werk in Nederland nog maar weinig te zien geweest. In het buitenland verwierf zij al bekendheid, zo is er op dit moment in Tate Modern een klein zaaltje ingericht met haar werk.
Marisa Merz maakt sculpturen die door het speelse gebruik van materialen als hout, stof en breisels verleiden tot aanraken. Haar tekeningen van amorfe figuren en madonna-achtige hoofden doen, mede door het veelvuldig gebruik van goud, denken aan middeleeuwse iconen.
De sensibiliteit en intimiteit in het werk van Merz bieden een tegenwicht aan de snelle en gepolijste werken waarvan er vaak (te) veel hangen op een kunstbeurs.’

Marisa Merz bij Galerie Onrust, Amsterdam.
www.galerieonrust.nl

Leontine Coelewij, curator Stedelijk Museum
David Jablonowski vind ik een van de interessantste beeldhouwers van deze tijd. Jablonowski (Bochum 1982), die in Duitsland opgroeide, toont aan dat Amsterdam nog steeds kunstenaars aantrekt door het niveau van haar kunstopleidingen. Na de Rietveld studeerde hij verder aan De Ateliers in Amsterdam. Op dit moment heeft Jablonowski een residentie in New York aan het gerenommeerde International Studio & Curatorial Program. Ik volg het werk van David Jablonowski al een tijdje. Vorig jaar heeft hij een solotentoonstelling gehad in het SMBA, de projectruimte van het Stedelijk Museum. En recent presenteerde het Stedelijk Museum zijn werk bij de tentoonstelling Monumentalisme.
Sommige van zijn beelden doen denken aan minimal art, ze zijn esthetisch en formeel. Zijn sculpturen bestaan vaak uit contrasterende en op het eerste gezicht onverenigbare elementen. Hij combineert bijvoorbeeld het gladde oppervlak van roestvrij staal met de onaffe en ruwe structuur van een stuk klei of gips. In ander werk combineert hij het hypermoderne van een flatscreen met verwijzingen naar eeuwenoude architectuur of middeleeuwse illustraties.
Ik ben benieuwd hoe zijn presentatie op een beurs zal zijn, omdat zijn monumentale werk vaak om grote ruimtes vraagt.’

David Jablonowski bij Galerie Fons Welters, Amsterdam.www.fonswelters.nl

Sjarel Ex, directeur Museum Boijmans Van Beuningen
'Als je me op de man af vraagt naar welke presentatie op Art Amsterdam ik het meest uitkijk, dan is het eerlijkste antwoord: naar die van mijn vrouw, Lisa Couwenbergh. Ik heb haar nooit eerder genoemd in interviews of gesprekken en waarschijnlijk zal ze het me ook niet in dank afnemen, maar ik vind dit een mooi moment om haar een keer te noemen. Haar werk wordt gepresenteerd door Buro Dijkstra.
Lisa (1956) heeft na het afronden van de Rietveld Academie de Prix de Rome gewonnen. Ze maakt grote schilderijen met een monumentaal karakter. Experimenten in haar werk met textuur en kleur komen op een intuïtieve wijze tot stand. De reizen die Lisa maakt vormen vaak een inspiratiebron, maar ze verwijst nooit direct naar wat ze daar heeft gezien. De visuele indrukken slaat ze op en vertaalt ze later in haar werk.
Inmiddels zijn haar schilderijen ontsnapt aan het doek en werkt ze steeds meer in 3d. Of op zeer grote oppervlaktes zoals in het Museum Diepenheim, waar zij een muurschildering heeft gemaakt die al fresco is opgezet. Opvallend is dat daarin wordt gespeeld met perspectief en dimensie op die manier dat het oogt als een sculptuur van opeengestapelde organische ronde bakstenen. En andersom hebben de sculpturen ook iets schilderachtigs.
Het samenleven met een kunstenaar is voor mij heel waardevol. Het geeft de mogelijkheid om de kunstwereld vanuit een andere hoek te bekijken en te ervaren.’

Lisa Couwenbergh bij Buro Dijkstra, Rotterdam. www.burodijkstra.com

Lorenzo Benedetti, directeur Vleeshal Middelburg
'Mijn voorkeur gaat uit naar David Jablonowski. Hij intrigeert me door zijn complexe materiaalgebruik. Oeroude elementen combineert hij met moderne technische apparaten. De beelden ogen als readymades, zoals Duchamp ze ook maakte. De flessenrekken die toen in ieder huishouden te vinden waren herinneren we ons vandaag de dag vooral nog als kunstwerk van Duchamp uit 1914. Ik kan me voorstellen dat dit ook bij het werk van Jablonowski kan gaan gelden en dat we over vijftig jaar bij het zien van een scanner niet meer denken aan het zwaar uit de mode geraakte apparaat, maar aan een beeld van Jablonowksi. Zo verliest de technologie met de tijd aan functie, maar overleeft als materiaal voor kunst.
Ook speelt taal een essentiële rol in het werk. De opeengestapelde witte kleimassa heeft door de geribbelde kantjes iets weg van stapels papier en de vormen van sommige sculpturen doen denken aan opengeslagen boeken. Jablonowski communiceert dat de kennis die we bezitten gebaseerd is op taal. De verwijzing(en) naar de Middeleeuwen of Egyptische miniaturen hebben te maken met het overdragen van de geschiedenis via het woord.
Jablonowski’s werk toont het mysterie van de tijd door het ambigue van het materiaal wat hij gebruikt. Naarmate je er vertrouwder mee wordt is het mogelijk om de dialoog te begrijpen die hij opvoert tussen de geschiedenis en de moderne tijd.’

David Jablonowski bij Galerie Fons Welters, Amsterdam. www.fonswelters.nl

Xander Karskens, curator De Hallen Haarlem
'Ik leerde het werk van Fernando Sanchez Castillo (1970) kennen in de periode dat hij op de Rijksakademie zat. Vrij snel daarna had hij al een tentoonstelling in het Stedelijk Museum Schiedam en daarna werd zijn werk getoond bij Sonsbeeck 11. Typisch in het werk van Sanchez Castillo is de manier waarop hij omgaat met wereldpolitiek. Hij doet dat op een absurdistische maar zeer kritische toon. Vooral staatshoofden van tirannieke regimes moeten het in zijn werk ontgelden. In het videowerk Rich Cat Dies of Heart Attack in Chicago uit 2004 wordt het hoofd van een dictator rondgesleurd achter een auto of paardenspan over wegen en akkers, vervolgens in zee gedumpt en weer opgevist om uiteindelijk als paardentrog te eindigen.
Stilistisch is Sanchez Castillo sterk. Hij weet met weinig middelen een intelligent en stevig beeld neer te zetten en doet dat met veel humor. Daarmee blijft hij verre van de moralistische toon die je bij veel geëngageerde kunstenaars wel tegenkomt. Galerie tegenboschvanvreden presenteert veel interessante jonge kunstenaars. Het werk van Sanchez Castillo zal het programma van de galerie verder verankeren. Het lijkt me een mooie aanwinst.’

Fernando Sanchez Castillo bij tegenboschvanvreden, Amsterdam.
www.tegenboschvanvreden.com