Popmuziek

Tijdlozer

Popmuziek: Pearl Jam – Pearl Jam (Sony BMG)

Als er een band bewijst dat het zinloos is de nostalgie van het publiek te bevechten, is het Pearl Jam.

De band brak door met haar debuut Ten en sindsdien lijkt dat als een molensteen om haar nek te hangen. Vooral vanaf het vierde album No Code (dat in de VS 1,4 miljoen keer werd verkocht, een negende van Ten) werd Pearl Jam een band voor de alternatieve rockliefhebber, in plaats van de band van de massa. Interviews gaven ze liever niet, aan clips deden ze niet meer, en zo werd Pearl Jam langzamerhand de grootste cultband ter wereld. Hoe enorm de aanhang bleef, bleek toen de band in 2000 alle concerten van haar Amerikaanse tournee op 72 dubbel-cd’s uitbracht, en enkele daarvan tegelijk in de Billboard-hitlijsten binnenkwamen. Op die live-cd’s (het zijn er inmiddels ontelbare) blijkt pas echt wat voor een ontzagwekkend oeuvre de band inmiddels heeft. Het zicht daarop werd op sommige albums wel eens enigszins ontnomen door het feit dat Pearl Jam haar eigen grilligheid bij voorkeur niet wegfiltert, maar vastlegt.

Vorige week werden op 3fm kaartjes weggegeven voor het optreden van de band in het Gelredome. De meeste bellers hadden het op de radio over Ten, en dat ze de band daarna een beetje uit het oog waren verloren. Nu is Ten een ronduit monumentaal album, maar er is meer aan de hand. Ten is, met Nirvana’s Nevermind, ook het vlaggenschip van de grunge, het album markeert een muzikale omslag, zelfs een culturele. Het is het lijfalbum van een generatie, met de hit Alive als strijdlied. En dan gaf de band in 1992 ook nog het misschien wel meest overdonderende Pinkpop-optreden aller tijden. Gretig en bezeten waren ze, de leden van Pearl Jam. Dolle stieren. Vele artiesten sprongen op Pinkpop in het publiek, maar geen zoals Eddie Vedder. De beelden van de langharige zanger, gescheurd Tivoli-shirtje aan, vanaf de camerakraan in een publiek dat letterlijk stoomde: ze zijn onvergetelijk, en vatten een volledig tijdperk samen.

Dat de band hierna albums maakte die inmiddels veel tijdlozer klinken dan Ten – dat in iedere noot klinkt als het begin van de jaren negentig – mocht niet baten: Pearl Jam heeft in zekere zin op moeten boksen tegen de herinnering aan haar eigen onstuimige jonge jaren, omdat die samenvielen met die van haar luisteraars.

Dit najaar komt de band voor het eerst in lange tijd weer naar Europa, opvallend genoeg in grotere zalen dan ooit tevoren. De meeste zijn nu al uitverkocht. Het nieuwe album Pearl Jam behoort tot de beste van de band, het klinkt rauw en fel in de rocknummers en warm en zorgvuldig gearrangeerd in de rustigere. Er is hoorbaar met aandacht en ambitie aan gewerkt. Maar alleen dat, of de inzet van een nieuw platenlabel, of de voor de band lange stilte van vier jaar zal de hernieuwde belangstelling voor de band niet verklaren. Vooral lijkt Pearl Jam de waarschijnlijk beste route te hebben bewandeld: op tijd uit de spotlights stappen, in relatieve rust iedere twee jaar met een mooie plaat komen, nooit teren op het verleden, en op een dag draaien die spotlights dan wel weer je kant op.

Pearl Jam treedt 29 augustus op in het Gelredome in Arnhem