Beeldende Kunst

Tikje nuffig

Beeldende kunst: 45 jaar Frans Molenaar in het Centraal Museum

Toen Glennis Grace in de halve finale van het Eurovisie Songfestival werd uitgeschakeld droeg zij geen Frans Molenaar. Molenaar had in het gezellige zondagmiddagprogramma Life & Cooking een speciaal voor de Nederlandse Whit ney Houston ontworpen jurk gepresenteerd, maar het publiek reageerde lauw en Glennis vertrok met vijf jurken van Addy van den Krommenacker naar Kiev. Het ge brekkige succes bij de RTL4-kijkers had mogelijk te maken met het feit dat Molenaars ontwerpen op zo’n sobere en een tikje nuffige manier klassiek zijn, en daardoor ongeschikt voor een volks fenomeen als het Songfestival.

Molenaars klassieke snit is het meest in het oog springende kenmerk van het overzicht van zijn werk in het Centraal Museum in Utrecht. De tentoonstelling laat zien dat de hang naar ietwat conventionele creaties met een subtiel Franse allure – die vooral ge schikt lijken voor oudere upper-class-dames die in gepaste outfits gasten dienen te vermaken tijdens chique diners in hun villa in Wassenaar – centraal staat in zijn oeuvre, tachtig couturecollecties sinds 1967. Hoewel de presentatie van de recente kledingstukken ingetogener en soberder is dan de foto’s uit Molenaars begintijd vertoont de stijl onmiskenbare ge lij kenissen. De keurige mantelpakjes, uitgevoerd in basale kleuren als zwart, rood en wit, zijn ogenschijnlijk eenvoudig afgewerkt en strak van snit. Door de afwezigheid van poespas waartoe andere ontwerpers uit Molenaars generatie, zoals Frank Govers, nogal eens geneigd zijn, ademen ze een sfeer van beschaafde rijkdom, toegesneden op de gegoede burgerij die wegdroomt bij klassieke Parijse ontwerpen, zoals die door Chanel tot in perfectie zijn ontwikkeld. Elegante mantelpakjes, vaak in combinatie met een bijna koninklijk aandoend hoofd deksel en met ontstellend veel bont.

De draagbaarheid en behoudende stijl van Molenaars werk staan in schril contrast met veel van de trends in de internationale modewereld. Designers van nu leggen de nadruk op ex travagantie en glamour, in kledingstukken die op vele ma nie ren blote huid laten zien, die een bijna lingerieachtige uitstraling hebben, en die een jong publiek willen aanspreken. De hedendaagse mode is er vooral om individuen een «glamourous look» te geven en een manier te bieden om hun eigen creativiteit en originaliteit uit te stralen. In vergelijking met de populaire merken van nu lijkt Molenaar, om het oneerbiedig te zeggen, eerder een conven tionele kledingmaker dan een moderne modeontwerper. Aan zijn sobere werk ontbreekt een essentieel aspect van wat mode – als stijlmaker en vorm van expressie – onderscheidt van functionele kleding: de suggestie van een verlossende vlucht uit de banale werkelijkheid naar een ideale, prachtige wereld waarin zij unieke, geliefde, onweerstaanbare sterren zijn. De nauwelijks getailleerde mantelpakjes en ruim vallende kokerrokken van Molenaar kleden de gezette dame op leeftijd weliswaar mooi af, en zijn daarmee uitermate praktisch, maar aan het escapisme van de modeverslaafde zal de draagster niet ten prooi vallen.

De overzichtstentoonstelling geeft en passant een aardig beeld van vier decennia mode in Nederland. Situaties zoals bij de Versace-tentoonstelling in Londen, waar de limo’s van het be roemde kijkerspubliek op de stoep voor het Victoria & Albert Museum dubbel geparkeerd ston den, zullen in Utrecht niet plaatsvinden. Maar dat is ook niet echt te verwachten bij de man die de uniformen van de Koninklijke Landmacht en de bedrijfskleding voor Albert Heijn ontwierp.

Frans Molenaar: 45 jaar couture in foto’s

Centraal Museum te Utrecht
www.centraalmuseum.nl
Tot en met 5 juni