Tips van onze kunstcritici

Een selectie uit het kunstaanbod van de week door onze critici. Met onder meer: Heiner Müller, Dallas Buyers Club en Pinguïns in Paradiso.

Medium kwartet toneelgroep oostpool foto sanne peper2 435x300

The Opposites

1) Ein-de-lijk uit (en deze week besproken in De Groene): Transgender Dysphoria Blues van Against Me!, een opwindend en verpletterend openhartig album over de transformatie van voorman Tom Gabel naar de vrouw Laura Jane Grace. Het valt integraal te beluisteren op de site van het Britse muziekblad NME

2) De ultieme muzikale parodie op de actie van medewerkers van gouverneur Chris Christie om de extreem drukke George Washington Bridge te sluiten uit politieke rancune komt van nota bene Christie’s favoriete zanger:

3) Afgelopen zaterdag wonnen The Opposites de Popprijs (en het daarbij behorende, typisch Nederlandse ritueel om je culturele trots massaal met bier te bekogelen). Wie nog eens wil zien, horen en voelen hoe terecht dat was: hun optreden op Lowlands 2013 staat hier:

Wie meteen in het feest wil vallen: begin op 20’22’’.

4) Pinguïns in Paradiso: nee, niet de dieren waarover tegenwoordig succesvolle films en populaire series worden gemaakt. Wel de makers van internetradiozender Pinguin Radio, de officieuze opvolger van het alternatieve radiostation Kink FM, met hun eigen, avondvullende evenement op zaterdagavond 25 januari. Voor meer informatie:[www.pinguinradio.com](http://%20www.pinguinradio.com) (Leon Verdonschot)

Heiner Müllers Kwartet

Het is eigenlijk zijn minst hermetische en zijn meest gespeelde toneeltekst. Het krankzinnige rollenspel gaat over lust, erotische Spielerei en dood. Aan de rand van de dichtgevroren binnenzee die ‘West-Europese geschiedenis’ heet. Kwartet van de Duitse schrijver Heiner Müller. Die eind van de maand 85 zou zijn geworden. Als niet de kanker, die in de slotzin van het stuk meelispelt hem voor zijn dagen had geveld. De spullebaas van Toneelgroep Oostpool, Marcus Azzini, heeft het stuk nu geregisseerd voor een uitvoering boven op de parterrestoelen van twee schouwburgen (Arnhem en Amsterdam), terwijl het publiek vanaf een grote tribune op het podium toekijkt. Wendell Jaspers en Teun Luykx spelen. Veertig musici van Het Gelders Orkest ‘citeren’ uitgebreid Bach, Bartók, Ligeti, Pärt en Sjostakovitsj, om vijf van de twaalf componisten te noemen die het dodelijke woordenspel begeleiden. Of die gewaagde combinatie werkt staat vooralsnog te bezien. Het acteren was op de avond dat ik ging kijken nogal bedoelerig. En muziek is niet makkelijk tot louter intermezzi te verleiden. Laten we de combinatie gedurfd noemen. (Loek Zonneveld)

Niet te zien óp maar vanáf het toneel
Kwartet t/m 25 januari in de Arnhemse schouwburg, op 11 en 12 maart in de Stadsschouwburg Amsterdam

Out There

Geen sporttoernooi meer op de televisie zonder schaduwprogrammering over economische, politieke, sociale, humanitaire misstanden. Vaak van niveau. De Vara brengt Stephen Fry’s tocht door landen waar homoseksuelen vervolgd worden: Oeganda, VS, Rusland, India, Brazilië. Hij spreekt naast slachtoffers, waaronder Iraniërs in ballingschap, ook vervolgers in het tweedelige Out There. Dapper, waardig, geëmotioneerd, scherpzinnig. Vara, dinsdag en woensdag 28 en 29 januari, Nederland 2, 23.00 uur. Voorafgaand die woensdag praat Arthur Japin met een keur van betrokkenen over homorecht en homohaat in Rusland en Nederland: Leve Sotsji. Nederland 2, 20.50 uur. Ook in de eerste aflevering van Jelle Brandt Corstius’ project De bergen achter Sotsji komt homoseksualiteit aan de orde. Zelf kreeg hij in de Moskouse metro een klap met als toevoeging ‘homo’. Vrienden lagen in een deuk: dat krijg je als je blauwe schoenen aantrekt! Verder weinig te lachen. Op internet honderden trotse filmpjes van mishandeling, de daders pontificaal in beeld. Nooit vervolging. De wet is niet alleen gevolg van homohaat, hij blijkt die vooral op te roepen en te activeren. Wie ‘low profile’ zichzelf kon zijn, kan dat niet meer. Overigens is het maar klein onderwerp in Jelle’s zesdelige Kaukasus-project, waarin hij Rusland, Georgië, Armenië en Azerbeidjan bereist. Met hun ontelbare talen, volken, stammen en vaak tragische geschiedenis. VPRO, zondags vanaf 26 januari, Nederland 2, 20.20 uur. (Walter van der Kooi)

Dallas Buyers Club

Twee tips deze week, vooral voor het spel van de acteurs in de hoofdrollen. Vorige week schreef ik in Kroniek van kunst & cultuur over All is Lost van J.C. Chandor waarin Robert Redford een man speelt die alleen op open zee moet overleven als zijn zeiljacht zwaar wordt beschadigd door een botsing met een container. Het is een film die in je hoofd blijft zitten. Dat komt door de compacte regie en het spannende verhaal. Maar vooral ook door Redford. De wijze waarop hij zonder enige tekst vorm geeft aan contrasterende gevoelens van hoop en wanhoop en dapperheid en angst is een ongeëvenaard in de recente cinema. Zijn lichaam kraakt aan alle kanten, net zoals het vaartuig, symbool van technologie die de basis vormt voor het moderne idee van vrijheid. Als dat wegvalt, als de beschaving er niet meer is, wat dan? Vragen rijzen over wat die vrijheid betekent, over de illusie van de vrije wil, over de maakbaarheid van de wereld wanneer de mens uitgeleverd is aan niets anders dan zijn eigen lichaam. Prachtige film, nu te zien.

Nog een lichaam: dat van Matthew McConaughey in Dallas Buyers Club van Jean-Marc Vallée. Hij speelt de rol van de Texaan Ron Woodroof die midden jaren tachtig hoort dat hij besmet is met het hiv-virus. Ron, toch al kapotgemaakt door drugs- en drankmisbruik, weigert te accepteren dat hij nog maar dertig dagen te leven heeft. Wanneer de drug azt op de markt komt realiseert Woodroof zich niet alleen dat mensen als hij, armoedige elektricien, rodeo-fanaticus, laatste in de rij staan voor gezondheidszorg, maar ook dat de drug zelf vooral giftig is. Hij gaat op zoek naar alternatieve behandelingen en medicijnen en vindt die in Mexico. Terug in de States begint hij er een levendige handel in waarna hij de Food and Drug Administration (FDA) achter zich aan krijgt. Dallas Buyers Club is niet helemaal geslaagd – de seksuele geaardheid van Woodroof blijft vaag (hetero of toch een beetje bi?) en de sociale boodschap is te geforceerd – maar McConaughey is briljant. Het lijkt wel of hij in al zijn films een beetje zichzelf speelt: altijd dat Texaanse accent, altijd die glimlach waaronder iets duisters schuilt. En toch, iedere keer blijf je ademloos naar hem kijken, zeker nu: een zieke, uitgemergelde herrieschopper die de kunst van het vloeken vervolmaakt, die in alles uitschot is, maar die uiteindelijk de verpersoonlijking van de zorgzame samenleving blijkt. (Gawie Keyser)

Te zien vanaf 23 januari

debat

De talkshow Stadsleven van Tracy Metz heeft deze maand als thema ‘The Happy City’. Wat is er voor nodig om stedelingen gelukkig te maken en te houden? Moeten ze het helemaal zelf doen of kan de stad in zijn beleid of zijn ontwerp daar zelf aan bijdragen? Met Paul Schnabel (oud-directeur Sociaal en Cultureel Planbureau), PvdA-wethouder van Amsterdam Pieter Hilhorst, Pieter Desmet van het Delft Institute of Positive Design en per skype vanuit Vancouver Charles Montgomery, auteur van het boek ‘The Happy City’. In samenwerking met de Groene Amsterdammer en EYE Film Institute.

[Live talkshow Stadsleven: ’The Happy City’](stadslevenamsterdam.wordpress.com/2014/01/27/volg-stadsleven-happy-city/)op maandag 27 jan. om 20u in People’s Place, Stadhouderskade 5 (bij het Leidseplein), entree 5 euro


Foto: Sanne Peper