Tips van onze kunstcritici

Een selectie uit het kunstaanbod van de week door onze critici. Met onder meer: L'inconnu du lac, Frank Turner en Discordia.

Medium l inconnu du lac 4

Film: L'inconnu du lac
In première op het IFFR en nu overal te zien: de thriller L'inconnu du lac geschreven en geregisseerd door Alain Guiraudie. Franck is een zorgeloze jongeman die iedere dag een meer ergens in het zonnige Frankrijk bezoekt, ogenschijnlijk speurend naar erotisch contact in het bos naast de oever waar mannen elkaar treffen. Dat doen ze in een hypnotiserend ritueel bestaande uit blikken van opwinding en subtiele lichaamsbewegingen. Franck ontmoet twee verschillende mannen: de pas gescheiden Henri die vermoedelijk twijfelt over zijn seksuele geaardheid, en de viriele Michel die voor alle bezoekers het object van begeerte is. Dan wordt er een lichaam uit het meer gevist. Een rechercheur die vermoedt dat er een moord gepleegd is, begeeft zich onder de naakte zonaanbidders. Franck, die nu een relatie krijgt met Michel, lijkt niet meer genoegen te willen nemen met het oppervlakkige spel dat het leven aan het meer kenmerkt. Hij zoekt diepte in zijn relatie met Michel. Tegelijkertijd is hij verslaafd aan de opwinding van de seks. Immers, zijn vriend is onweerstaanbaar: snor, afgetraind lichaam, donkere ogen. Toch blijft hij Michel opzoeken, misschien omdat die hem wel méér kan bieden.

Guiraudie’s film is seksueel expliciet, maar in een film waarin het lichaam zo centraal staat, komen de hardpornobeelden – een nieuwe trend in de cinema – vooral vanzelfsprekend over. Het knappe is: je ziet veel, maar eigenlijk zie je niets. Zoals in de romans van Patricia Highsmith overheerst ook hier het onderkoelde, de suggestie van gevaar, zodat datgene wat werkelijk centraal staat – verkeerde keuzes ingegeven door onderdrukte gevoelens – langzamerhand duidelijk wordt. Het verhaal houdt je in de greep. Je blijft machteloos kijken, net als Franck die geen antwoord heeft op zijn liefde, of verliefdheid, totdat hij reddeloos verloren is, als een kind in het bos. L'inconnu du lac draait om de tragiek van de eenzaamheid, en om een personage dat genadeloos wordt afgerekend op zijn verlangen. Prachtige film. (Gawie Keyser)

Televisie: Gaddafi
Zelfs ik kon zien wat een stuk de bedoeïense woestijnnomade en president Moammar al-Kadhafi ooit was. Was hij reisleider of popmuzikant geworden, dan had hij evenveel vrouwen gehad maar zonder weerzinwekkende dictatorpraktijken. Op de universiteit was naast een liefdesnest waarheen uitverkoren studentes werden gedirigeerd een kamer waarin ze eerst een gynaecologisch onderzoek kregen. Ook jongere bruiden lustte hij graag. Daartoe bezocht hij middelbare scholen en wees kandidaatjes aan. De vurigste wens van de directrice van een meisjesschool was dat de dochter van Kadhafi – nee, niet ook verkracht zou worden, maar had moeten toezien wat die kinderen overkwam opdat ze langzaam zou sterven ‘aan haar geweten’ – tegelijk humaner en wreder dan ‘oog om oog’.

Dat het daar erg was wisten we. Dat het veel erger was kwam geleidelijk naar buiten na zijn val. En is te zien in de BBC-documentaire Gaddafi van Christopher Olgiati. Niet alleen aanbevolen voor sleutelgatkijkers in presidentiële slaapkamers, maar vooral voor belangstellenden in de recente geschiedenis van de internationale politiek en economie, en het cynisme dat die aankleeft. Alle gajes van al dan niet nucleaire wapenhandel en wereldwijd terrorisme wist hij te verzamelen; en toch al cynische geheime diensten van parlementaire democratieën overtroffen zichzelf in vuil spel om de ‘madman’ binnen de perken en soms te vriend te houden. Grote ondernemingen en politici (Blair) maakten nog smeriger handen dan je dacht. BBC-kwaliteit? Zeker in research en wereldwijd opgespoorde getuigen, van lijfwacht tot Washingtons diplomaat. Maar commentaarstem, muziekgebruik en montage geven het geheel een bar Amerikaanse ‘feel’. En als Kadhafi’s ambassadeur in de VS, in maatpak, door de hele film glimlachend mag vertellen hoe wreed, krankzinnig en gevaarlijk het allemaal niet was, krijg je toch het gevoel dat een nazi-bons vertelt dat Hitler niet deugde. Toegegeven: hij kan het weten. (Walter van der Kooi)

VPRO 2Doc, dinsdag 18 februari, Nederland 2, 23.00 uur

Popmuziek
Frank Turner. De huidige golf van getalenteerde singer-songwriters met een achtergrond in de hardcore punk, begon met de meest aimabele van allemaal: de Brit Frank Turner. Aaibaar aardig, immer toegankelijk, mild-kritisch over zijn militante verleden, en vooral de man die grossiert in spandoekteksten van refreinen. In Engeland vult hij inmiddels arena’s, in Nederland staat hij in een zaal die beter bij hem past: de Melkweg.

Frank Turner & The Sleeping Souls, 19 februari, Melkweg, Amsterdam

Helemaal Melkweg. Tijdens het festival Helemaal Melkweg staan alle zalen van het gebouw in het teken van muziek, film, exposities en lezingen. Twee redenen om naar deze editie te gaan: een van de meest eigenzinnige bands van Nederland, De Kift (al sinds de oprichting verantwoordelijk voor een wonderlijke combinatie van punk, poëzie en fanfare) gaat een samenwerking aan met de Rotterdamse, eveneens door punk beïnvloede band Rats of Rafts, waarvan de bandleden werden geboren in het jaar dat De Kift werd opgericht: 1988. En in de cinemazaal worden de hele avond videoclips vertoond van een van de meest originele clipregisseurs uit de geschiedenis: Michel Gondry (Eternal Sunshine of the Spotless Mind). (Leon Verdonschot)

Helemaal Melkweg, 15 februari, Melkweg, Amsterdam

Theater: Discordia speelt Weiblicher Akt 4: De moeder van Oscar
We zijn aanwezig op een afternoon-tea van Mrs. Wilde, de moeder van Oscar. Waarmee meteen enkele aangename bijverschijnselen de scène in worden gesleept. Zoals daar zijn: de conversatietoon English style waarmee delicate onderwerpen met een stiff upperlip én op hoge toon kunnen worden aangesneden. Zoals de schrik over een eventueel homoseksueel kind (altijd een grote zorg voor moeders). En niet te vergeten: de vruchtbare maar nog onbekende weidevelden in de literatuur die onder leiding van Wilde c.s. kunnen worden afgegraasd. De streng ogende Miranda Prein, de androgyne Maureen Teeuwen en de in kloeke registers vinnig uithalende Annet Kouwenhoven zijn goed aan elkaar gewaagd, als een puik stel comédiennes. Stof te over ook. Want het onderwerp van de avond is: moeders. De rol van de Moeder in de levens van de optredenden en in die van de geciteerden (onder meer Sontag, Duras, De Martelaere) geeft stof te over en die stof wordt hier speels, hardhandig, geestig en met een plezierig soort slordigheid & tongue-in-cheek uitgeserveerd en van brommerig commentaar voorzien door de knoppenman Jan Joris Lamers. (Loek Zonneveld)

Discordia is onder meer te zien op 14 en 15 februari in Toneelschuur Haarlem en op 4, 5 en 6 maart in Theater Kikker Utrecht


Beeld boven: L'inconnu du lac