Tips van onze kunstcritici

TONEEL –Over geluksgevoel gesproken! Afgelopen zaterdag zat ik op een bankje bij de kinderspeelplaats in de Gerard Doustraat in Amsterdam. Met op mijn oren Gijs Scholten van Aschat die een column (Falklandje) voorleest van Herman Heijermans, geschreven op precies die plek.

Ander bankje ongetwijfeld. Maar wel in vroegavondlijk zonlicht. Godsmooie tekst trouwens. Wonderschone ervaring. Goed idee ook. Acteurs van Toneelgroep Amsterdam zitten in een koptelefoon en vertellen over onze grootste toneelschrijver uit de moderne tijd en zijn leven in en om de Amsterdamse, uit de polderklei verrezen, negentiende-eeuwse nieuwbouwwijk de Pijp. Stemmengeschuifel, met Heijermans door de Pijp heet de wandeling. Je haalt een klein apparaatje (iPod) en een koptelefoon op aan de bar bij De Ysbreeker aan de Amstel. Je begint meteen met Heyermans’ begrafenis ‘eerste klas’. Verslaggever is Kitty Courbois, door haar verhalen heen hoor je aan de overkant van de rivier de stoet richting Zorgvlied gaan.

LOEK ZONNEVELD

Kijk op toneelgroepamsterdam.nl of meld je aan bij de producent via info@soundtrackcity.nl. Er zijn ook begeleide wandelingen. verkrijgbaar in de appstore voor de iPhone.

FILM – Twee actiefilms, respectievelijk Amerikaans en Europees, vallen deze week op. Machete Kills is de titel van Robert Rodriguez’ vervolg op zijn Machete van een paar jaar geleden, geproduceerd als symbolisch onderdeel van de double feature getiteld Grindhouse die hij een paar jaar geleden samen met zijn vriend Quentin Tarantino maakte. Qua ‘plot’ gaat het om iets over de antiheld Machette die kampt met allerlei wapensmokkelaars en drugsdealers. De eerste film was bijzonder aardig door een combinatie van maatschappijkritiek en actie. De vraag is of Rodriguez net zoals Tarantino met Django Unchained erin zal slagen zelfbewustzijn en parodie aan te passen bij de huidige tijdgeest waarin ernst en engagement meer urgent zijn geworden.

In Malavita proberen drie grote namen iets terug te halen van hun aanzienlijke cinematografische prestaties van het verleden. In de eerste plaats regisseur Luc Besson, maker van enkele van de beste Europese actiefilms ooit, vooral Subway (1985), Nikita (1990) en Léon (1994). Hij regisseert nu Robert de Niro en Michelle Pfeiffer, twee Amerikaanse acteurs die al heel lang alleen maar in tenenkrommend slechte films verschijnen. Ze spelen de rollen van vader en moeder Manzoni, maffiosi die samen met hun kinderen naar Normandië vluchten waar ze een nieuw bestaan in het kader van de wet getuigenbescherming proberen op te bouwen. Dan volgt een Besson op het lijf geschreven plotontwikkeling, namelijk: ‘Een team van negen hit men valt het dorpje binnen.’ Al met al veelbelovend. Lukt het Besson zijn specifiek Europese sensibiliteit van ‘genre’ te benutten?

GAWIE KEYSER

Machete Kills is te zien vanaf 24 oktober. Malavita vanaf 31 oktober

TELEVISIE – Stine Jensen reist in vier afleveringen door Scandinavië – relatief dichtbij, in zekere zin verwant, maar tegelijk onbekend. Ze begon met Noorwegen. Waar kent een Hollander dat van? Van winden waaiend om rotsen, fjordenkusten, Grieg, Ibsen, Munch, Quisling, Johann Olav Koss, Breivik en Knausgard. Van olievondsten die het land van economische middenmoter plots tot een ‘nieuw Koeweit’ maken. Jensen lijkt soms verbaasder dan de kijker over scherpe sociale tegenstellingen, mede door immigratie, en over de Noorse rafelranden. Maar informatief is het. Alleen al haar bezoek aan Knausgard zou bezoek aan Uitzending gemist rechtvaardigen. Wim Brands ging haar in Boeken op reis vakkundig voor, maar zo spannend als bij Jensen werd dat niet. Knausgard over die verdomde Breivik, heftig. Breivik die, onvermijdelijk, rode draad door de aflevering is. Het geheel maakt nieuwsgierig naar Finland, Zweden en Denemarken.

WALTER VAN DER KOOI

Stine Jensen, Hans Pool, Licht op het Noorden, VPRO, zondags, Nederland 2, 20.25 uur

POPMUZIEK – Koningen van de mathrock, het subgenre dat het gewicht van metal combineert met de dynamiek van jazz. Wie zich aan dit genre waagt, moet minutieus kunnen spelen, want veel meer houvast heeft de luisteraar niet. Dat kan TDEP. En zanger Greg Puciato mag eruitzien als een mannetjesputter, zijn vocale bereik en souplesse zijn vergelijkbaar met die van Mike Patton, die ook ooit in deze band zong. Legendarisch is ook zijn zelfverzekerde podiumpresentatie. Een van zijn openingszinnen: ‘We’re The Dillinger Escape Plan. If you don’t like us: leave.’ (The Dillinger Escape Plan – 26 oktober, Melkweg Amsterdam.)

Voor een indruk van de explosiviteit van TDEP live: bekijk de eerste pak ’m beet dertig seconden van dit optreden in een platenzaak. Of langer, maar dat is slechts weinigen gegeven

Heel veel hiphoppers vallen live tegen. Eén nooit: Jay-Z. Hoe hij in 2008 het (tot nu toe door gitaren gedomineerde) Glastonbury festival in Engeland in een paar minuten inpakte:

LEON VERDONSCHOT