Tips van onze kunstcritici: Maria, I need your lovin’

Onze critici verzorgen wekelijks een selectie uit het kunstaanbod. Deze week schrijft Walter van der Kooi over de documentaire Maria, I need your lovin’.

Medium schermafbeelding 2017 02 24 om 13.24.30
© Trailer Maria, I need your lovin’ (Martijn van de Griendt)

Televisie – Maria, I need your lovin’

Een jonge vrouw ligt snotterend met haar hoofd op haar armen, kijkend naar een beeldscherm waarop de foto van een man te zien is. Er brandt een dikke kaars voor. Met Brabantse tongval beschrijft ze snikkend dat mensen wel zullen zeggen: ‘Ach, Maria met d’r relaties – elke maand een ander. Maar dat is nooit mijn insteek.’ Dan richt ze zich tot de cameraman: ‘Hij vond het echt leuk dat je hem wilde fotograferen. Ik zei tegen hem: “Martijn ziet fucking veel vriendjes van me en hij moet ze niet, maar hij vindt jou een vette kop hebben.” Daar was hij trots op. Echt erg dat je gewoon te laat bent geweest.’ Dan blijkt dat haar tijdelijk lief het niet heeft uitgemaakt maar dat hij zich bij een garagedeur door het hoofd heeft geschoten. Ze rijdt naar die plek, waar bloemen zijn neergelegd, draait keiharde house, maakt lachend een hakkende beweging en huilt dan hartverscheurend.

Martijn is Martijn van de Griendt, fotograaf geboren in Eindhoven, die deze Maria tien jaar geleden op straat tegenkwam en haar fotografeerde voor een project over rokende jongeren. Hij raakte gefascineerd door de toen achttienjarige en haar complexe geschiedenis. Drie maanden oud in Brazilië geadopteerd, weggelopen uit het adoptiegezin, als elfjarige officieel uit huis geplaatst, drugs, moeder op haar zestiende en reeksen foute jongens en mannen. Een extraverte, mooie, wilde en zelfvernietigende meid, die niet zonder maar ook niet met mannen en seks kan en die, samen met haar tweede dochtertje (het eerste zal zijn afgestaan) van relatie naar relatie en van caravan naar tijdelijke woning trekt.

De fotograaf en Maria zijn vrienden geworden. Ze lijkt hem als een grote broer te zien, wiens aandacht, die professioneel maar veel meer dan dat is, haar goed doet. Door en voor haar besluit hij een filmcamera te kopen. Een lange polaroidreeks en filmbeelden door de jaren heen geschoten – vaak als er weer een kleine of grote crisis in haar leven was – vormen samen zijn eerste documentaire. Ik kijk met gemengde gevoelens. Ik ben een bange burgerman, die weerzin voelt jegens chaos en rafelrand, maar ook beseft dat die bestaan, dat wegkijken te makkelijk en deernis morele plicht is. Soms voel ik me voyeur, maar belangrijker is het besef dat een portret als dit alleen maar te maken is op basis van groot wederzijds vertrouwen, dat het belang ervan veel groter is dan ‘werk’ van zijn en ‘narcisme’ van haar kant. En dat er groter gelijkwaardigheid tussen object en subject is dan je aanvankelijk denkt. Dat gevoel (‘uiteindelijk is het koosjer’) wordt aan het eind van de film bevestigd, als dankzij Maria ook aard en leven van de maker aan bod komen. Ze vertonen veel overeenkomsten. Zijn misschien wel soulmates. Ik kijk naar haar geworstel en remloosheid en denk ‘op een of andere manier redt ze het toch’. De documentaire is van de EO, maar lijkt uit de veel heftiger Ikon-boedel te komen.

Martijn van de Griendt, Maria, I need your lovin’, EO 2Doc, woensdag 1 maart, NPO 2, 23.10 uur